Jacques Rohault - Traité de Physique - 1676

ROHAULT (Jacques). TRAITÉ DE PHYSIQUE. 1676.
In Parijs, in de winkel van Charles SAVREUX, bij Guillaume DESPREZ, aan de voet van de Notre-Dame-toren, zijde van het Aartsbisdom
422 pagina’s, 3 ff. (compleet). VIERDE EDITIE, herzien en gecorrigeerd. Veel figuren in de tekst
- tweede deel: van de kosmografie
- derde deel: van de aardse gassen
- vierde deel: van het levende lichaam
In-12 basane, rug met 4 nerfen, gegroefde goudslingers, 2 inktzegels op de titelpagina, lichte waterschade zonder schade aan de tekst in de ondermarge van een deel van het werk, koppen afgesleten, 2 afgevlakte hoeken met textuurverlies aan de sneden en op de planken.

De Franse natuur- en vlakke-leraar Jacques Rohault is geboren in Amiens in 1618, of in december 1617, uit een welgestelde familie. Na klassieke studies bij de jezuïeten, vormt hij zichzelf in de fysica en wiskunde, met een reputatie die ervoor zorgt dat hij de wiskundedocent van de Dauphin en de prinsen van Conti wordt. Zijn lesgeven is sterk gericht op geometrie en vooral op de civiele en militaire toepassingen van deze discipline. Ook autodidact in de filosofie, lijkt hij door Claude Clerselier, bewonderaar van Descartes, te zijn ingewijd, wiens dochter Rohault heeft getrouwd.

Jacques Rohault past zijn talenten als pedagoog toe op het onderrichten van de grote experimenten uit de fysica van zijn tijd, bijvoorbeeld in Notre-Dame de Paris het gewicht van de lucht te bewijzen dat Blaise Pascal bij de Tour Saint-Jacques uitvoerde. Dit experimentele onderwijs (waarvoor Rohault zelf zijn instrumenten maakt) krijgt vorm in wekelijkse bijeenkomsten, de “woensdagen van Rohault”. Bij elke bijeenkomst voert Rohault een experiment uit, geïnspireerd op de fysica van Pascal of Descartes, of soms die van hemzelf, en bespreekt het met zijn gehoor. Het is bij zo’n gelegenheid dat hij een propagator van de cartesiaanse fysica wordt, een standpunt dat, rekening houdend met zijn reputatie, bijdraagt aan het belang dat aan het cartesianisme wordt toegekend. Hij sterft in Parijs in 1672.
Het Traité de physique is zo de voortzetting van dit pedagogische en experimentele werk, een soort vormgeving van dit onderwijs. Later ontwikkelt hij vier duidelijk afgebakende delen, elk gekenmerkt door de wil om experimenteel te demonstreren. Daarnaast bevat het gegevens over de bloedsomloop en vooral over magnetisme, waarvoor hij een combinatie van affinitäten aanwendt. Hij interpreteert de resultaten vooral volgens de teksten van Descartes en Copernicus, maar Rohault volgt Descartes’ interpretaties niet streng en legt juist de nadruk op hun mechanistische kant.