La Guérinière - École de Cavalerie - 1754

PRAWDA LUKSUS ARYSTOKRACJI: UDOMOWIONIE KONIA Z DELIKATNOŚCIĄ
Monumentalne dzieło kultury jeździeckiej Europy, École de cavalerie François Robichon de La Guérinière stanowi fundamentowy tekst współczesnej klasycznej jazdy konnej i jedną z najwpływowszych technicznych kodifikacji sztuki jazdy, kiedykolwiek opublikowanych. Przeznaczone dla elity arystokratycznej, wojskowej i dworskiej, dzieło przekształca jazdę z praktyki empirycznej w dyscyplinę racjonalną, zbudowaną na równowadze, harmonii, biomechanice i absolutnej kontroli gestu. W niniejszym traktacie kon nie jest już jedynie narzędziem wojny czy prestiżu, lecz staje się organizmem, który trzeba zrozumieć naukowo i prowadzić poprzez miarę, lekkość i precyzję. Próbka opisana tutaj, kompletna w dwóch tomach i zachowana w oprawie z epoki, zachowuje nienaruszony urok wielkiej francuskiej edycji jeździeckiej z XVIII wieku: książka narodziła się w królewskich ośrodkach i miała wpływać na europejską jazdę przez wieki, od szkoły francuskiej po Hofreitschule wiedeńską.
MARKET VALUE
Pełne wydania siedemnastowieczne École de cavalerie zajmują pozycję absolutnie wyróżniającą się na rynku bibliografii jeździeckiej międzynarodowej. Egzemplarze kompletne w dwóch tomach edycji paryskiej z 1754 roku mają zazwyczaj wartości między 1 000 a 3 000 euro. Stałe zapotrzebowanie międzynarodowe na wielkie teksty historii jazdy konnej sprawia także, że La Guérinière należy do najstabilniejszych i najbardziej poszukiwanych autorów w całym sektorze antykwariatów jeździeckich.
FIZYCZNY OPIS I STAN
Dwa tomy. Epoka oprawy w skórze marmurkowej, z grzbietami bogato zdobionymi na złoto. Strony czerwone. Karty dobrze zachowane z delikatnymi i fizjologicznymi brązowieniami marginesowymi.
Pierwszy tom zawiera słynny rytowany portret autora, liczne ryciny w tekście, ornamenty typograficzne, inicjały i ozdobniki. Zgłaszane są drobne robaczyczki w marginesie dolnym prawym i dwie drobne braki marginalne, bez utraty tekstu ani uszkodzenia ilustracji.
Drugi tom zachował się w stanie szczególnie świeżym, z wyraźnymi odbiciami rytowanego obrazu i dobrą jakością papieru; obecne także dwie rozkładane tablice. Urząd ilustracyjny w pełni zachowuje swoją funkcję dydaktyczną i dekoracyjną, kluczowy element sukcesu dzieła.
Kolekcjonowanie: strony (2); 18 nn.; 318; 2 nn.; (4). Tom drugi: (4); 4 nn.; 300; (4).
Ogólna ocena zachowania: bardzo dobra jak na dzieło przeznaczone do użytku technicznego i intensywnego konsultowania. W starych księgach, z historią sięgającą wielu wieków, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględniane w opisie.

TYTUŁ CAŁKOWITY I AUTOR
École de cavalerie, contenant la connoissance, l’instruction, et la conservation du cheval.
Paris, par la Compagnie, 1754.
François Robichon de La Guérinière.

KONTEKST I ZNACZENIE
Z La Guérinière jazda europejska wchodzi definitywnie w nowoczesność. Przed publikacją École de cavalerie tradycja jeździecka była zdominowana przez wiedzę często fragmentaryczną, dziedziczoną po mistrzach włoskich i hiszpańskich Renesansu i przekazywaną poprzez dworskie praktyki lub nie systematyczne traktaty techniczne. La Guérinière buduje natomiast spójny, organiczny i niemal naukowy metod, który na nowo zdefiniuje całe relacje jeźdźca i konia.
Główną zasadą dzieła jest „lekkość”: koń ma być prowadzone bez brutalności, przez równowagę, wrażliwość i stopniową edukację mięśniową. W tym sensie traktat jawnie sprzeciwia się wielu praktykom przymuszającym, które wciąż były rozpowszechnione w XVII wieku. Prawdziwa siła jeźdźca nie polega już na sile działania, lecz na zdolności do uzyskania posłuszeństwa dzięki precyzji i harmonii.
Dzieło systematycznie obejmuje:
Anatomię i budowę konia;
Teorię chodu i galopu;
Ujmy i oporę;
Techniki treningu;
Ćwiczenia jazdy;
Równowagę konia w siodle;
Przygotowanie militarne i akademickie;
Korektę wad behawioralnych;
Złożone figury jak piaffer, passage, volte i zmiany galopu.

