Szkoła włoska (XVII) - Il giudizio di Paride

Szkoła włoska XVII wieku - Zakres wenecjo-emiliański

“ Sąd Parysa „

- Olej na płótnie
- Okres: 1670-1700
- Zakres wenecjo-emiliański, koniec XVII wieku
- Wymiary: 77 x 59 cm w antycznej ramie
- Płótno: 66,5 x 50 cm

TEMAT I IKOLOGRAFIA

Scena przedstawia jeden z najsłynniejszych epizodów mitologii klasycznej, Sąd Parysa, mitologiczny before wojen Trojańskich.
Według opowieści Parys, trojański książę, wychowany na pasterza, zostaje poproszony o ustalenie, która z bogiń Hera, Atena i Afrodyta jest najpiękniejsza, przy czym wręcza im złote jabłko. Wybór pada na Afrodytę, która obiecuje mu miłość Heleny.
W obrazie opowieść została skondensowana w grupie czterech protagonistów.

Z prawej strony pojawia się Parys, siedzący na skale i owijający się szerokim czerwonym draperią. Tułów nagi i pozycja pochyła w stronę bogiń podkreślają jego rolę sędziego.

Na środoku-lewo natychmiast rozpoznawalna Atena (Minerva), charakteryzująca się hełmem piórowym i długim trzymanym stemplem. Obecność hełmu stanowi jeden z ikonograficznych atrybutów bogini w „Sąd Parysa”.
Pozostałe dwie postacie kobiece odpowiadają Hera i Afrodyta. Szczególnie istotna jest młoda kobieta klęcząca na pierwszym planie, widziana prawie od tyłu, jej tors skręcony stanowi formalne centrum kompozycji.
Postać kobieca wyizolowana po lewej skrajnie krawędzi zamyka scenę, prowadząc ją niemal teatralnym bieg.
W tle prawej pojawia się także mała postać w krajobrazie ciemnym.

⸻

ANALIZA KOMPOZYCYJNA

Budowa sceny jest zdecydowanie przemyślana.
Autor rozstawia protagonisto według półokrągłego ciągu, który prowadzi wzrok:
Ruch kulminuje w spotkaniu postaci klęczącej z Parysem.
Bardzo skuteczny jest system przekątnych contrapposto: stemple trzymane przez Atenę biegną w prawo, podczas gdy ciało klęczącej kobiety wprowadza przeciwną diagonale. Parys dopełnia tę strukturę poprzez mocną masę chromatyczną czerwonego draperii.

Postać klęcząca prawdopodobnie stanowi najbardziej udaną wynalazek dzieła: oświetlenie pleców, skręt tułowia i noga wyprowadzona diagonalnie w przestrzeń tworzą znaczne głębię.

To nie jest więc prostą kompozycją niewinną: za obrazem widoczna jest wykształcona kultura figuralna, kultywowana przez manieryzmu i post-manierizmu włoskiego.

⸻

ANALIZA STYLISTYCZNA

Dzieło zachowuje kilka elementów pochodzących z kultury późnego manieryzmu: wydłużone kobiece ciała, relatywnie małe głowy, sztucznie skręcone ciała, elegancja poz i przeważająca linia nad naturalistycznym opisem.
Jednocześnie silny kontrast światłocieniowy, większa spójność anatomii i czerwony draperia Parysa wprowadzają elementy już całkowicie siedemnastowieczne.
Szczególnie znamiennymi wydają się:

* wydłużona anatomia postaci kobiecych;
* małe, ostre profile;
* klęcząca postać zbudowana przez skomplikowaną rotację;
* Atena niemal posągowa;
* paleta dominuje w jasnych karnacjach wyłaniających się spod bardzo ciemnego tła;
* użycie czerwieni jako głównego akcentu chromatycznego;
* krajobraz zredukowany do scenicznej ścianki.

Ogółem więc kultura figuralna między późnym manieryzmem a klasycyzmem siedemnastowiecznym, bardziej niż dojrzały język osiemnastowieczny.

⸻

AMBIT ATTRIBUTIVO

Kompzycja pokazuje jednak powiązania z tą szeroką kulturą malarską rozwijającą się we włoskim północnym między końcem XVI a XVII wieku, w której nadal krążyły modele manieryczne obok nowych rozwiązań klasycystycznych.
Warto przypomnieć, jak Sąd Parysa był szeroko rozpowszechniony poprzez obrazy, rysunki, a przede wszystkim ryciny. Jednym z podstawowych prototypów była rycina Marcantonio Raimondi po Raffaello, datowana na około 1513-14, która miała ogromne powodzenie figuratywne.
Także w XVII wieku temat pozostawał popularny: Francesco Albani na przykład wykonał słynną wersję około 1650-60.

RAMA:

Rama: rama drewniana moldowana i złocona, o stylu neoklasycznym, z szeroką gardą gładką i wewnętrzną wystawką ozdobioną ciągłym motywem na reliefie. Włoska manufaktura, koniec XVIII – początek XIX wieku, z złoceniem uszkodzonym naturalnymi przetarciami, zużyciami i drobnymi ubytkami.

STAN ZACHOWANIA – RAPORT KONSERWATORSKI

Podpora:
Dzieło zostało poddane okleinowaniu/przelowaniu. Obecnie płótno wydaje się stosunkowo stabilne i równomiernie naciągnięte. Rama drewniana, konstrukcja tradycyjna, z pionową belką centralną.

Powierzchnia malarska:
Z fotografii powierzchnia wydaje się ogólnie stabilna. Obecne są pękanie-crakelury rozłożone, zwykle zgodne z starzeniem materiału malarskiego.
Występują zadrapania i miejscowe nadkształcenia, zwłaszcza w ciemnych strefach i w delikatnych przejściach skórzanek.
Prawdopodobne są retusze i uzupełnienia malarskie wynikające z wcześniejszych restauracji.
Farbą powierzchowną wydaje się mieć pewien stopień zmian/utleniania, co skutkuje obniżeniem kontrastów i zmianą czytelności tonów ciemniejszych.
Z fotografii nie obserwuję podniesień makroskopowych ani odpadnięć znacznych części powłoki malarskiej.

Stan ogólny

Umiarkowany/dobry jak na wiek i przeróżne interwencje konserwatorskie.

*** Notatka fotograficzna
Niektóre zdjęcia dzieła wykonano przy użyciu oświetlenia i profesjonalnych lamp studyjnych, aby umożliwić lepszą czytelność kompozycji, szczegółów i materii malarskiej. Takie oświetlenie może powodować lekkie różnice w postrzeganiu kolorów i jasności w porównaniu z bezpośrednim oglądaniem dzieła. Zdjęcia mają wyłącznie charakter ilustracyjny i dokumentacyjny.

Rama jest dostarczana gratis i w prezencie z dziełem i w związku z tym należy traktować ją jako element dodatkowy, nie wliczany do wartości plastykowej obrazu. Ze względu na naturalną kruchość starszych, złoconych ramek, ewentualne uszkodzenia, oderwania, złamania lub utraty części ramy powstałe podczas transportu lub wysyłki nie mogą podlegać zwrotowi, odszkodowaniu ani kwestionowaniu wartości dzieła. Pakowanie zostanie jednak przygotowane z najwyższą starannością, aby zapewnić, o ile to możliwe, bezpieczny transport.

Wysyłka objęta ubezpieczeniem
Ekspertyza atrybutywna

*** Ze względów historycznych dzieło nie będzie wysyłane poza granice wspólnoty europejskiej / wysyłka ubezpieczona w skrzyni drewnianej