Massuet - Philosophie Moderne - 1752

Nauka, prawda i metafizyka w Europie iluministów - religia rozumu
Opera, będąca filarem rozpowszechniania nauki w XVIII wieku, Élemens de la Philosophie Moderne Pierre'a Massueta stanowią jedno z najbardziej udanych połączeń rozumu eksperymentalnego Newtona z francuską tradycją metafizyczną. Wydana w Amsterdamie w 1752 roku przez Chatelain, słynnych wydawców dzieł filozoficznych i moralnych, ta kompletna edycja w dwóch tomach, uzupełniona o dwie alegoryczne fronty i liczne rozkładane tablice, przemienia fizykę w teatr światła, naukę w doświadczenie moralne. Dzieło to jest małym pomnikiem filozofii Oświecenia, gdzie świat naturalny staje się widzialną figurą ludzkiego myślenia.
Wartość rynkowa
W pełne wydanie w dwóch tomach z 1752 roku jest dziś rzadkie w swojej integralnej ikonografii. Egzemplarze z obiema antyportami i oryginalnymi złożonymi tablicami dostępne na rynku antykwarycznym w Europie kosztują od 1500 do 2000 euro, w zależności od jakości oprawy i stanu papieru. Egzemplarze z odświeżonymi rycinami i pełnymi marginesami, takie jak ten w analizie, zaliczają się do najwyższej kategorii. Jednolity, współczesny, pełny skórzany oprawa z grzbietem z nerwami i złoconymi tytułami jest szczególnie poszukiwana przez kolekcjonerów filozofii i nauki oświeceniowej.

Opis fizyczny i stan
Oprawa współczesna w pełnej pergaminie, ślady zużycia. Fronty okładek drukowane na czerwono i czarno z marką typograficzną, dwie wspaniałe antyporty wycięte w miedzi. Liczne wycięte, złożone tablice z eksperymentami z optyki, hydrostatyki, mechaniki i pneumatyki. Wyraźne ryciny, ślady użytkowania. Strony (4); 20 numerowanych stron; 432; (4). (4); 4 numerowane strony; 498; (4).

TYTUŁ I AUTOR
Elementy filozofii nowoczesnej.
Amsterdam, Chez Z. Chatelain et Fils, 1752.
M. Pierre Massuet.

Kontekst i znaczenie
Massuet buduje most między filozofią naturalną a moralnością, między eksperymentem a kontemplacją. Jego dzieło rozpoczyna się od definicji filozofii jako nauki prawdy postrzeganej za pomocą zmysłów i prowadzonej przez rozum, zgodnie z metodą newtonowskiego dowodu empirycznego. Jednak pod powierzchnią dydaktyczną płynie głębsza symbolika: światło przenikające pryzmy i dzielące się na kolory jest tym samym, które oświetla ludzki intelekt; maszyna eksperymentalna staje się symbolem uporządkowanego kosmosu, odzwierciedleniem boskiego umysłu. Wyryte antiporty tłumaczą ten wizualny język: w pierwszym tomie filozofia prowadzi duchy ku poznaniu; w drugim, prawda podnosi zasłonę materii. To nauka jako inicjacyjny rytuał nowoczesności, w którym rozum zastępuje objawienie, lecz zachowuje jego świętą aurę.

Biografia autora
Pierre Massuet (1698–1756), francuski lekarz i filozof, członek Royal Society oraz tłumacz Locke'a, jest jedną z najbardziej reprezentatywnych postaci umiarkowanego racjonalizmu oświecenia. Wykształcony w szkole kartezjańskiej, ale zafascynowany odkryciami Newtona, poświęcił swoje życie na pogodzenie nauki eksperymentalnej z moralnością chrześcijańską. Elementy filozofii nowoczesnej stanowią najbardziej kompletną syntezę jego myśli: to podręcznik popularyzujący wiedzę, napisany z elegancją i głębią, łączący fizykę, metafizykę i pneumatykę w jedną, zintegrowaną wizję wszechświata.

Historia druku i obiegu
Wydanie Chatelain z 1752 roku jest główne i najbardziej kompletne, rozpowszechnione w środowisku frankofońskim i holenderskim. Chatelainowie, aktywni w Amsterdamie od końca XVII wieku, specjalizowali się w dziełach moralnych i filozoficznych o wysokiej jakości typograficznej, często ilustrowanych alegorycznymi rycinami i objaśniającymi dodatkami. Dzieło Massueta odniosło duży sukces wydawniczy, częściowo wznawiane lub cytowane w zbiorach filozofii eksperymentalnej w drugiej połowie XVIII wieku. Rysunki wyryte odzwierciedlają grafikę ikonografii naukowej holenderskiej, wywodzącą się z tradycji leidańskiej i paryskiej.

Bibliografia i źródła
Brunet III, 1554; Cioranescu 44875; Quérard VI, 507; Polgár, Répertoire des ouvrages scientifiques du XVIIIe siècle, s. 132; Graesse IV, 438; Taton, La Science au XVIIIe siècle, Paryż, 1966, ss. 112–114; Feingold, The Newtonian Moment, 2004, s. 89; Sommervogel V, 621; Vercruysse, Bibliographie des Chatelain, nr 312.