AA.VV. - Manoscritto Devozionale e Liturgico Ge‘ez - 1750

MANUSKRYT ETIOPSKI: ILUSTROWANY NA PERGAMENIE W GE'EZ, JĘZYK NIEBA
Starożytny etiopski rękopis w języku ge'ez.
Prezentuje się jako autentyczna książka użytkowa, zaprojektowana do towarzyszenia codziennej praktyce modlitwy, a nie w celu formalnego zachowania.

Mały format, gruby i nierówny pergamin, widoczne szycie i silne zużycie kart wskazują na długą funkcjonalną trwałość, prawdopodobnie w kontekście monastycznym lub duchownym.

Pismo skondensowane, wyznaczone rubricacją na czerwono i znakami artykulacji tekstu, sugeruje tekst liturgiczny lub para-liturgiczny przeznaczony do głośnego czytania i zapamiętywania.

Tu wartość książki polega mniej na jej materialnej całości niż na warstwie śladów pozostawionych przez użytkowanie: zagięcia, przyciemnienia, naprawy dokonane metodami empirycznymi i plamy są częścią integralną jej historycznej tożsamości.
Wartość rynkowa
Manuskrypty etiopskie w ge‘ez o małym formacie, zwłaszcza te z oryginalną lub starą oprawą i z wyraźnymi śladami użytkowania, są dziś przedmiotem rosnącego zainteresowania na rynku międzynarodowym. Wartość nie zależy od formalnej „piękności”, lecz od autentyczności, spójności strukturalnej i czytelności tekstu. Takie egzemplarze, wyraźnie nie zmodernizowane i nie rekonstrukowane, cieszą się szczególnym uznaniem wśród kolekcjonerów rękopisów spoza Europy i instytucji zainteresowanych historią chrześcijaństwa orientalnego i plasują się w zakresie od 1 000 do 2 000 euro.

Opis fizyczny i stan
Rękopis na pergaminie, w małym formacie. Legatura tradycyjna etiopijska z widocznym szyciem i przewlekanymi sznureczkami. Tekst ułożony w jednej kolumnie w piśmie ge‘ez, z rubricacją na czerwono dla incipit, sekcji i odwołań liturgicznych. Kartki brązowiałe, z poświatami, plamami, zagięciami, porysowaniami i restauracjami sprzed lat; marginesy faliste i nieregularne. W książkach dawnych, o wielowiekowej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze ujawniane w opisie. Str. 46.

TYTUŁ I AUTOR
Manuskrypt dewozjonalny i liturgiczny w języku ge'ez.
Etiopia, XIX wiek.
AA.VV.

Kontekst i znaczenie
Etiopijska kultura książkowa wyróżnia się niezwykłą ciągłością materialną i formalną. Nawet w późniejszych epokach książka pozostaje rękopisem, konstruowanym według starożytnych modeli i postrzeganym jako przedmiot funkcjonalny, a nie monumentalny. Rękopisy takie jak ten były często noszone ze sobą, czytane codziennie, czasem używane jako przedmioty apotropaiczne lub ochronne duchowo. Tekst nie jest oddzielny od materiału nośnego: zużyty pergamin, widoczny ścieg i naprawy dokonane na drodze praktyki opisują historię religijnej praktyki, a nie jedynie przekazu tekstowego.

Biografia autora
Nie dotyczy. Teksty w ge'ez są wynikiem długiej tradycji zbiorowej, która splata źródła biblijne, patrystyczne i lokalne, przekazywane w obrębie Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego.

Historia druku i obiegu
Całkowicie rękopiśmienny, prawdopodobnie z połowy XVIII wieku. Produkcja książkowa w Etiopii pozostawała przeważnie ręczna aż do czasów współczesnych. Obieg tych volumínów odbywał się w sferze kościelnej, klasztornej i rodzinnej, często poza oficjalnymi lub bibliotecznymi obiegami.

Bibliografia i źródła
Biblioteka Brytyjska, Zbiór manuskryptów etiopskich
Biblioteka Watykańska, Manuskrypty etiopskie
S. Uhlig, Etiopskie rękopisy
E. Ullendorff, Etiopowie
Katalogi opisowe rękopisów ge'ez w najważniejszych bibliotekach europejskich