Hollandse School (XVII) - Struikrovers (NO RESERVE)

Hollandse School (XVII)
Struikrovers
Olieverf op paneel, 49,5 × 65 cm
Met lijst 60,5 × 75,5 cm
Nederlandse Gouden Eeuw
Verso: onduidelijke signatuur; oude papieren toewijzing (onleesbaar/deels verloren); paneelmakers-/collectie-zegels (XVII/XVIII)
Conditie: sterk verdonkerd; retoucheringen zichtbaar onder UV; plaatselijk verfverlies; oude scheurreparatie (waarschijnlijk XVIII/XIX); recent oppervlakkig gereinigd en voorzien van ultradunne matte dammarvernis (zijdeglans); lijst met kleine bijgewerkte beschadigingen

Inleiding

Dit werk behoort tot het aantrekkelijke, verhalende spectrum van de Hollandse zeventiende eeuw, waar landschap, genre en ruiterstuk samenkomen in één beeld. De schilder kiest niet voor een luidruchtige climax, maar voor een moment van ingehouden dreiging: een reizend gezelschap wordt op een afgelegen route geconfronteerd met een groep ruiters en voetvolk. De spanning ontstaat uit afstand, houding en licht, en uit de manier waarop het landschap zelf als “toneel” fungeert. In het kader van een premium veiling met No Reserve biedt dit paneel een zeldzame combinatie van narratief onderwerp, krachtige sfeer en een overtuigende Gouden-Eeuwse beeldtaal.

Onderwerp en iconografie

Voorstellingen van struikrovers, overvallen en risicovolle reizen passen binnen een zeventiende-eeuwse belangstelling voor het alledaagse leven, de gevaren van de weg en de fragiele orde buiten de stad. Zulke taferelen functioneren vaak op meerdere niveaus: als spannende anekdote, als herkenbaar reisbeeld (wagens, ruiters, paarden, zandige routes) én als morele verwijzing naar waakzaamheid, toeval en kwetsbaarheid.
Belangrijk is dat de schilder de “misdaad” niet expliciet uitbeeldt; juist het moment van ontmoeting – wanneer nog niet alles beslist is – houdt de toeschouwer vast. Daardoor blijft het werk tijdloos: het gaat minder om een specifiek incident, meer om de psychologische lading van een onveilige passage.

Beschrijving van de voorstelling

Links domineert een compacte groep: een rood overhuifde wagen met passagiers, begeleid door ruiters en paarden. De wagenwielen, de massieve vormen van de paardenlijven en de clustering van figuren creëren een zware visuele kern. Direct daarnaast staat een slank, schuin opgaand element (een staak of wegteken) dat als een verticale “breuk” werkt in het horizontale landschap.
Rechts opent de ruimte zich: een lage horizon, een brede strook vlak land en kleine figuren die zich in de verte bewegen. Door deze openheid krijgt de scène adem en diepte, maar ook een gevoel van isolement. De reizigers bevinden zich niet in een beschutte wereld van huizen en stadsmuren, maar in een landschap waar hulp ver weg is.

Compositie en ruimtelijke opbouw

De compositie is doelbewust asymmetrisch:
• een dicht, donker en zwaar links cluster (gebeurtenis, massa, nabijheid)
• een uitwaaierende, lichtere rechterhelft (afstand, horizon, ontsnappingsruimte)

Deze tegenstelling is een klassiek procedé in de Hollandse landschapskunst: de schilder stuurt het oog eerst naar het narratieve knooppunt en laat het vervolgens “wegkijken” langs de horizon. De diagonaal van de weg en de ruiters versterkt de dynamiek; het is alsof de route niet alleen door het landschap snijdt, maar ook door het verhaal.

Licht, atmosfeer en tijdstip

Het licht komt laag en zijdelings binnen, met een heldere band nabij de horizon links. Dit tegenlicht zet mens en dier gedeeltelijk in silhouet, waardoor de handeling extra suggestief wordt: details lossen op, de gebaren tellen des te meer. De lucht is breed uitgewerkt en bepaalt de stemming. Wolkenstroken en kleurverlopen suggereren een dagrand (vroeg of laat), precies het type uur waarop in schilderijen de onzekerheid van reizen vaak wordt benadrukt.