Szczególnie rewolucyjną była biomechaniczna koncepcja zwierzęcia: La Guérinière rozumie, że koń pracuje lepiej, gdy jest w naturalnej równowadze, wyprzedzając zasady dzisiaj kluczowe w nowoczesnej sztuce konia.
Ryciny stanowią jeden z najważniejszych elementów dzieła. Nie są to proste ozdoby, lecz prawdziwe tablice dydaktyczne, które przekładają ruch na obraz. Postawy konia, pozycje jeźdźca i geometria manéżu przedstawione są z jasnością niemal architektoniczną, odzwierciedlając racjonalny smak francuskiego Oświecenia.
Traktat rozprzestrzenił się w dworach europejskich w ogromnym zakresie. Był używany na akademiach wojskowych, w szkołach jazdy arystokratycznej i w wielkich stajniach królewskich. Jego wpływ przenika całą tradycję jeździecką Zachodu i dociera aż do Spaniańskiej Szkoły Wiedeńskiej, która nadal uznaje La Guérinière za jednego ze swoich teoretycznych ojców.

BIOGRAFIA AUTORA
François Robichon de La Guérinière (1688–1751) był najszerzej znanym mistrzem jeździectwa we Francji XVIII wieku. Pochodził z rodziny związanej ze światem konnym; zyskał największą sławę jako dyrektor stajni Tuileries i „écuyer du Roi”. Jego sława wynikała z umiejętności łączenia codziennej praktyki, obserwacji anatomicznej i refleksji teoretycznych w spójną i innowacyjną metodę.
W przeciwieństwie do surowej i przymuszającej tradycji XVII wieku, La Guérinière popierał podejście oparte na naturalnej równowadze konia i stopniowej edukacji ruchu. Jego teorie zrewolucjonizowały europejskie jeździectwo i głęboko wpłynęły na szkoły francuskie, niemieckie i austriackie. Do dziś uważa się go za założyciela nowoczesnego klasycznego jeździectwa.

HISTORIA DRUKU I KRĄŻENIA
Pierwsze wydanie École de cavalerie ukazało się w Paryżu w 1733 roku i od razu zostało uznane za najważniejszy traktat jeździecki swoich czasów. Dzieło przeszło liczne wznowienia w XVIII wieku i zostało przetłumaczone na różne języki europejskie, co świadczy o jego ogromnym międzynarodowym powodzeniu.
Wydanie z 1754 roku, opisane tutaj, należy do fazy utrwalania i maksymalnego rozpowszechnienia tekstu. Zachowuje ikonografię i strukturę techniczną wersji princeps, potwierdzając centralną rolę dzieła w kultury arystokratycznej i wojskowej Francji. Jego krążenie w bibliotekach szlachetnych i akademiach jeździeckich przyczyniło się do przekształcenia traktatu w jeden z kulturowych symboli jazdy oświeceniowej.

BIBLIOGRAFIA I ODNIESIENIA
Mennessier de La Lance, Bibliographie hippique, II, s. 276–279.
Huth, Works on Horses and Equitation, s. 43.
Nissen, ZBI, 2234.
Brunet, Manuel du libraire, III, coll. 1021–1022.
Cicognara, Catalogo ragionato dei libri d’arte e d’antichità, nr 1510.
Lipperheide, Sammlung für Kostümwissenschaft, repertori iconografici equestri del XVIII secolo.
ICCU/OPAC SBN, identyfikacje wielokrotne edycji paryskiej z 1754.
Bibliothèque nationale de France, département Philosophie, histoire, sciences de l’homme, edizioni settecentesche della École de cavalerie.
Benezit, Dictionnaire des peintres, sculpteurs, dessinateurs et graveurs, w wykazach dotyczących ryciny dzieła.
The Spanish Riding School of Vienna, historical references to La Guérinière and classical dressage tradition.