Erasmus - Novum Testamentum - 1542

SŁOWO CHRYSTUSA ODZYSKANE: Erazm i narodziny nowożytnej filologii biblijnej
Ta rzadka paryska edycja z 1542 roku Novum Testamentum Erasmusa z Rotterdamu stanowi jeden z fundamentów nowożytnej filologii i zachodniej krytyki biblijnej. Nie jest to po prostu Nowy Testament, lecz księga, która wprowadziła całkiem nową metodę czytania Pism: bezpośrednie porównanie z tekstem źródłowym greckim, weryfikacja tradycyjnych przekładów i odrzucenie autorytetu tekstu otrzymanego, gdy nie poparte były manuskryptami antycznymi. Dzięki swojej pracy Erazm przemienił Biblię z nietykalnego tekstu w przedmiot badań filologicznych, zapoczątkowując rewolucję intelektualną, która miała wpływ zarówno na Reformację protestancką, jak i na odnowę katolicką. Ta edycja, wydrukowana zaledwie dwadzieścia sześć lat po princeps bazylejskim z 1516 roku i prawdopodobnie jedną z najstarszych prezentacji erasmusowego tekstu w rzeczywiście przenośnym formacie, świadczy o niezwykłym rozprzestrzenianiu się nowej idei wiedzy: powrót do źródeł jako narzędzia do rozumienia prawdy. Liczne ślady użytkowania zachowane w egzemplarzu potwierdzają jego naturę książki żyjącej, studiowanej i codziennie konsultowanej, doskonale ilustrując przejście z autorytetu średniowiecznego do krytycznego renesansowego pojmowania nowoczesności.
RYNEK WARTOŚCI
Wydania piętnastowieczne erasmowe Novum Testamentum stanowią jedną z najbardziej poszukiwanych dziedzin kolekcjonerstwa humanistycznego i religijnego. Egzemplarze kompletne francuskich wydań z lat 1530–1540 zwykle osiągają wartości od 1 500 do 3 500 euro, z wyższymi cenami za kopie szczególnie dobrze zachowane, anotowane lub pochodzące z ważnych bibliotek historycznych. Historyczne znaczenie pracy, uważanej za jedno z fundamentowych dzieł krytyki tekstualnej nowożytności, zapewnia stałe zapotrzebowanie wśród kolekcjonerów humanizmu, historii Reformy i biblistów renesansu.
OPIS FIZYCZNY I STAN
Większa oprawa w pełnym wisutoleju z widocznymi śladami użytkowania. Okładka przednia rycina w eleganckiej ramie ornamentowej z drzeworytu. Karta Dd2 zespolona po Dd5. Ślady użytkowania i ręczne notatki na okładce przyciemniały i zostały odnowione na marginesie, z częścią litery pokrytą. Ilustrowany licznymi drzeworytami w tekście. Stron(4), 770, 46 nn., (4). W starych książkach, mających kilkaset lat historii, mogą występować pewne niedoskonałości, które nie zawsze są uwzględnione w opisie. Ta oferta zawiera wizualizacje AI. Odwołuj się do oryginalnych fotografii, aby zweryfikować rzeczywisy stanu obiektu. Obrazy stanowią integralną część opisu.
PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Novum Testamentum.
Parisii, apud Petrum Regnault, 1542.
Desiderius Erasmus Roterodamus.
KONTEKST I ZNACZENIE
Niewiele książek może poszczycić się wpływem porównywalnym z Novum Testamentum Erasmusa. Gdy w 1516 roku humanista z Holandii opublikował w Bazylei pierwsze grecko-latynskie wydanie Nowego Testamentu, wprowadził zasadę, która miała radykalnie przemienić kulturę europejską: Pisma miały być studiowane poprzez źródła oryginalne, a nie wyłącznie przez tradycję interpretacyjną nagromadzoną przez wieki. Słynne humanistyczne motto ad fontes zyskało tu najśmielsze i najbardziej rewolucyjne zastosowanie.
Porównując tekst grecki z łacińskim Wulgatem, Erazm wskazał błędy przekazu, warianty i problemy filologiczne, które towarzyszyły od wieków lekturze Biblii. Jego praca nie miała na celu niszczyć tradycję chrześcijańską, lecz ją oczyścić poprzez odzyskanie oryginalnego słowa. Z tego powodu Novum Testamentum szybko stało się jednym z najważniejszych narzędzi intelektualnych XVI wieku.
