Dionysius Halicarnasseus - Scripta, quae Extant, Omnia - 1691

L’OFFICINA DEL MONDO: DIONIGI TRA FILOLOGIA MODERNA E IMMAGINARIO UNIVERSALE
Ta elegancka edycja lipsijska z 1691 roku w pełni dojrzałym kształtem przedstawia jeden z najszczególniejszych projektów filologii humanistycznej: całkowitą rekonstrukcję korpusu Dyonizego z Ateny według kryteriów krytycznych ustalonych przez Fryderyka Sylburga. Nie jest to jedynie powtórzenie edytorskie, lecz prawdziwe przebudowanie dzieła klasycznego jako dynamicznego obiektu, poddanego ciągłej rewizji, integracji i interpretacji. Sylburgowski układ, oparty na systematycznych kolekcjach rękopisów i zaawansowanym wykorzystaniu aparatu krytycznego, tutaj jest przekazany i umacniany w niemieckim kontekście typograficznym najwyższego poziomu. Tytułowy frontispis w czerwieni i czerni, z dominującą potężną alegoryczną sceną z globami ziemskimi, nie jest jedynie ozdobą: ilustruje pojęcie encyklopedycznej wiedzy, w której historia, retoryka i kosmologia zlewają się w jedną architekturę intelektualną. Tom kształtuje się tak jako narzędzie do nauki i jednocześnie jako obiekt symboliczny, świadectwo nowoczesnego konstruowania greckiego kanonu i jego przekształcania w urządzenie porządku kulturowego.
MARKET VALUE
Pełne wydania Dionizego z Ateny wywiedzione z pracy Sylburga utrzymują stałe zapotrzebowanie na rynku antykwarycznym, zwłaszcza w seicentywnych przekładach niemieckojęzycznych, cenione za wysoką jakość typograficzną i solidność tekstualną. Egzemplarze z epoki w skóze pergaminowej, kompletne i w dobrym lub bardzo dobrym stanie, zwykle plasują się w zakresie od 700 do 1 000 euro, z wyższymi notowaniami za kopie szczególnie świeże, dobrze marginesowane lub o istotnych pochodzeniach.

PHYSICAL DESCRIPTION AND CONDITION
Wieczna oprawa z pełnego pergaminu z śladami użytkowania. Frontispisy drukowane na czerwono i czarno z dużą alegoryczną vignette’ą przedstawiającą dwa globusy ziemskie, osadzone w ramce alegorycznej z mottami, elementem ikonograficznym o silnym znaczeniu symbolicznym. Tekst w charakterach greckich i łacińskich, z jasnym i rygorystycznym układem stron. Papier z widocznymi, lecz regularnymi żółknięciami fizjologicznymi. Kolacja w dwóch jednostkach: pp. (2); 16 nn; 792; 168; 2 nn; (4); i pp. (2); 12 nn; 280; 94; (4). W starych księgach, o wieloletniej historii, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze ujawniane w opisie.

FULL TITLE AND AUTHOR
Dionysii Halicarnassei scripta, quae extant, omnia, et historica, et rhetorica.
Lipsiae, Mauritii Georgii Weidmanni, 1691.
Dionysius Halicarnasseus.

CONTEXT AND SIGNIFICANCE
Dionigi z Ateny stanowi kluczową postać w przekazywaniu kultury greckiej do Rzymu, a w refleksji – do nowożytnej Europy. Jego Antykwy rzymskie stanowią systematyczną próbę włączenia historii rzymskiej w grecką ramę interpretacyjną, podczas gdy traktaty retoryczne kodują zasady stylu, które będą miały głęboki wpływ na humanizm. Edycja Friedricha Sylburga z 1586 roku oznaczyła decydujący krok metodologiczny: po raz pierwszy korpus dionizyjski został ustalony poprzez szerokie porównanie świadectw rękopisów, wspierane przez rozbudowany aparat krytyczny i filologiczne uzupełnienia oparte na racjonalnych kryteriach. Reprint z 1691 roku nie tylko kontynuuje to przedsięwzięcie, lecz umieszcza je w nowej geografia wiedzy – w niemieckiej akademickiej machine późnego Siódmiego wieku, gdzie filologia staje się fundamentem dyscypliny. Wizerunek globusów nabiera tu charakteru programowego: starożytny tekst nie jest już jedynie obiektem odzyskania, lecz narzędziem orientowania się na świecie, prawdziwą kartografią intelektualną, w której historia staje się przestrzenią, a retoryka uniwersalnym językiem. W tym świetle edycja ta jest kluczowym węzłem w przemianie wiedzy humanistycznej w wiedzę systematyczną i nowoczesną.

BIOGRAPHY OF THE AUTHOR
Dionizy z Ateny urodził się około I wieku p.n.e. w Azji Mniejszej i przeniósł się do Rzymu po podboju Grecji. Tam pełnił rolę nauczyciela retoryki, włączając się w ożywione otoczenie kulturowe Augusta. Jego największe dzieło, Antyxie rzymskie, miało na celu wykazanie szlachetności i starożytności źródeł rzymskich poprzez stałe porównanie ze światem greckim. Jego pisma retoryczne, w tym De compositione verborum i De imitatione, wywarły głęboki wpływ na teorię stylu i praktykę literacką zarówno w antyku, jak i w renesansie.

PRINTING HISTORY AND CIRCULATION
Współcześnym wydaniem korpusu dionizyjskiego była edycja z 1586 roku pod redakcją Friedricha Sylburga, filologa z niemieckiego kręgu, aktywnego w odnowionej humanistycznie scenie, którego praca przez ponad wiek ustaliła tekst odniesienia. Lipska edycja z 1691 roku, drukowana przez Mauritii Georgii Weidmanni, wpisuje się w tradycję wielkich warsztatów akademickich Niemiec, charakteryzujących się rygorem edytorskim, dbałością o tekst grecki i wysoką jakością typograficzną. Kontynuacja krytycznego aparatu sylburgowego świadczy o długowieczności humanistycznego układu, podczas gdy odświeżona szata typograficzna sygnalizuje dostosowanie do coraz szerszej i institucionalizowanej grupy uczonych. Obieg tych wydań był szeroki w bibliotekach uniwersyteckich Europy, przyczyniając się do ostatecznej kanonizacji Dionizego wśród autorów klasycznych studiowanych.

BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
Brunet, Manuel du libraire et de l’amateur de livres, II, coll. 731–733.
Graesse, Trésor de livres rares et précieux, II, p. 396.
Fabricius, Bibliotheca Graeca, III, pp. 212–220.
VD17, 3:611564T.
ICCU/OPAC SBN, rekord do weryfikacji lokalizacji w włoskich (wyszukiwanie dla „Dionysii Halicarnassei scripta… Lipsiae 1691”).
WorldCat, OCLC rekord dla edycji Lipsk 1691 (identyfikator do weryfikacji na wielu kopiach instytucjonalnych).
Bibliothèque nationale de France, Catalogue général, notices relative alle edizioni di Dionigi e alla tradizione Sylburg.