naczynie brązowe - Akan - Ghana

Miedzionośny naczynio-kosz Akan z Ghaną, zebrany w regionie Kumasi, gepard z antylopą w pysku, zwieńczony zaokrąglonym naczyniem, ozdobiony krokodylami, w środku pokrywki leży macierzynska geparda karmiąca młode zdobyczą; delikatna starzona patyna o wysokim stopniu na cynku, co nadaje rzeźbie złocisty wygląd, piękna, starzona patyna potwierdza długotrwałe, rytualne użycie.

Naczynia z miedzionośnego stopu Akan, wytwarzane wśród ludów mówiących po Akan w Ghanie i Wybrzeżu Kości Słoniowej, stanowią mniej znany, lecz znaczący zbiór metaloplastyczny odróżniający się od lepiej znanego ansamblu regalii zrobionej ze złota. Zwykle odlewane przy użyciu techniki utraty wosku, tej samej procedury stosowanej przy produkcji wag złotych, wykonywane były z mosizu lub brązu importowanego dzięki długotrwałej wymianie handlowej z europejskimi kupcami od XV wieku.

Te naczynia, wśród których znajdują się miski, baseny, a czasem także naczynia antropomorficzne lub zoomorficzne, służyły głównie w kontekstach rytualnych i dworskich. W settingach królewskich i pogłówno-prawickich miały funkcje libacji, wina palmowego lub ofiar podczas ceremonii poświęconych przodkom lub bóstwom. Ich metaliczna substancja symbolicznie łączona była z trwałością, prestiżem i błyszczącymi cechami złota, podczas gdy sam stop miedziowy uosabiał idee przemiany i witalności związane ze słońcem i krwią.

Pod względem stylu wiele naczyń Akan nosi reliefowe ornamenty lub tłoczone wzory na powierzchni, echojące wzory tkanin i motywy z ikonografii wag złota. Kilka ocalałych egzemplarzy charakteryzuje się dekoracją figuralną — ludzkie głowy, zwierzęta lub symbole — sugerując, że były wykonywane dla elitarnych sponsorów lub używane w świętych sanktuariach.

Centra produkcji prawdopodobnie znajdowały się w ważnych miastach złotnictwa, takich jak Bono Manso, Begho, a później Kumasi. Te warsztaty były ściśle powiązane z państwowymi systemami Asante i wcześniejszymi politykami Akan.

Podobne naczynia z miedzi i brązu są zachowane w kolekcjach takich instytucji jak British Museum, Musée du quai Branly oraz Narodowe Muzeum Ghany. Uczeni tacy jak D. A. Agyeman, F. Willett i T. E. S. Mensah powiązali je z szerszą metalurgią Akan oraz rytualnymi ekonomicznymi zależnościami wartości, gdzie metale były mediatorami między żyjącymi a przodkami.

Zobacz: F. Willett, African Art: An Introduction (Oxford 1971); T. E. S. Mensah, Akan Metal Technology (Accra 1983); D. A. Agyeman, “Brass Casting and Ritual among the Akan,” Transactions of the Historical Society of Ghana 9 (1968).