Clarke - Ilias Odyssea - 1754

OMERO NA NEWTONOWIE I OŚWIECENIE: ILIADA I ODYSSEA JAKO METAFORA POLITYKI MODERNEJ
Ta londyńska edycja z roku 1754 Iliady i Odysseji Homera, opracowana przez Samuela Clarke’a, stanowi jedno z wybitniejszych osiągnięć filologii klasycznej w epoce nowożytnej, gdzie starożytny tekst jest odświeżany w świetle rygoru naukowego i kultury nowoczesnego myślenia nowoneowego. Zaplanowana explicite dla edukacji księcia Williama Augusta Cumberlanda, dzieło przekracza zwykłą funkcję edytorską, stając się narzędziem politycznym i pedagogicznym: Homer nie jest już jedynie poetą, lecz architekturą moralną i intelektualną kształtującą elitę. Tekst grecki i łacińskie tłumaczenie w kolumnach równoległych tworzą ciągłe napięcie między źródłem a interpretacją, podczas gdy rozpowszechnione mapy geograficzne przekładają epikę na mierzalną przestrzeń. Książka, która nie tylko przekazuje klasyk, lecz go dyscyplinuje, organizuje i przekształca pod kątem potrzeb oświeconej nowoczesności.
RYNKOWA WARTOŚĆ
Wydania osiemnasto- i siedemnasto-wieczne Iliady z greckim i łacińskim tekstem, zwłaszcza w ważnych nakładach redagowanych przez Samuela Clarke’a, cieszą się dużym powodzeniem na rynku kolekcjonerskim. Egzemplarze kompletne w dwóch tomach w formacie quarto, z mapami geograficznymi i równie wieku legaturami, zazwyczaj znajdują się w przedziale od 700 do 1 000 euro.
OPIS FIZYCZNY I STAN
2 tomy. Piękna, współczesna oprawa w całej skórze w kolorze porfirowym, twarde płóki ozdobione złoconymi liniami, grzbiety z bogato zdobionymi wstawkami, wkładki z zielonej skóry, obcięcia marmoryzowane, ślady używania. Tekst w grece i łacinie ustawiony w kolumnach równoległych. Ilustracje z wyrytymi i złożonymi mapami (łącznie 4 tablice). Fizjologiczne przebarwienia. W starych księgach, mających długą historię, mogą występować drobne mankamenty, które nie zawsze są uwzględniane w opisie. Strony (4); 8nn; 344; 4nn; 348; 12nn; (4). (4); 4nn; 784; 36; (4).
PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Homeri Ilias Odyssea graece et latine annotationes.
Londyn, Johannis et Pauli Knapton, 1754.
Samuel Clarke.
KONTEKST I ZNACZENIE
Wydanie Clarke’a Homer usytuowuje się w centrum angielskiej tradycji filologicznej XVIII wieku, charakteryzowanej przez rygorystyczne i racjonalistyczne podejście do tekstu klasycznego. Clarke, filozof i teolog zbliżony do myśli nowatonowej, interpretuje Homera nie tylko jako poetę, lecz jako źródło porządku i racjonalności. Wybór formatu dwujęzycznego umożliwia bezpośrednie porównanie języka oryginalnego z tłumaczeniem, czyniąc dzieło kluczowym narzędziem do nauki greki. Mapy geograficzne dodają kolejną sferę: epika zostaje zmaterializowana w geografii konkretnej. Dzieło wpisuje się także w tradycję ksiąg przeznaczonych do edukacji książąt, gdzie kultura klasyczna staje się fundamentem formowania politycznego i moralnego.
BIOGRAFIA AUTORA
Samuel Clarke (1675–1729) był angielskim filozofem, teologiem i filologiem, jednym z głównych interpretorów i zwolenników myśli Isaaca Newtona. Wykształcony w Cambridge, wyróżniał się swoimi pracami teologicznymi i filozoficznymi, ale także wkładem w filologię klasyczną. Jego edycja Iliady, towarzyszona łacińskim tłumaczeniem i komentarzem, stanowi jedno z jego najbardziej ambitnych dzieł. Po jego śmierci projekt został ukończony przez syna, który opublikował brakujące części między 1729 a 1732 rokiem, doprowadzając do edycji pełnej, a później ponownie wydanej w 1754.
HISTORIA DRUKU I OBIEGU
Pierwsze wydanie edycji Clarke’a Iliady ukazało się w kilku fazach między 1729 a 1732 rokiem. Drugie wydanie z 1754 r., opisane tutaj, stanowi formę pełną i utrwaloną dzieła, wznowioną, by zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na krytyczne, wiarygodne edycje klasyków. Wydrukowano w Londynie przez Knaptonów, wydawców aktywnych w rozpowszechnianiu tekstów akademickich; edycja ta miała szeroki obieg w środowiskach uniwersyteckich i arystokratycznych w Anglii, przyczyniając się do kształcenia kolejnych pokoleń badaczy.
BIBLIOGRAFIA I ODNOŚNIKI
ICCU/OPAC SBN: rzadkie dla londyńskich wydań; rekordon do zweryfikowania pod kątem obecności w bibliotekach włoskich
WorldCat: Homeri Ilias, Clarke, London 1754 (OCLC do zweryfikowania pod kątem wariantów)
British Library Catalogue: edycja Clarke’a Iliady, 1754
Brunet, Manuel du libraire, III, col. 265 (ws. Homère)
Graesse, Trésor de livres rares et précieux, III, s. 327
Dibdin, Introduction to the Classics, II, s. 54
Lowndes, Bibliographer’s Manual, s. 1102