Chukovsky, K. / Leah Grundig - приключения Kрокодила Kрокодиловича - 1930

„Krokodyl” REMI. Wydawnictwo Zaitseva, Harbin.

Słynny wiersz K. Chukowskiego. Ta książka jest interesująca ze względu na miejsce publikacji – rosyjska emigracyjna kolonia w Harbinie. Wydawnictwo Mikhaila Wasiljewicza Zajtsewa (1901–1946) zostało założone w 1923 roku i istniało do 1942 roku. W ciągu ostatniej dekady wydał ponad 150 książek, głównie powieści. Jego pierwsza większa zlecona praca to bajka dla dzieci dla paryskich wydawców (sic!). Typowy nakład książek dla dzieci wynosił 1 000 egzemplarzy. Po zakończeniu wojny sowiecko-japońskiej i utworzeniu w północnych Mandżurii pro-sowieckiego rządowego marionetkowego państwa, Mikhail Wasiljewicz podzielił los wielu rosyjskich emigrantów, którzy nie mogli lub nie chcieli przeprowadzić się z Harbinu do Szanghaju. W 1946 roku został aresztowany przez SMERSZ i skazany na 10 lat więzienia. Prawdopodobnie zginął tam tragicznie.

Jedna z najsłynniejszych bajek Chukowskiego była zakazywana więcej niż raz. „Krokodyl” ukazał się po raz pierwszy w niewielkim nakładzie w dodatku „Dla dzieci” do czasopisma Niva, numery 1–12 w 1917 roku. W 1919 roku, pod tytułem „Przygody krokodyla Krokodyłowicza”, wydany jako osobna książka przez Petrosowiet. Bajka odniosła wielki sukces i była wielokrotnie wznawiana. Jednak w połowie lat dwudziestych zaczęto ją krytykować: cenzorzy nie lubili „Petrogradu”, „policjanta” i burżuazyjnej dziewczyny Lyali (i w „Latająca- Tsokotukha” – „imieniny”). Reprintów trzeba było bronić: Czukowski twierdził, że „Krokodyl” zapoczątkował odnowę rosyjskiej poezji dziecięcej i że miejska bajka nie może być obca dzieciom. Jednak ostrożni cenzorzy stawali się coraz trudniejsi do przekonania; część nauczycieli również skłaniała się ku ich poglądowi. W sierpniu 1926 roku publikacja „Krokodyla” została zakazana. Czukowski opisał następne wydarzenia w swoim dzienniku:

„Zatrzymano w Moskwie przez Gublit i przeniesiono do Głównego Zarządu Użytkowania Publicznego”
—sierpień 1926. Zatwierdzono do publikacji przez Gublit w Leningradzie 30 października 1927 roku, po czterech miesiącach biurokracji. Ale zezwolenie nie zadziałało i książka była pod nadzorem GUS do 15 grudnia 1927 roku. Poszedłem zobaczyć Krupskaą. Powiedziała, że jestem bezczelny. A 15 grudnia przyznano mi zezwolenie — ale po raz ostatni i tylko na 5 tysięcy egzemplarzy. 21 grudnia Glavlit, ignorując GUS, ostatecznie zakazał „Krokodyla”. 23 grudnia okazało się, że nie zakazano go całkowicie, ale zakazano „Krug” (okrąg). Odmowa. Następnie — do Młodej Gwardii, żeby zobaczyć, czy kupią. 27 grudnia, o godzinie szóstej po południu, komisja GUS zatwierdziła 10 000 egzemplarzy „Krokodyla.”

Kornij Czukowski

Na początku 1928 roku bajka została wydana. Jednak 1 lutego artykuł Nadezhdy Krupskiej „O Czukowskim i „Krokodylu” pojawił się w Prasie. Krupskaia widziała parodię Niedrasowa (choć była to właściwie parodia Lermontowa), ale jej główne zastrzeżenia były ideowe:

„Co to za bzdury? Jakie ma to znaczenie polityczne? Bohater, który przyznaje wolność ludu, aby uwolnić Lyali, ma takie burżuazyjne dążenie, że odcisnie się na dziecku. Nauczanie dziecka mówienia bzdur i czytania wszystkiego, co bzdurne, może być akceptowalne w burżuazyjnych rodzinach, ale nie ma nic wspólnego z edukacją, którą chcemy dać naszemu młodszemu pokoleniu. Taki bełkot jest lekceważący dla dziecka.

Myślę, że nasze dzieci nie powinny dostawać „Krokodyla”, nie dlatego że to bajka, lecz dlatego że to burżuazyjna brednia."

Nadezhda Krupskaya

NB: Plamy w miejscach, ilustracje z odcieniem kredy