Delandine de Saint-Esprit - Le Moniteur des Dates - 1843

„Le Moniteur des dates, od 5200 roku przed Jezusem Chrystusem do 1845 roku po Jezusa Chrystusa” autorstwa Jérôme Delandine de Saint-Esprit (1787-1855)

Le Moniteur des dates to uniwersalna chronologia obejmująca niezwykły zakres czasowy: od 5200 roku przed Jezusem Chrystusem do 1845 roku po Jezusa Chrystusa, czyli ponad siedem milleniów ludzkiej historii zebranych w 544 stronach tomiku formatu in-12. Ambicja jest podwójna: zapewnić czytelnikowi wyrobionemu narzędzie do szybkiej i wiarygodnej konsultacji — prawdziwą ściągę chronologiczną — oraz jednocześnie zbudować spójną i ukierunkowaną na horyzont wizję historii powszechnej, skoncentrowaną na Francji i cywilizacji chrześcijańskiej.

Rozwinięty podtytuł dzieła ukazuje niezwykłą amplitudę tematyczną przedsięwzięcia. Autor wymienia kolejno: historię Francji daty, pryzmat narodów, męczeństwa Galii, wielkie imperia Bliskiego Wschodu — Asyria, Persja, Egipt, Chiny, Scytia —, dawne kolonizacje i nowo odkrycia, Azję Mniejszą, Rzym i Kartaginę, Europę nowoczesną, Francję współczesną i żywe dostojeństwa.

Ta trame chronologiczna została wzbogacona o wymiar synchroniczny — zwany Synchron — który, porównując z kolumną dat, zestawia duże sekwencje historii narodowej: erę Galii, czyny bohaterskie, chrześcijaństwo pod namiotem, wojny inwazji, spiski, renesans społeczny, Rewolucję, Terror, Dyrektoriat i Konsulat, Imperium, Restaurację, królowanie elektywne. Do tego dochodzą Fazy — synoptyczne tabele wielkich urzędów i godności monarchii francuskiej od początków do czasów współczesnych: Watykan i Sobory, dynastie, diademy królowych, wielcy kapelani, wielcy referendarze, wielcy admirałowie, wielcy seneszale, wielcy konetablowie, wielcy chambellani, wielcy myśliwi dworu, wielcy rycerze dworu, marszałkowie Francji, żeglarze, odkrycia i wynalazki.

Obecność ozdobnego żelaza z bitem na górnej płacie oprawy — przedstawiającego kobietę pracującą przy uli i z dewizą „Jeśli kiedyś podczas pracy braknie ci odwagi, przypomnij sobie słodycz jej owoców” — charakterystyczna jest dla praktyki panującej za monarchii lipcowej i Drugiego Cesarstwa. Scena pszczelarza — kobieta przy ulach — to rytualna ikonografia moralizatorska szeroko rozpowszechniona w XIX wieku, łącząca wiele wartości naraz: pracę cierpliwą i systematyczną, nagrodę za wysiłek, słodycz osiąganą dzięki wytrwałości oraz pewne ideałizowanie życia wiejskiego i domowego kobiecości. Trzmiel jest ponadto symbolem cesarskim napoleońskim obecnym w skojarzeniach francuskich z pierwszej połowy wieku. Dewiza towarzysząca żelazu — przypomnij sobie słodycz jej owoców — to parafraza klasycznej maksymy łacińskiej dulcia laborum, słodycz owoców pracy, temat powtarzany w literaturze szkolnej i moralnej epoki.

Paryż, Hermann Frères, rue de Tournon, 1843 — 1 tom in-12, 544 stron, oprawa z zielonej basany, grzbiet gładki z złotym tytułem. Oprawa wyszlifowana, częściowe przebarwienie pierwszej strony, grzbiet częściowo pęknięty, rogi stępione, trójkąt skóry brakujący w dolnym lewym rogu tylnego płata (zob. zdjęcie). Rozsiane przebarwienia.