D'Alessandro - Paragone de' Cavalieri - 1711

In folioformaat - rijk geïllustreerd - een van de zeldzaamste en belangrijkste werken over paardrijden.
Eerste editie van dit zeer belangrijke werk over paardrijden, paardenverzorging en de geschiedenis en techniek van het schermen.
De Ridders Paragonsteen is een meesterwerk uit de late Italiaanse barok, waarin technische verhandelingen, Marinistische poëzie en riddercultuur samenkomen en een uniek inzicht bieden in de paardensportwereld van het Koninkrijk Napels. Het werk, verdeeld over vijf boeken, behandelt paardrijden, het inspannen van paarden, de verschillende soorten hoofdstellen, de complexe rijparcoursen (de "circoli seu torni") en paardengeneeskunde. Dit alles wordt vergezeld door een indrukwekkend iconografisch apparaat: 140 paginagrote kopergravures, waaronder portretten van Napolitaanse schermers, brandmerken van paardenrassen, allegorische figuren en zelfs een neushoorn geïnspireerd door Dürer.
De tekst werd onmiddellijk door het publiek enthousiast ontvangen en genoot groot succes onder edellieden, schermers en diergeneeskundigen.
Zie Bibl. generale della scherma, 59-60; Brunet I, 159; D'Afflitto, 212, het werk "werd door het publiek onmiddellijk met applaus ontvangen", mede dankzij het rijke iconografische apparaat: de tekst wordt vergezeld door talrijke illustraties van rijbanen, dieren (waaronder de neushoorn [sic!] van Düreriaanse inspiratie), portretten van Napolitanen die in zijn tijd beroemd waren in het schermen, zowel te paard als halflang, en een ongelooflijk grote selectie hoofdstellen. Huth p. 28. Brunet I, 159. Graesse I, 68.
ÉÉN EXEMPLAAR ONLINE TE KOOP VOOR EUR 25.000,00

Toestandrapport
In folioformaat (355x225 mm). Over het algemeen zeer goed bewaard gebleven pagina's, inclusief het frontispice, het portret en de 140 gravures, die allemaal intact en perfect geïnkt zijn.
Fysiologische bruining in de tekst, absoluut niet storend.
De 142 gravures, inclusief het frontispice, zijn compleet en goed bewaard gebleven.
Perfect bewaard gebleven dubbele schutbladen (2 + 2), met een oud, handgeschreven exlibris op de voorzijde van het eerste schutblad.
Oorspronkelijk versierde papieren achterkant. Volledig vergulde en blindgegraveerde randen.
Van pagina 63 tot pagina 73, professioneel herstel waarbij enkele woorden uit titels en tekst verloren zijn gegaan; geen illustraties betrokken.
Zeer verfijnde hedendaagse band in vol leer, rijkelijk versierd met goud. Rug met zes ribben met titel en in goud gegraveerde decoraties. Voorplaat waarop afgebeeld zijn “twee sierlijke en nobele destriers” en een portret van de auteur, beide calcografisch; titelpagina onaangeroerd, verfraaid met een groot houtsnede-fries.
Exemplaar met wit L2-papier, correct genummerd 47 aan recto en 48 aan verso. Twee platen tussen pagina's 342 en 345, redactioneel genummerd als pagina's (343-344).
Errata p. (5)-(6) aan de voorkant. Blz. 12 e.v. 402; (4).

Volledige titels & auteurs
Pietra paragone der ridders, verdeeld in vijf boeken.
In Napels, Domenico-Antonio Parrino, 1711
Giuseppe D'Alessandro

INHOUD
In 1711 publiceerde Giuseppe D'Alessandro in Napels de Pietra paragone de' cavalieri, een samengestelde opere die sonetten, brieven en traktaten van diverse aard bevat. Het iduleerde beeld van het paard, centraal in een eigenaardige paarden-microkosmos, vormt het coördinerende element van de bundel die naast liefdes-sonnetten en filosofisch geïnspireerde gedichten rijmt die de glorie en de deugden van de nobele viervoeters bezingen, traktaten over de manier om hun 'infirmiteiten' te verzorgen, en zelfs gravures van de merken van de meest waardevolle rassen in het Koninkrijk Napels. In het kleurrijke beestenkleed van de barokke poëzie fungeert het paard inderdaad als een blijvend aantrekkingspunt, van de sonnetten van Marino, Preti, Fontanella, Bruni tot aan het late zangboek van D'Alessandro, dat modi en thema's verwelkomt en voorstelt met een poëtische smaak die nabij het einde ligt.

De auteur behoort tot de rangen van de epigonen van het marinisme, die tot extreme gevolgen de poëtiek van het bizarre, het extravagante en het peregrino doordrijven, en daarmee de toon en situaties van het eerste barok zó versterken. Hij beperkt zich immers niet tot het bewonderen van de snelle en vurige slag van het 'corsier volante' (vgl. Ad un cavallo), maar wijdt ook oden en hymnen aan het zadel, aan de stijgbeugel en aan het spitwerk. Gefascineerd vooral door de dynamiek van het dier, onstuimig en galopperend, stelt hij naast conventionele metaforen als 'vento crinito' de gedurfde tegenstelling 'terrestre volator' (vgl. Ad un velocissimo e nobile cavallo) om zo de onstuitbare vaart van het paard in galop te portretteren.

Overeenkomstig ook met de late barokke smaak is de nadrukkelijke bewering die D'Alessandro, tegen het einde van het sonnet, richt tot het geliefde paard: "Per te acquistan onore i fogli miei" en de uitgebreide afsluitende metafoor: "Il dorso tuo non è se non ch'un soglio / Per gli eroi coronati e semidei". Naast de componities geïnspireerd door een ongelooflijke paardenliefde, liggen er enkele liefdessonnetten die de gebruikelijke thema's van de zeventiende-eeuwse erotische poëzie variëren met de reeks die een mooie vrouw te paard eert, een paard dat door een mooie vrouw wordt beteugeld en dergelijke, maar bevatten banale woordspelingen: "Moro per donna mora" (vgl. Per una donna mora) waarin de uitgewerkte uitdrukkingen van het conceptisme gereduceerd zijn tot stereotiepe formules.

Giuseppe D'Alessandro werd in 1656 geboren in Pescolanciano (provincie Campobasso), in het district "citeriore Aprutio", als zoon van hertog Fabio en Isabella Amendola. Na de vroege dood van zijn broer werd hij de derde hertog en zevende baron van de leengoederen Pescolanciano, Carovilli, Castiglione, Pietrabbondante, Civitanova en Civitavecchia. Aan deze domeinen werden de steden Roccaraso, Castelgiudice en Roccacinquemila toegevoegd, die als bruidsschat werden meegebracht door D.'s vrouw, barones A. M. Marchesani, afkomstig uit Salerno.