Antonio Morato (1903–1989) - Maschere

AUTOR

Antonio Morato (Este, 17 marca 1903 – Padwa, 13 marca 1989) kształcił się w tętniącej życiem Padwie lat dwudziestych, poza tradycyjnymi ścieżkami akademickimi. Początkowo bliski założeniom nurtu „Novecento”, wyróżniał się wyrazistą wrażliwością na formę, opartą na instynktownym przylgnięciu do rzeczywistości. Lubił bowiem określać artystów mianem „zwierząt w okularach”, zdolnych zawczasu wyczuwać to, co unosi się w powietrzu. Na pierwszych płótnach, poświęconych martwym naturom, maskom i pejzażom, łączył autentyczną, ludową naturę z niezwykłą dbałością o formę i kompozycję.

Po wojnie jego język artystyczny ewoluował, przyswajając picassowskie rozbicie przestrzeni i kolorystykę Matisse’a, by od końca lat pięćdziesiątych zwrócić się ku bardziej intymnej i pozbawionej złudzeń twórczości. Stroniąc od przemijających mód, w późnym okresie nadał swoim dziełom bardziej introspektywny ton: pierwotny, idylliczny śpiew weneckiego pejzażu ustąpił miejsca malarstwu wyrażającemu wyraźną niechęć wobec postępującej urbanizacji i cywilizacji przemysłowej. Typowe dla niego motywy przedstawiał odtąd za pomocą oszczędniejszej i bardziej syntetycznej plamy barwnej, zachowując kolor jako główny element budowania brył.

Pod względem technicznym Morato był nie tylko znakomitym malarzem sztalugowym, biegle posługującym się zarówno farbami olejnymi, jak i pastelami, lecz także wybitnym freskantem. Wśród jego najbardziej prestiżowych realizacji publicznych wyróżniają się dekoracje „Sali Studentek” w Palazzo del Bo oraz cykle fresków, w tym „Droga Krzyżowa”, w padewskim kościele Świętej Rodziny (1939–1940). Obecnie jego prace, będące cennym świadectwem całej drogi stylistycznej artysty, są przechowywane i prezentowane w zbiorach miejskich Padwy, a także znajdują się w prestiżowych kolekcjach prywatnych, potwierdzając znaczenie tego oryginalnego i niezależnego przedstawiciela weneckiego Novecenta.

OPIS

„Maschere”, technika mieszana na płótnie, 80 × 100 cm, datowany na lata sześćdziesiąte. Choć obraz nie jest sygnowany, z całą pewnością wyszedł spod ręki Morata, co potwierdzają zarówno porównania, jak i jego pochodzenie — dzieło pochodzi od spadkobierców samego malarza. Dołączony zostanie stosowny certyfikat autentyczności i pochodzenia.

Dzieło ożywia enigmatyczny teatr egzystencji, zawieszony między nieubłaganym upływem czasu a grą ludzkich pozorów. Po lewej wznosi się postać o wydłużonej szyi, której głowa rozdziela się na dwie skupione, melancholijne twarze, podczas gdy tors, nakreślony gęstą plątaniną dynamicznych linii, wyciąga ramię ku środkowi sceny. Tutaj siedzi postać kobieca ozdobiona naszyjnikiem i kolczykami; jej surowe rysy górują nad obejmującym ją łonem, na którym spoczywa niewielki, okrągły owoc. Za nią wysoko wznosi się duża tarcza zegara, którego wskazówki zbliżają się do północy. Po prawej stronie towarzyszy jej postać w koronie, o szeroko otwartych oczach, przypominająca króla z kart do gry lub antycznego bożka, a przy samej prawej krawędzi — bezgłowy tors, podobny do manekina albo kratkowanego napierśnika zwieńczonego toczonym elementem.

Kompozycja opiera się na zwartej, pionowej konstrukcji, ustawiającej postacie na pierwszym planie niczym na proscenium. Geometrycznymi osiami całego przedstawienia są tarcza zegara i znajdująca się poniżej kula. Sposób malowania umiejętnie łączy szybki, nerwowy i ciągły rysunek w odcieniu błękitu i fioletu — wyznaczający kontury i wydobywający anatomię, przy jednoczesnym pozostawieniu dużych partii jasnego podłoża — z płynnymi, lekkimi i niemal akwarelowymi pociągnięciami pędzla. Powstaje w ten sposób niezwykła konstrukcja i harmonia kolorystyczna, oparta na doskonałym współbrzmieniu dwóch dopełniających się akordów: szmaragdowe i szałwiowe zielenie, obramowujące tarczę, zaznaczające pola szachownicy na manekinie po prawej i ożywiające kuliste elementy, wspaniale dialogują z ciepłymi laserunkami karminowej czerwieni, purpury, śliwkowego fioletu i starego różu, otulającymi lewą część tła i środek kompozycji. Rysunek i malarstwo łączą się w tonalną partyturę o rzadko spotykanej lekkości, przejrzystości i muzykalności.

Dzieło, datowane na lata sześćdziesiąte, w pełni należy do dojrzałego i bardziej pozbawionego złudzeń okresu twórczości Morata, zapoczątkowanego pod koniec poprzedniej dekady poszukiwaniami coraz bardziej intymnymi i introspektywnymi. Przyswojone po wojnie europejskie inspiracje — widoczne w jednoczesnym rozbiciu konturów o picassowskim rodowodzie oraz w swobodzie ekspresji kolorystycznej przywodzącej na myśl Matisse’a — prowadzą tu do oszczędnego i syntetycznego sposobu malowania, w którym kilka harmonijnie dobranych plam barwnych wystarcza, by stworzyć bryłę i przestrzeń. Stroniąc od przemijających mód i pozostając wiernym własnej, niezależnej konsekwencji, Morato na nowo podejmuje bliski mu temat masek i potwierdza, że jest „zwierzęciem w okularach” — obdarzonym instynktowną wrażliwością, zdolnym wyczuwać to, co unosi się w powietrzu, oraz przekładać upływ czasu i zagadki tożsamości na poetycką, liryczną wizję.

RAPORT O STANIE

Ogólny stan dobry. Dzieło zachowane w całości, z żywą kolorystyką i wyraźnie widocznymi pociągnięciami pędzla.

Zdjęcie obrazu umieszczonego w aranżowanej przestrzeni zostało wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji i ma wyłącznie charakter poglądowy. Miążarodajne są jedynie pozostałe zdjęcia, które wiernie ukazują obiekt i jego cechy, zarówno ogólne, jak i szczegółowe.

Wysyłka z możliwością śledzenia i ubezpieczeniem, w odpowiednim opakowaniu.