Paul Troger (1698-1762) - Pièta

Olie op doek.
Afmetingen: 101 x 100 cm zonder lijst.
Afmetingen: 137 x 117 cm met lijst.

Dit schilderij, met sterke expressionistische trekken, werd in meerdere versies geschilderd, waarvan een kleinere versie in 2009 door Im Kinsky Kunst Auktionen te koop werd aangeboden met een inschatting van 20.000–40.000 €.

Tijdens zijn Grand Tour door Italië kon de in Oostenrijk geboren schilder lessen van Sebastiano Ricci in Venetië waarderen. Zijn verblijf in Napels stelde hem in staat Francesco Solimena te ontmoeten met wie hij samenwerkte. Bij terugkeer naar Oostenrijk specialiseert hij zich in religieuze opdrachten; deze zullen doordrenkt zijn met een diepe caravageske invloed.

In 1740-1741, terwijl de kunstenaar op het hoogtepunt van de roem staat, vindt in de Adoratie van het Lam door de vierentwintig oudsten (abbaye de Seitenstetten, het plafond van de bibliotheek) een belangrijke stilistische verandering plaats: uitgaand van een krachtig en massief canon gaat hij over op slanke en lange lichamen, de plooiingen worden gebroken en hoekig, linair, en de kleurtoon wordt lichter.

Jarenlang speelde Troger, die men “de lieveling van de prelaten” noemde, een belangrijke rol dankzij het onderwijs dat hij gaf aan jonge kunstenaars aan de Academie van Wenen, waarvan hij assessor werd in 1752 en vervolgens rector in 1754. Onder zijn leerlingen bevinden zich onder andere J. J. Zeiller, F. Zoller, Ch. Unterberger, F. Sigrist. Hij oefende een grote invloed uit op Maulbertsch en Mildorfer. Vanaf 1755 vertoont zijn productie, verrassend overvloedig en uitsluitend gewijd aan abdijen en kerken, een duidelijke daling, waarschijnlijk te danken aan zijn slechte gezondheid.

Daarmee wordt schilderen op doek zijn enige bestaansmiddel.

Onze voorstelling past in deze nieuwe stilistische evolutie die vanaf 1740 op gang komt, namelijk een terugkeer naar een maniërisme dat zich onder andere uit in vervorming en verlenging van de lichamen; de tinten worden lichter, en de toets wordt levendiger.