Johannes Rau - Cosmographia - 1597

„Cosmographia. Dat is: Een mooie, juiste en volkomene Beschrijving van het Goddelijke Schepsel Hemel en Aarde“, Eerste uitgave van 1597.

Dit extreem zeldzame en belangrijke werk uit de late zestiende eeuw geeft een omvattend beeld van het toenmalige wereldbeeld. De Cosmographia verenigt natuurfilosofische, astronomische en geografische kennis en behoort tot de vroegste encyclopedische voorstellingen van de bekende wereld.

Allereerst wordt de oorsprong van de wereld en het heelal vanuit een vroegmoderne visie belicht, waarin religieuze interpretaties en natuurkundige waarnemingen nauw met elkaar verweven zijn. Beschreven worden hemel en aarde als deel van de goddelijke schepping, aangevuld met hedendaagse opvattingen over de opbouw en orde van het universum. Een ander belangrijk zwaartepunt is de astronomie, met toelichtingen over hemellichamen, sterrenbeelden, bewegingen van planeten en kosmische verbanden volgens de stand van kennis uit de Renaissance.

Daarnaast bevat het werk uitvoerige geografische beschrijvingen van de bekende wereld. Er worden landen, regio’s en landschappen beschreven, evenals belangrijke steden met hun historische, politieke en economische bijzonderheden. Talrijke kaarten, houtsneden en illustraties vullen de tekst aan, en op de laatste pagina’s wordt bovendien bericht over de "Nieuwe Wereld".

Over het geheel genomen vormt de Cosmographia een indrukwekkend getuigenis van het vroegmoderne wereldbeeld en documenteert het de stand van kennis van een periode die werd gekenmerkt door ontdekkingen, wetenschappelijke nieuwsgierigheid en de poging om de wereld in haar geheel te vatten.

Het boek bevat 19 (in plaats daarvan 21) kaarten, een gevouwen stamtafel en 91 (in plaats daarvan 92) houtsneden.

Het boek is gerestaureerd, de titelpagina is licht verduisterd. Op veel pagina's zijn vlekken van destijds waterschade zichtbaar; vooral de laatste pagina's zijn sterk bevlekt en vergeeld. Verder achterin bevinden zich enkele handschriftelijke notities en markeringen. Een houtsnede op pagina 15 ontbreekt; het ontbrekende stuk is met papier aangevuld, de gravure zelf ontbreekt.
Daarnaast ontbreekt een blad van de inleiding, pagina's 503-504 (waaronder een kaart), pagina's 217-218 (waaronder een kaart), meerdere bladen van het register en de laatste bladzijde, waarop opnieuw jaartal en drukplaats zijn vermeld.
In de vernieuwde band met 2 gespen.

Kollationering: titelpagina, 4 pagina's voorwoord (van 5), 1030 pagina's, 4 pagina's register (van 11), 1 blad (pagina 1031 is het laatste blad vanwege een bindfout)
Afmetingen: 37 × 25 cm