Plinio - Epistolarum - 1669

BRIEVEN UIT HET RIJK: HET INTIEME GEZICHT VAN DE ROMEINSE CESAREN
Deze elegante zestiende-eeuwse editie van de Epistolae van Plinius de Jongere, gedrukt in 1669 bij de Officina Hackiana in Leiden, vertegenwoordigt een van de meest verfijnde producten van de Nederlandse humanistische eruditie uit de zeventiende eeuw. De tekst, verrijkt met aantekeningen van de voornaamste Europese filologen – onder wie Isaac Casaubon, Jan Gruter, Henri Estienne en Johann Friedrich Gronovius – biedt een kritische en toegelageerde lectuur van een van de belangrijkste epistolari van de oudheid. De brieven van Plinius vormen een onmisbare bron voor het begrip van de Romeinse samenleving onder Trajanus: er komt de beroemde beschrijving van de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. aan bod, de administratieve correspondentie met de keizer en levendige getuigenissen van het culturele leven van de Romeinse aristocratie. De editie onderscheidt zich daarnaast door de typografische kwaliteit en de verfijnde leren en damastband met de wapens van de stad Amsterdam.
MARKTWAARD
De Nederlandse zeventiende-eeuwse edities van de Latijnse klassieken, vooral die geproduceerd in Leiden, worden zeer gewaardeerd door verzamelaars van klassieke filologie en boekgeschiedenis. Exemplaren met voltooide antiporta met ingegraveerde voorstelling en in een tijdsgebonden achttiende-gierige arckering worden doorgaans geplaatst tussen 700 en 1.800 euro, met hogere waarden voor kopieën die bijzonder fris zijn of met institutionele banden zoals die van de stad Amsterdam.

FYSIEKE BESCHRIJVING EN CONDITIE
Antiporta in koper gegraveerd door G. Wingendorp. Titelblad met figuurlijke typografische voorstelling. Tijdgebonden leren harde band met de wapens van de stad Amsterdam in het midden van de platen, ingesloten door dubbele gouden lijst met friezen. Rug met titel en gouddecoraties. Nagels en strikjes bij de platen. Lichte ouderdomssporen.
Collation typografica π² A–Z⁸ Aa–Ee⁸ Ff⁴ - Pp. [4], 612, [28].
In oude boeken, met een meergeslachtige geschiedenis, kunnen er enkele imperfecties aanwezig zijn die niet altijd in de beschrijving zijn opgenomen.

VOLLEDIGE TITEL EN AUTEUR
Gaius Plinius Caecilius Secundus (Plinius Minor).
Epistolarum libri X. Notis integris Isaaci Casauboni, Jani Gruteri, Henrici Stephani, Augusti Buchneri, Caspari Barthii, Johannis Friderici Gronovii, selectissimisque aliorum illustrati.
Lugduni Batavorum / Roterodami, Ex Officina Hackiana, 1669.

CONTEX T EN BETEKENIS
De brieven van Plinius de Jongere vormen een van de meest buitengewone documenten van de Romeinse keizerlijke beschaving. Via de vorm van de brief beschrijft de auteur met nauwkeurigheid het politieke, sociale en culturele leven van de Romeinse elite tussen het einde van de eerste en het begin van de tweede eeuw na Chr. Tot de bekendste passages behoren de twee brieven gericht aan de historicus Tacitus die het verhaal van de uitbarsting van de Vesuvius en de dood van Plinius de Oudere in 79 n.Chr. vertellen, een van de belangrijkste getuigenissen over de natuurlijke geschiedenis van de oudheid. De uitgave uit 1669 weerspiegelt de buitengewone vitaliteit van de klassieke filologie in de Nederlanden van de zeventiende eeuw, waar uitgevers en geleerden rigoureuze kritische methoden ontwikkelden voor de reconstructie van oude teksten. De aanwezigheid van aantekeningen van belangrijke Europese geleerden maakt deze editie een significant voorbeeld van de erudiete traditie die de Republiek der Letters van de moderne tijd kenmerkte.

BIOGRAPHIE VAN DE AUTEUR
Gaius Plinius Caecilius Secundus (ongeveer 61–113 n.Chr.), bekend als Plinius de Jongere, was een Romeins advocaat, senator en schrijver. Neef en aangenomen zoon van Plinius de Oudere, ontving hij een verfijde retorische opleiding en maakte hij een schitterende politieke carrière onder keizers Domitianus, Nerva en Trajanus. Zijn brieven, verzameld in tien boeken, vormen een unieke getuigenis van het openbare en privéleven van de Romeinse aristocratie en vormen een van de belangrijkste epistolaire werken uit de Latijnse literatuur.

DRUKGeschiedenis EN CIRULATIE
De Epistolae van Plinius werden al in de vroege decennia van de drukkunst gedrukt en kenden een zeer brede verspreiding tijdens de Renaissance en de moderne tijd. De Nederlandse uitgaven uit de zeventiende eeuw, zoals die van Officina Hackiana, vallen op door hun hoge filologische en typografische kwaliteit. Leiden en Rotterdam waren tot de belangrijkste Europese centra voor de druk van Latijnse klassieken, en hun edities hebben een decisieve rol gespeeld in de verspreiding van oude teksten onder universitaire en humanistische kringen.

BIBLIOGRAFIE EN REFERENTIES
ICCU / OPAC SBN, bibliografische registratie voor Epistolarum libri X, Lugduni Batavorum, 1669.
WorldCat, internationale catalogi van zeventiende-eeuwse edities van Plinius de Jongere.
Catalogue BnF (Bibliothèque nationale de France), records voor de Nederlandse edities van de Latijnse klassieken uit de zeventiende eeuw.
Schweiger, Handbuch der klassischen Bibliographie, repertorium van de edities van Plinius de Jongere.
Studiën over de klassieke filologie in de Nederlanden van de zeventiende eeuw en over de uitgeverstraditie van Latijnse klassieken.