Szkoła włoska (XVII) - Il giudizio di Paride

Szkoła włoska XVII wieku - Obszar Veneto-Emilia

“Sądzeb Parida”

- Olej na płótnie
- Okres: 1670-1700
- Obszar veneto-emiliański, koniec XVII wieku
- Wymiary: 77 x 59 cm w antycznej ramie
- Płótno: 66,5 x 50 cm

TEMAT I IKONOGRAFIA

Scena przedstawia jeden z najsłynniejszych epizodów mitologii klasycznej, Sąd Parideusza, mitologiczny preceding wojny trojańskiej.
Według przekazu, Paryd, trojański książę wychowany jako pasterz, ma zostać obciążony decyzją, która z bogiń – Juno, Minerva i Wenus – jest najpiękniejsza, przyznając jej złote jabłko. Wybór padnie na Wenus, która obiecuje mu miłość Heleny.
W obrazie opowieść skondensowana jest w grupie czterech bohaterów.

Po prawej stronie pojawia się Parideusz, siedzący na skale i ubrany w szeroki czerwony płaszcz/koord. Jej tors nagi i pochylenie ku boginiom podkreślają jego rolę jako sędziego.

W centrum-lewo od razu rozpoznawalna Minerva/Atena, charakterystyczna dzięki Hełmowi piórowemu i długiemu trzonowi. Obecność hełmu stanowi jeden z tradycyjnych atrybutów ikonograficznych bogini w Sądzie Parideusza.
Pozostałe dwie postacie kobiece odpowiadają Juno i Wenus. Szczególnie istotna jest młoda klęcząca na pierwszym planie, widziana prawie całkowicie od tyłu, której skręt tworzy formalne centrum kompozycji.
Figura kobieca wyizolowana na skraju lewej strony, otoczona jasnym płaszczem, kończy scenę zgodnie z niemal teatralnym przebiegiem.
Na tle prawym dole pojawia się także mała postać, wpasowana w ciemny pejzaż.

⸻

ANALIZA KOMPOZYCYJNA

Konstrukcja sceny jest zdecydowanie przemyślana.
Autor rozmieścił protagonystów w kolejności półokrągłej, prowadząc wzrok:
Ruch kulminuje w spotkaniu klęczącej postaci i Parideusza.
Bardzo skuteczny jest system przeciwnych diagonali: trzymająca starkę Minerva w górę kieruje się na prawo, natomiast ciało klęczącej kobiety wprowadza diagonalę przeciwną. Parideusz dopełnia tę strukturę poprzez silną masę chromatyczną czerwonego płaszcza.

Postać klęcząca stanowi prawdopodobnie najbardziej udaną wynalazek dzieła: oświetlone plecy, skręt tułowia i noga wysunięta diagonalnie w przestrzeń tworzą znaczną głębię.

Nie jest to więc kompozycja naiwną: za obrazem rozpoznawalna jest wykształcona kultura figuralna, kształtowana przez manieryzm i późniejszy manieryzm włoski.

⸻

ANALIZA STYLISTYCZNA

Dzieło zachowuje wiele elementów pochodzących z kultury późnego Manierizmu: wydłużone ciała kobiece, stosunkowo małe głowy, sztuczne skręty, elegancja pozy i dominacja linii nad naturalistycznym odwzorowaniem.
Jednocześnie silny kontrast światłocienia, większa spójność anatomii i czerwony płaszcz Parideusza wprowadzają elementy już wyraźnie sycowe.
Szczególnie znaczące wydają się:

* wydłużona anatomia postaci kobiecych;
* małe i ostrze profiles;
* klęcząca postać budowana poprzez złożony skręt;
* Minerva niemal statuowa;
* paleta dominuje w odcieniach jasnych wyłaniających się z bardzo ciemnego tła;
* użycie czerwieni jako głównego akcentu chromatycznego;
* pejzaż ograniczony do scenerii scenicznej.

Ogólnie rzecz biorąc więc kultura figuratywna między późnym manieryzmem a klasycyzmem sześćsetnastym, bardziej niż dorosły język XVIII wieku.

⸻

KWARTA ATTRIBUTIVE

Komedcja pokazuje jednak związki z tą szeroką kulturą malarską rozwijającą się w północnych Włoszech od końca XVI do XVII wieku, w której nadal krążyły modele manieryczne obok nowych rozwiązań klasycystycznych.
Ciekawe jest przypomnienie, że Sąd Parideusza był rozpowszechniany poprzez malowidła, rysunki i przede wszystkim ryciny. Jednym z fundamentalnych prototypów była rycina Marcantonio Raimondi od Rafaela, datowana na ok. 1513-14, która miała ogromny wpływ ikonograficzny.
Również w XVII wieku temat pozostawał szeroko rozpowszechniony: na przykład Francesco Albani wykonał jedną z słynnych wersji około 1650-60.

RAMA:

Rama: rama drewniana, kuta i pozłacana, w guście neoklasycznym, z szeroką listwą i wewnętrzną krawędzią ozdobioną motywem ciągłym reliefem. Produkcja włoska, koniec XVIII – początek XIX wieku, z przebarwionym złoceniem, zużyciami i drobnymi ubytkami.

STAN ZACHOWANIA – RAPORT KONserwatorski

Podpora:
Dzieło poddane było foderowaniu/renowacji. Tkanina obecnie stabilna i równomiernie napięta. Rama drewniana, konstrukcja tradycyjna, z pionową poprzeczką w środku.
Powierzchnia malarska:
Z fotografii powierzchnia wydaje się ogólnie stabilna. Obecna jest spękanina cracklatura, zwykle spójna z wiekiem materiału malarskiego.
Widać odkształcenia i lokalne ścieńczenia, zwłaszcza w ciemnych obszarach i w delikatnych przejściach skóry.
Prawdopodobne są retusze i uzupełnienia malarskie po wcześniejszych restauracjach.
Warstwa lakieru wydaje się mieć pewien stopień zmian/utleniania, co powoduje obniżenie kontrastów i modyfikację czytelności tonów ciemniejszych.
Z fotografii nie widzę podniesionych fragmentów lub odpadniętej błony malarskiej.

Stan ogólny
Umiarkowany/dobry jak na wiek i interwencje konserwatorskie.

*** Notatka fotograficzna
Niektóre zdjęcia dzieła wykonano przy użyciu oświetlenia studyjnego i reflektorów, aby ułatwić odczytanie kompozycji, detali i materii malarskiej. Takie oświetlenie może powodować drobne różnice w percepcji barw i jasności w porównaniu z bezpośrednim oglądaniem dzieła. Fotografie mają wyłącznie charakter ilustacyjny i dokumentacyjny.

Rama jest dostarczana gratis i w prezencie z dziełem, i należy ją traktować jako element dodatkowy, nie wliczany do wyceny obrazu. Ze względu na naturalną kruchość starożytnych i pozłacanych ramek, ewentualne uszkodzenia, odspojenia, pęknięcia lub utraty części ramy powstałe podczas transportu lub wysyłki nie będą podstawą do zwrotu, odszkodowania ani kwestionowania wartości dzieła. Zabezpieczenie będzie jednak przygotowane z największą ostrożnością, aby zapewnić bezpieczny transport.

Wysyłka ubezpieczona
Ekspertyza atrybucyjna

*** Z uwagi na wartość historyczną dzieło nie może być wysyłane poza Europejski Obszar Wspólnoty / wysyłka ubezpieczona w skrzyni drewnianej