sculptuur, Heiliger/Apostel - 21.3 cm - Hout

Antiek Gesneden Houten Sculptuur "Heilige/Apostel"

I. Voorwerpidentificatie en Datering
Naamgeving: Vrijstaand, maar achteraan diep gefreesde (uitgespaarde) gesneden sculptuur. Waarschijnlijk voorstelling van een heilige, apostel of martelaar uit de kring van de Heiligen of bijbelse figuren.

Datering (inschatting): Ongeveer 1600-1750 (wellicht is het stuk veel ouder en afkomstig uit de laatgotiek/early Renaissance; er zijn een paar indicaties, de haarvorm doet aan gotiek denken, de plooivorm van de kleren doet aan de Renaissance denken). Om zeker te zijn dateren we het stuk echter op 1600-1750. Het is ook door toestand moeilijk te dateren hoe oud het werkelijk is.

Herkomst: Waarschijnlijk een Midden-Europese werkplaats (duitsstalig gebied, Bohemen, Vlaanderen of Noord-Frankrijk).

Afmetingen (ruwe schattingen): 21,3 cm. De grootte kwalificeert de figuur als Kleinplastiek of relikwiefiguur, die in een huisaltaar, een retabel of een devotie-nis geplaatst werd.

II. Iconografie en Stijlkenmerken
Lichaamshouding: De figuur staat rechtop in een vrij frontale, licht statische houding, die echter door een subtiele gewichtsverplaatsing (aanzet van een contrapost) en de beweeglijke plooivorm verlevendigd wordt. De handen zijn geopend en licht naar voren gestrekt, wat duidt op het vasthouden van een persoonlijk attribuut (dit is nu verloren), wat de specifieke identiteit van de Heilige had onthuld.

Kleding: De Heilige draagt een mantel over een eenvoudige tuniek. De plooivorm van de mantel is diep onderbroken en plastisch, met een karakteristieke laatgotische tot vroege Renaissance-behandeling: zowel de verticale, scherpe plooiingen van de Gotiek als de rondere, vloeiende holtes van de beginnende Renaissance zijn herkenbaar. Deze draperie dient om het lichaam volume en beweging te geven, zonder de Anatomie te idealiseren. De fijn uitgewerkte plooien in het borstgebied van de tuniek zijn eveneens tijdtypisch.

III. Staat en bevindingen (Originaliteit, Patina, Tekortkomingen)

Behandeling (Polychromie): De oorspronkelijke afwerking is heden vrijwel volledig verloren of bewust verwijderd. Slechts minimale resten van grondlaag en pigmentresten zijn in diepere snijkanten zichtbaar (bijv. in borstgebied resten van rood, zie IMG_6924.jpg), wat het bestaan van een oorspronkelijke polychromie bevestigt. De figuur presenteert zich vandaag als natuurhoutige sculptuur.

Oppervlakte-behandeling: De momenteel zichtbare, diepdonkere houtkleur is het resultaat van een zeer oude, diep doordrongen historische beits/wasolie, gecombineerd met een door de eeuwen groeiende beschermende patina. Deze oppervlaktetoestand is als bewijs van leeftijd te beschouwen.

Achterzijde (Uithollen): De achterzijde is minimaal uitgeruwd/uitgehold. Dit diende in laatgotiek en vroege Renaissance primair om het “werken” van het hout te minimaliseren en zo barsten te voorkomen, maar ook om gewicht te besparen. De uitholling is grof en handwerkelijk uitgevoerd.

Biologische schade/Woormarle: De voor- en achterzijde vertonen duidelijke en massale sporen van oudere houtwormactiviteit (cariësgangen en uitlocholletjes, zie IMG_6945.jpg). Een actieve wormactiviteit kan niet worden uitgesloten en vereist mogelijk een vakkundig onderzoek en behandeling om verder substantiële verlies te voorkomen.

Secundaire markeringen: In het onderste gedeelte van de figuur, aan voet of sokkel, zijn onidentificeerde, oude markeringen in inkt of potlood (bijv. "T.Q" of "70", zie IMG_6930.jpg) waarneembaar. Deze kunnen inventarisnummers, werkplaatstekens of latere verzamelaarsnotities zijn en vereisen nader onderzoek.

Missende delen/verliezen: Er zijn substantiële afbrekingen en ontbrekende delen, met name aan de blootgestelde delen zoals armen/handen, de onderkant van de kleedzoom en de randen van de plooien. Deze verliezen zijn oud en gebruiksgebonden.

Hoewel de polychrome originele afwerking grotendeels verloren is (roodtinten zichtbaar op de borst) en de figuur in een ongerestaureerde, natuurhouten staat met diepe ouderpatina verkeert, onderstrepen deze kenmerken samen met de massieve houtwormschade aan de achterzijde hun authenticiteit en lange geschiedenis. Het object wordt aangeboden als historisch betekenisvol, met uitgesproken leeftijds- en gebruikssporen en aantoonbare schade. Het is een hoog-interessant verzamelstuk voor kenners van vroege moderne sacraal beeldhouwwerk.