Historyczne znaczenie dzieła wykracza poza filologię. Tekst używany przez Martina Lutera do jego niemieckiego przekładu Nowego Testamentu pochodził bezpośrednio z edycji erasmowej, podczas gdy kolejne pokolenia teologów katolickich i protestanckich przyjęły krytyczne kryteria wprowadzone przez humanistę. W tym sensie Novum Testamentum stanowi jeden z fundamentów nowoczesności europejskiej, gdyż ustala, że nawet najautorytetywniejsze dokumenty mogą podlegać weryfikacji historycznej i lingwistycznej.
Ta edycja z 1542 roku ma także szczególne znaczenie editorskie. W przeciwieństwie do wielkich wydań przeznaczonych do bibliotek klasztornych czy uniwersyteckich, kompaktowy i poręczny format sprzyjał prywatnemu, codziennemu i osobistemu czytaniu. Prawdopodobnie należy ją uznać za jedną z pierwszych rzeczywisto‑przenośnych incarnations Nowego Testamentu erasmowego, zaprojektowaną, by towarzyszyć uczonym, duchownym i wykształconym czytelnikom w bezpośredniej konsultacji Pism.
BIOGRAFIA AUTORA
Desiderius Erasmus z Rotterdamu (1466–1536) był najdonioślejszym humanistą europejskiego renesansu. Filolog, teolog, wydawca i uczony Ojców Kościoła, poświęcił swoje życie odzyskowi źródeł klasycznych i chrześcijańskich. Dzięki dziełom takim jak Enchiridion militis Christiani, Elogium de funia i przede wszystkim Novum Testamentum, promował religijność opartą na bezpośredniej znajomości tekstów, na indywidualnej świadomości i na ćwiczeniu krytycznego rozumu. Jego filologiczna metoda położyła podwaliny nowoczesnej krytyki tekstualnej i głęboko przekształciła europejskie studia biblijne.
HISTORIA DRUKU I KRĄŻENIA
Pierwsze wydanie Novum Instrumentum omne ukazało się u Johanna Froben w Bazylei w 1516 roku i stanowi jedno z najbardziej wpływowych dzieł historii Zachodu. Kolejne liczne korekty autorstwa samego Erasmusa w 1519, 1522, 1527 i 1535, każda naznaczona poprawkami i aktualizacjami filologicznymi. Po śmierci autora tekst kontynuował być ponownie drukowany w całej Europie, stając się jednym z głównych narzędzi studiów Nowego Testamentu.
Edycja paryska z 1542 roku, wydana przez Pierre’a Regnault, świadczy o pełnym zaadaptowaniu erasmowego metody w środowisku intelektualnym Francji. Regnault należał do jednej z najważniejszych paryskich rodzin drukarskich specjalizujących się w tekstach religijnych, akademickich i humanistycznych. Zredukowany format tej edycji to element wyjątkowo istotny, gdyż odzwierciedla rosnące zapotrzebowanie na książki do prywatnego czytania i nauki. W tym sensie tom stanowi cenny dowód demokratyzacji wiedzy biblijnej w pełnym renesansowym europejskim kontekście.
BIBLIOGRAFIA I ODWOŁANIA
Adams, Catalogue of Books Printed on the Continent of Europe, E-1028 (warianty francuskich wydań Novum Testamentum).
USTC, Universal Short Title Catalogue, nr 154626.
Renouard, Imprimeurs et libraires parisiens du XVIe siècle, tom IV, s. 312-318.
Darlow & Moule, Historical Catalogue of Printed Editions of Holy Scripture, tom II, s. 101-105.
Bezzel, Erasmusdrucke des 16. Jahrhunderts, s. 145-152.
Benz, Die Theologie des Erasmus von Rotterdam.
Rummel, Erasmus as a Translator of the Classics.
Halkin, Erasmus. A Critical Biography.
ICCU/OPAC SBN, inwentarze wydań paryskich Novum Testamentum z XVI wieku.
WorldCat, Novum Testamentum, Paris, Petrus Regnault, 1542.
Pettegree & Walsby, French Vernacular Books and Humanist Printing in Sixteenth-Century Paris.
Catalogues of Early Printed Biblical Texts in European Libraries.