De huidige verdonkering versterkt dit effect: de scène is tonaler, donkerder en geheimzinniger geworden. Tegelijk blijft de lucht overtuigend leesbaar, waardoor het werk nog steeds zijn atmosferische “spanning” behoudt.

Kleurenpalet en accentwerking

Het palet bestaat uit gedempte aardkleuren (bruin, omber, donkere groenen) tegenover koelere blauwtinten en grijsgroenen in de lucht. Binnen die soberheid springt één element onmiddellijk naar voren: het rode huifdoek van de wagen. Dit is geen toevallig detail, maar een compositie-instrument: het rode vlak fixeert de blik op het centrale gebeuren en werkt als tegengewicht voor de koele lucht.
In de Gouden Eeuw is zo’n gecontroleerd kleuraccent typisch voor schilders die een verhaal willen “markeren” zonder de natuurlijke sfeer te verliezen.

Techniek: olieverf op paneel

Het schilderij is uitgevoerd op paneel, wat in de zeventiende eeuw veel werd toegepast voor werken waarbij men controle en scherpte wilde combineren met fijnzinnige overgangen. In de lucht en de verte lijken de verflagen dunner en vloeiender, met horizontale strijkingen die het wolkendek structureren. In de voorgrond en rond de groep bij de wagen is de verf compacter en matter, met sterkere contrasten.
Panelen verouderen anders dan doek: ze kunnen werken, scheuren of oude herstellingen tonen. In dit geval is sprake van een historische scheurreparatie, wat past bij een langdurige levensloop van een paneelschilderij.

Stilistische plaatsing binnen de kunstgeschiedenis

Het werk past binnen de Nederlandse Gouden Eeuw en raakt aan het verhalende landschap en het ruiterstuk. Het is minder topografisch-exact dan sommige stadsgezichten, en minder “portretachtig” dan pure figuurstukken; de schilder kiest voor een hybride genre waarin landschap de emotionele drager is en de figuren het narratieve anker.

Stijlgenoten: Philips Wouwerman, Karel Dujardin, Johannes Lingelbach, Jan Both, Pieter van Laer; Salvator Rosa, Jacques Courtois

Toeschrijving, signatuur en merken

Op de achterzijde bevinden zich een onduidelijke signatuur en een oude papieren toewijzing (deels verloren of niet leesbaar), naast oude merken/zegels die kunnen wijzen op paneelmaker- of collectiecontext (XVII/XVIII). Deze sporen zijn interessant als getuigen van ouderdom en circulatie, maar laten op basis van de beschikbare leesbaarheid geen sluitende naamtoeschrijving toe. Daarom wordt het werk zorgvuldig aangeboden als Hollandse School (XVII).

Conditie en conserveringsrapportage

Het paneel verkeert in een conditie die overeenkomt met een intens geleefd zeventiende-eeuws object:
• Sterk verdonkerd: het beeld is zwaarder van toon; schaduwpartijen zijn compacter.
• Retoucheringen: zichtbaar onder UV, passend bij oudere restauratieve ingrepen.
• Verfverlies: plaatselijk, met name in donkere zones waar dit visueel sneller opvalt.
• Oude scheurreparatie: historisch (waarschijnlijk XVIII/XIX), zorgvuldig te beschouwen als onderdeel van de materiële geschiedenis.
• Recent onderhoud: oppervlakkige reiniging en een ultradunne matte dammarvernis, die het oppervlak rust geeft met een subtiele zijdeglans.
• Lijst: kleine, plaatselijk bijgewerkte beschadigingen; de presentatie blijft in het geheel verzorgd.

Presentatie en verzamelwaarde

Ondanks – en deels dankzij – de tonale verdonkering bezit het werk een uitgesproken “oude meester”-presence: het oog wordt direct naar de wagen getrokken, waarna de kijker de leegte en het risico van de route ervaart. In een interieur werkt dit paneel bijzonder goed door de combinatie van dramatische lucht, lage horizon en het rode accent. Het onderwerp is bovendien verzamelwaardig: struikrover- en ruitertaferelen blijven geliefd omdat zij de Gouden Eeuw niet alleen als landschapstraditie tonen, maar ook als verhalende cultuur van reizen, handel en onzekerheid.

