European school (XIX) - Still life

Hallo,

Ik bied een oud, authentiek en zeldzaam werk aan dat een fascinerend voorbeeld is van de voortzetting van de Nederlandse traditie in het hart van het Parijs van de 19e eeuw. In die tijd is PARIJS, dat onder leiding van baron HAUSSMAN herbouwt, het centrum van de kunstwereld. Talrijke Noord-Europese schilders brengen er onder andere hun beheersing van clair-obscur mee en hun gevoeligheid voor texturen.

Deze uiterst realistische olieverf op doek heeft een piramidale vorm. Vruchten worden gedragen door gebladerte en steken af tegen een bijna monochroom donkere achtergrond. Er zijn trossen druiven te zien in rijke, meerdere kleuren die met zorg voor transparantie en glans behandeld zijn, terwijl perziken met rood en oranje tinten een zachte, zijdezachte sfeer ondersteunen en creëren. Ook zijn er vijgen herkenbaar aan hun opbollende vormen en purperen en groene tinten. Een halfopen granaat bevindt zich in het midden van het werk en onthult een kwart van een rode, gestructureerde vleesch. Een enigszins verduisterd gebladerte op de achtergrond, waarvan sommige bladeren verwelkt lijken, geeft het werk afstand en diepte.

De hollandse invloed is duidelijk zichtbaar in de volgende technieken:
- de aanwezigheid van clair-obscur, ook wel bekend als het « tenebrisme » voor een dramatisch effect. Door je een interieur met kaarsverlichting voor te stellen, laat de diepe, donkere achtergrond de volumes naar voren komen. Deze techniek doet denken aan het erfgoed van de Hollandse Gouden Eeuw (17e eeuw).
- de weergave van materialen. De schilder speelt met contrasten tussen de fluwelen huid van de perziken, een fijne matte laag op de zwarte druiven en de waxachtige glans van de witte druiven: de « pruine ».
- het zeer gevarieerde palet. Het is tegelijk ingetogen en rijk, gedomineerd door aardetinten, ocren en diepe groenen met de glans van de fruit op de voorgrond.

In deze piramidale compositie schuilt een diepe reflectie op de tijd. Het biedt de kijker een solide basis die orde uitdrukt. Het symboliseert volmaaktheid, en tevens de Heilige Drie-eenheid in de religieuze kunst die hier is vertaald naar de plantennatuur. Deze spirituele connotatie in een driehoekige vorm is een subtiele herinnering aan de goddelijke perfectie. Door de overvloed aan fruit te structureren volgens een driehoek, legt de kunstenaar een intellectuele en spirituele orde op in een zoektocht naar stabiliteit. Deze piramidale vorm, genoemd « geometrie van het leverende leven », is een erfenis uit de Renaissance en het barokke kunsttijdperk.

In dit clair-obscur staat de fruitpiramide ook voor ijdelheid. Het herinnert ons eraan dat ondanks de overvloed en rijkdom van de compositie alles wat we zien vergankelijk is. Het contrast tussen het licht op de vruchten en de donkere achtergrond versterkt dit idee van fragiliteit ten opzichte van de voorbijgaande tijd, dankzij de volgende symbolen:
- de piramidale structuur leidt het oog naar de top en onderstreept de glans van rijpheid; het vertegenwoordigt verheffing.
- de keuze voor deze stabiele vorm om vergankelijke objecten te weergeven creëert drama. Het is de eigenschap van ijdelheid die weerspiegeld wordt in een contrast: de vergankelijke schoonheid “bevriezen” in een eeuwige architectuur. Zo wordt de schoonheid van het levende heel even vastgelegd voordat zij verdwijnt.
- deze piramidale structuur maakt het mogelijk om de chaos van de natuur te ordenen volgens wiskundige regels met het getal van de Gouden Snede, waardoor een ophoping van vruchten verandert in een kunstwerk dat “intellectueel” is.
- door de vruchten stapelgewijs op elkaar te plaatsen, creëert de kunstenaar reliëf en diepte. Zonder deze subtiele verstrengeling zou het werk ‘plat’ lijken. De grote Hollandse meesters beheersten dit vak perfect; daarom behoort deze niet-signeren olieverf op doek tot de Nederlandse School. Het is een eerbetoon aan de Hollandse Gouden Eeuw, geïnterpreteerd in de 19e eeuw door een nostalgische Hollandse schilder.

Rond 1850 hadden kunstenaars als Jan VAN DAEL of leden van de familie SPAENDONCK Parijs al gemarkeerd met hun bloem- en fruitkunst. Deze olieverf op doek maakt deel uit van deze lijn specialisten die voldeden aan de vraag van de Parijse burgerij naar elegante werken die rijkdom en raffinement oproepen.

Afmetingen van het houten kader: 68 cm x 59 cm
Afmetingen van het schild: 56 cm x 47 cm

Deze authentieke olieverf op doek is bijna 2 eeuwen geleden gerestaureerd, onlangs opnieuw ingelijst door een professional. Ze blijft presentabel in een nette staat met de normale slijtage van haar tijd, wat ook “de charme van het oude” geeft. Ze is onlangs schoongemaakt en daarna is een glanzende UV-bestandvernis van Winsor en Newton aangebracht. Het schilderij wordt gepresenteerd in een Louis XV / Napoleon III-stijl kader, fijn gegraveerd en rijk versierd met plantaire motieven, typerend voor de eclectische smaak van het midden van de 19e eeuw. Het toont schelpenmotieven, krullen aan de hoeken, en reliëfdecor. Dit gegraveerde kader is volledig gerestaureerd en wordt als nieuw beschouwd. Een gepatineerde vergulde oudheid in een warme “vieil or”-tint, evenals een pale-goud vergulde rand voor de sponning zijn toegevoegd om een subtiel contrast te bieden en de waarde van het geheel te benadrukken. Het schild is origineel.

De foto’s zonder retouchering dienen als beschrijving.

Deze gerestaureerde olieverf op doek die ik “m-figue mi-raisin” noem, is klaar om opgehangen te worden. Ze blijft het getuigenis van een grote Hollandse kunstenaar in Parijs, een stad in volle uitbreiding en modernisering. Van 1789 tot het begin van de 20e eeuw telde de Parijse hoofdstad, uitgegroeid tot een echt artistiek broeiplaats, niet minder dan 1.800 Hollandse schilders-vaarvoor, waaronder uiteraard Vincent VAN GOGH, maar ook Johan JONGKIND, Gerard VAN SPAENDONCK, Jacob MARIS, George BREITNER, Kees VAN DONGEN, Piet Mondrian, Théodore LINSYER, enzovoort. Deze grote talenten die als “parisianen in wording” opereerden hebben in brede mate bijgedragen aan het internationaal verspreiden van hun cultuur en technieken.