Antonio Morato (1903-1989) - Composizione con Volti

AUTOR

Antonio Morato (Este, 17 marca 1903 – Padwa, 13 marca 1989) kształcił się w tętniącej życiem Padwie dwudziestych lat poza tradycyjnymi ścieżkami akademickimi. Początkowo bliski ideom „Dwudziestolecia”, wyróżniał się wyraźną wrażliwością figuratywną opartą na instynktownym przywiązaniu do rzeczywistości. Był bowiem skłonny nazywać artystów „zwierzętami w okularach”, którzy potrafią wyłapywać z wyprzedzeniem to, co unosi się w powietrzu. Na pierwszych obrazach, poświęconych martwym naturom, maskom i pejzażom, połączył autentyczne popołudnie z dziedzictwem formy i kompozycji.

W czasach powojennych jego język ewoluował, asymilując space’owe rozszczepienia Picassa i chromatyzm Matisse’a, by od końca lat pięćdziesiątych powrócić do produkcji bardziej intymnej i rozczarowanej. Unikając chwilowych mód, jego późniejsza faza nabrała tonów bardziej introspektywnych: pierwotny, idylliczny śpiew pejzażu Veneto ustąpił miejsca malarstwu wyrażającemu namacalny dyskomfort wobec postępu urbanizacji i cywilizacji przemysłowej. Jego typowe motywy stały się tu ukazywane za pomocą oszczędniejszego i bardziej istotnego pociągnięcia pędzla, pozostawiając kolor jako element centralny w konstruowaniu objętości.

Z punktu widzenia technicznego, oprócz bycia utalentowanym malarzem sztalugowym, potrafiącym operować olejem, kredkami pastelowymi, Morato był także doskonałym freskantem. Wśród jego najbardziej prestiżowych dzieł publicznych wyróżniają się dekoracje w „Sali studentek” w Palazzo del Bo oraz cykle fresków, w tym „Via Crucis” w padewskiej Kościele Sacra Famiglia (1939-1940). Dziś jego prace, cenne świadectwo całego okresu jego parabolii stylowej, przechowywane i eksponowane są w zbiorach miejskich Padwy i stanowią część prestiżowych kolekcji prywatnych, potwierdzając znaczenie tego oryginalnego i samotnego interpretatora Trzeciiego i Dwudziestego wieku weneckiego.

„Composizione con Volti”, technika mieszana na desce, 80x70 cm, datowana na lata sześćdziesiąte, chociaż nie podpisany obraz, jest ręką Morato; zarówno na podstawie porównania, jak i pochodzenia, gdyż pochodzi od spadkobierców samego malarza. Podaje się regularny certyfikat autentyczności i pochodzenia.

Na obrazie Antonio Morato ożywia sugestywną wizję metapoetycką, zawieszoną między zebranym wnętrzem pracowni a sceną pamięci. Scenę dominuje duża, prostokątna struktura oparta na dwóch podporach, którą można porównać do parawentu, teatralnej kulisy lub obrazu na sztalugach wyrastającego we wnętrzu surowego pomieszczenia. W obrębie tego pola rozwija się gęsty kalejdoskop figuralny: na lewym brzegu pojawia się melancholijna postać maski podobnej do Pierrota, rozpoznawalna po jasnej twarzy z półprzymkniętymi oczami, białym nakryciu głowy i białej szacie ozdobionej dużymi czarnymi guzikami; po prawej widoczne są inne oblicza wyrzeźbione w zieleni, podobne do popiersi lub zjawisk zatopionych w milczeniu. W centrum, między fragmentami geometrycznymi, rytmiczne znaki na różowawym tle i abstrakcyjne zapłony, kształt zygzakowaty żółto-zielonkawy zdaje się ożywać, aż wychodzi poza dolną krawędź panelu, wylewając się na podłogę pod spodem obok małych plam koloru.

Kompozycję opiera się na wyrafinowanym kontraście między rygorystycznym kwadratowaniem zewnętrznej przestrzeni — wyznaczonym przez poziomą belkę podłoża i prawą pionową scenę — a wolnym rozplenieniem płaszczyzn w obrębie pola, którego rama poezje narusza centralnym wychodzeniem ku dołowi. Pędzel mieniący się w dominujących barwach, spływający i spokojny w ładunkach, staje się coraz nerwowy, materialny i rozdrobniony w panelu, mieszając szybkie pociągnięcia, masywne i ostrze grafiki. Prawdziwym punktem ciężkości dzieła jest mistrzowska konstrukcja i harmonia kolorowa, w której sam kolor generuje architekturę przestrzenną i moduluję głębokość: spokojne i otulające strefy otoczenia, prowadzone na ziemistych odcieniach piasku podłogi i w głębokim fiolecie indygo prawej ściany, stanowią rezonator dla cennej orkiestracji tonalnej w ujęciu okalającym tkaninę. Tu zieleń szmaragdowa i jadeitowa, żółcie, karminowe czerwienie, pomarańcze i różowe pudry zgadzają się jak w jasnym mozaikowym układzie, znajdując w białych gipsowych odcieniach maski po lewej stronie kulminacyjny punkt świetlny i tworząc tonalne porozumienie o niezwykłej muzykalności i zbalansowaniu formalnym.

Przypis do lat sześćdziesiątych, obraz należy do dojrzałego okresu Morato, który zapoczątkował z końcem poprzedniej dekady samotną, intymną i rozczarowaną poszukiwaniem. Lekcja europejska przyswojona po wojnie — widoczna zarówno w spazjowym rozbiciu opartej na Picassie, który rozbija obraz na układ pryzmatyczny, jak i w ekspresyjnej swobodzie koloru przypomina Matisse — dochodzi w tej fazie do bardziej oszczędnej i esencjonalnej syntezy, gdzie dane chromatyczne pozostają absolutnym fundamentem w plastystycznym konstruowaniu objętości. Unikając chwilowych mód, Morato powraca do ulubionego tematu masek i wspomnianego ludowego ducha, który kształtował jego patavowski początek, potwierdzając siebie jako „zwierzę z okularami” o wrodzonym czuciu i zdolności wychwytywania echa ludzkiego teatru, tworząc z niego lirykę architektonicznego malarstwa.

KONFIGURACJA

Dobrze zachowany stan ogólny. Obraz z żywą i czytelną chromią i pociągnięciem pędzla. Drobne odpryski koloru po lewej stronie (zob. zdjęcie).

Zdjęcie obrazu wstawionego w aranżację została wygenerowana sztuczną inteligencją i należy ją traktować jedynie jako ilustracyjną. Tekstowe są tylko pozostałe fotografie, które wiernie ukazują przedmiot i jego cechy, zarówno ogólne, jak i szczegóły.

Wysyłka rejestrowana i ubezpieczona z odpowiednim opakowaniem.