Conclusie

Struikrovers is een sterk sfeerstuk binnen de Hollandse School van de zeventiende eeuw, waarin compositie, atmosfeer en narratief perfect op elkaar zijn afgestemd. De oude verso-sporen en de zichtbare restauratiegeschiedenis onderstrepen de authenticiteit en lange levensloop van het object. Aangeboden met No Reserve vormt dit een uitgelezen kans om een karaktervol, verhalend Gouden-Eeuws paneel te verwerven met een onderwerp dat zowel spanning als klassieke landschapskwaliteit in zich draagt.

Het werk "Struikrovers" zit is een notenhouten lijst (enkele kleine beschadigingen : zie fotos)

Totale afmetingen: 60,5x75,5cm
Paneel afmetingen:49,5x65cm

Alle verzending in professionele verpakking via Fedex, DPD of PostNL.

Voor alle verzendingen geldt een toeslag voor verpakkingsmateriaal, welke reeds is inbegrepen in de vermelde verzendprijs.

Het verzenden van kunstwerken brengt altijd bepaalde risico’s met zich mee. Hoewel verzending mogelijk is, raden wij aan het kunstwerk persoonlijk op te halen wanneer deze optie beschikbaar is. Indien gekozen wordt voor verzending, geschiedt dit volledig op risico van de koper. Afhalen biedt de zekerheid dat het werk onbeschadigd en in optimale staat wordt ontvangen. Na aankoop kan eenvoudig een afspraak worden ingepland om het kunstwerk bij onze werkplaats en atelier op te halen, waar het veilig en zorgvuldig voor u klaarstaat.

Transport Offerte aanvraag via onze website (Service-transport) of via Catawiki support

Bij de aankoop van dit kunstwerk heeft u de keuze om het te laten leveren met of zonder lijst. De lijst, rijkelijk versierd en passend bij het werk, wordt gratis aangeboden, zodat u het schilderij direct kunt ophangen. Hoewel wij uiterste zorg besteden aan professionele verpakking en verzending, is er een klein risico op schade aan de lijst of het glas tijdens transport. Eventuele schade aan de lijst of het glas die geen invloed heeft op het kunstwerk zelf, wordt niet geaccepteerd als geldige reden voor een claim of annulering. Wij raden u aan het werk op te halen of eigen vervoer te organiseren, aangezien schade aan de lijst, met name de gipsen ornamenten, niet wordt vergoed.

We streven ernaar om uw kunstwerk veilig en in optimale staat bij u af te leveren, waarbij we zorgvuldig aandacht besteden aan de verpakking en verzendprocedure. Bij vragen of speciale verzoeken kunt u altijd contact opnemen met de Catawiki klantenservice.

De klant is zelf verantwoordelijk voor eventuele invoerrechten en bijkomende kosten die van toepassing kunnen zijn bij levering in het buitenland.

Vanaf het moment dat uw aankoop is bevestigd, behandelen wij elke zending als een individueel project. Elk schilderij wordt zorgvuldig verpakt met hoogwaardige, professionele verzendmaterialen en we selecteren de meest geschikte vervoerder op basis van bestemming, transittijd en vereisten voor afhandeling. We volgen elk pakket nauwlettend tot de levering is voltooid.

Omdat geen twee kunstwerken hetzelfde zijn, maken we vaak op maat gemaakte, handgemaakte verzendcontainers of dozen die zijn afgestemd op de grootte, de lijst en de kwetsbaarheid van het schilderij, evenals op de afstand en de transportomstandigheden naar uw adres. Dit garandeert de best mogelijke bescherming tijdens de hele reis. 

Ter ondersteuning van een soepel internationaal verzendproces, stellen wij de juiste papieren en verzenddocumentatie op, inclusief douanecodes en exportgerelateerde informatie indien nodig. 
In sommige gevallen nemen wij proactief contact met u op om te bevestigen dat uw pakket veilig is aangekomen, dat het schilderij in goede staat verkeert en om eventuele vragen die u heeft te beantwoorden.

Wij bellen doorgaans het telefoonnummer dat aan Catawiki is verstrekt, en dit gesprek zal in het Engels zijn.

Indien gewenst, kunt u ons ook bereiken via e-mail of via de Catawiki-chat.