Nederland - Veluwe, Ellecom, Rheden, Nationaal Park Veluwezoom; N. Van Geelkercken / A. van Slichtenhorst - Veluwe, Syn Hoocheyts Wilt baen tot Dyren - 1651-1660

Veluwe, Syn Hoocheyts Wilt baen tot Dyren (1654)

Schaarse en zeer gedetailleerde 17de eeuwse kaart van de Wildbaan van Stadhouder Willem II te Dieren, in de situatie omstreeks 1648. Het jachtterrein op de Veluwe is gerealiseerd tussen 1648 en 1649 en is geheel omsloten met een houten schutting.

Beeld 25x34,5cm, blad 30,5x37cm

Tot de Ellecomse hofsteden van de Stadhouder behoorden de
– Hof tho Ochten, gelegen onderaan de tegenwoordige Selsweg in de weide
bij de Moerascypres,
– de Hof tho Avegoor,
– de Hof tho Middeldorp ter hoogte van Dalstein gelegen,
– de Hof tho Brouill en
enkele kleinere grondstukken op de Enk, zoals van de Ellecomse kerk.

De Hof tho Ochten was tot dat moment de belangrijkste hoeve van Ellecom, want hierop rustte het Markerichterschap voor de Marke van Ellecom. Min of meer het voorzitterschap van een bestuur met edelen en (groot)grondbezitters als leden die jaarlijks rechtspraak uitoefenden over zogenaamde woeste gronden die geen eigenaar kenden, en opbrengsten ervan.

Met de genoemde aankopen, waarbij ook in Dieren en Spankeren de betreffende hoeven het Markerichterschap aan de Prins van de hand deden, verwierf hij een groot aaneengesloten gebied.

Het gebied werd vervolgens omzoomd met een aarden wal, waarop een manshoge houten omheining kwam te staan met een omvang van ‘3½ uur gaans’. Een lengte van totaal 18 km. Grootwild, voornamelijk herten, werd overgebracht vanaf het bezit Honselaarsdijk. In het jaar 1650 was het gereed. Op één van zijn eerste jachttochten in de maand oktober dat jaar vatte de prins koorts. Hij werd, ziek als hij was, naar Den Haag gebracht waar hij op 6 november, 24 jaar oud, aan de pokken overleed. Acht dagen later werd zijn erfgenaam geboren, Prins Willem III, latere koning van Engeland.

De omheining raakte al snel in verval en werd reeds in 1660 afgebroken en verkocht. Stadhouder-Koning Willem III heeft meerdere malen de Hof te Dieren bezocht voor de jacht.

Als uitgangspunt voor de eendenjacht werd gebruik gemaakt van het bezit Avegoor, of Overgeer, zoals het toen in akten voorkwam.

Naast de aankopen van genoemde hofsteden, waren er nog enige akkerbouwers actief. Doordat zij geen grondeigenaar waren in de bossen, maar weidden in de Schuttewaard, ontliepen zij het aankoopproces.
Eén ervan, hoeve Sluyterscamp, vormt de basis voor het artikel in de volgende editie. Hieruit zou halverwege de 18e eeuw het landgoed Bergstein ontstaan.

Uitgegeven door Jacob van Biesen te Arnhem in 1654. Gelders cartograaf Nicolaas Geelkercken was verantwoordelijk voor de kaarten en bijzondere stadsplattegronden met profielaanzichten. Zijn stadsplattegronden zijn later gebruikt door Joan Blaeu en Johannes Janssonius voor hun Stedenboeken.

Uitstekende conditie