Publius Terentius Afer - Publii Terentii Afri Comoediae - 1701

CAMBRIDGE 1701: JEDNA Z NAJWAŻNIEJSZYCH UCZENIOWSKICH WYDAŃ TERENCJUSZA
Wydanie *Comoediae* Publliusza Terencjusza Afro, drukowane w Cambridge w 1701 roku, stanowi jedno z arcydzieł angielskiego wydawnictwa klasycznego z XVII–XVIII wieku. Wykonane na pływach drukarskich Uniwersytetu w Cambridge dla słynnego londyńskiego wydawcy Jacob Tonson łączy brytyjską doskonałość drukarską z rygorem filologicznym najlepszej europejskiej tradycji humanistycznej. Dzieło uświetnione jest piękną antyportą kalkograficzną, precyzyjnym aparatem wariantów tekstualnych i eleganckim układem stron przeznaczonym dla uczonych z wielkich brytyjskich uniwersytetów. Egzemplarz zachował swoją wyrafinowaną, współczesną oprawę w całości skórzaną, bogato zdobioną, co stanowi świadectwo wysokiego poziomu sztuki kaletniczej w Anglii na początku XVIII wieku.
DLACZEGO KUPIĆ
• Prestiżowe wydanie uniwersyteckie Cambridge z 1701 roku.
• Wydrukowane dla Jacob Tonsona, najważniejszego angielskiego wydawcy epoki.
• Wspaniała antyporta kalkograficzna allegoryczna.
• Tekst krytycznie zweryfikowany z aparatem wariantów rękopiśmiennych.

WARTOŚĆ RYNKOWA
Wielkie uniwersyteckie wydania angielskie Terencjusza, opublikowane pod koniec XVII i na początku XVIII wieku, cieszą się dużym zainteresowaniem rynku antykwarycznego. Egzemplarze pełne antyporty, zachowane w oryginalnej oprawie i w dobrym stanie, zwykle sprzedawane są w granicach 1 500–3 500 euro, z wyższymi notowaniami za kopie szczególnie świeże, o wybitnym pochodzeniu lub wyjątkowej konserwacji.

OPIS FIZYCZNY I STAN
Tom w półwoj. Rzadko oprawiony, w całości skórzany brązowy, z bogatymi ramami tłoczonymi na płytach i pięciojnarniastym grzbietem ozdobionym motywami roślinnymi i oryginalnym touto z tytulem. Strony z widocznymi śladami użytkowania, przetarcia i normalne zarysowania, odpowiednie dla ponad trzech stuleci historii; braki w zawiasach, przednia tarka odłączona, tylna prawie odłączona. Strony barwione mgławiskowo. Wspaniała antyporta kalkograficzna na całą stronę. Onontologiczne frontispicio. Papier wysokiej jakości, świeży i dobrze zachowany, z obszernymi marginesami i bardzo subtelnymi żółknięciami. Liczne ozdoby woodcut, inicjały i ornamenty wejściowe. Egzemplarz autentyczny, integralny i o znakomitym uroku kolekcjonerskim.
W dawnym folio – Antporta kalkograficzna. Frontispis. Kartki przedmiątkowe. Tekst sześciu komedii z aparatem wariantów. Indeks końcowy.
Licznye ozdoby typograficzne i inicjały woodcut. Strony [4], 520.
W starych księgach, posiadających plurisecularną historię, mogą występować pewne niedoskonałości, nie zawsze uwzględniane w opisie.

PEŁNY TYTUŁ I AUTOR
Publius Terentius Afer.
Publii Terentii Afri Comoediae. Ad optimorum exemplarium fidem recognitae. Accesserunt variae lectiones, quae in libris MSS. et eruditorum commentariis notatu digniores occurrunt.
Cantabrigiae, Typis Academicis, Impensis Jacobi Tonson Bibliopolae Londini, MDCCI (1701).

KONTEKST I ZNACZENIE
Publio Terenzio Afro stanowi szczyt klasycznej komedii łacińskiej. Jego sześć dzieł, inspirowanych modelami Nowej Komedii greckiej, a zwłaszcza Menandra, od starożytności stały się wiodącym wzorem elegancji językowej i konstrukcji dramatu. Podczas renesansu teatr Tereniusz stanowił jeden z filarów europejskiej edukacji humanistycznej i kontynuował nauczanie w szkołach i na uniwersytetach aż do XIX wieku. Wydanie Cambridge z 1701 r. rodzi się w pełni w okresie erudycji angielskiej, gdy wielkie uniwersytety brytyjskie poświęcały ogromne zasoby na krytyczne wydanie klasyków greckich i łacińskich. Dzięki systematycznemu porównywaniu rękopisów i komentarzy poprzedników, to wydanie oferowało jeden z najważniejszych tekstów dostępnych wówczas, przeznaczonych zarówno do nauczania, jak i badań filologicznych. Elegancja szaty typograficznej odzwierciedla również wysoki poziom angielskiego wydawnictwa za czasów Newtona, Locka i Drydena.

BIOGRAFIA AUTORA
Publio Terenzio Afro (ok. 195–159 p.n.e.) najprawdopodobniej urodził się w Kartaginie i trafił do Rzymu jako niewolnik, zyskując później wolność. W niezwykle krótka karierze stworzył sześć komedii, które wywarły ogromny wpływ na literaturę zachodnią: Andria, Hecyra, Heautontimorumenos, Eunuchus, Phormio i Adelphoe. Jego łacinę cechuje przejrzystość i elegancja, stała się wzorem nieprzezwyciężonym dla humanistów i nauczania łaciny. Słynne zdanie „Homo sum: humani nihil a me alienum puto” to jeden z najsłynniejszych zasad moralnych całej starożytnej cywilizacji.

DRUK I OBIEG WYDAŃ
Dzieła Terencjusza były jednymi z pierwszych tekstów klasycznych drukowanych po wynalezieniu druku i cieszyły się niezwykłą rozpowszechnieniem w całej Europie. Wydanie Cambridge z 1701 r. należało do najznamienitszych etapów angielskiego wydawnictwa uniwersyteckiego i zostało opublikowane dla Jacob Tonsona, wydawcy, który w istotny sposób przyczynił się do popularyzacji klasyków i nowoczesnej literatury angielskiej. Dzięki skrupulatnej korekcie tekstu, aparatowi krytycznemu i wysokiej jakości druku, to wydanie było wykorzystywane na czołowych uczelniach brytyjskich i szeroko rozpowszechnione w bibliotekach uczonych europejskich. Obecnie jest jednym z najposzukiwanych osiemnastowiecznych wydań kompletnego dorobku Terencjusza.

BIBLIOGRAFIA I ODNOŚNIKI
Brunet, Manuel du Libraire et de l'Amateur de Livres.
Graesse, Trésor de Livres Rares et Précieux.
Dibdin, An Introduction to the Knowledge of Rare and Valuable Editions of the Greek and Latin Classics.
Moss, Manual of Classical Bibliography.
ESTC – English Short Title Catalogue.
WorldCat – OCLC.
Lowndes, Bibliographer's Manual of English Literature.