Robert Mapplethorpe - 1st Edition - Black Males - 1980

Robert Mapplethorpe: Black Males

Eerste druk, Galerie Jurka, Amsterdam, 1980. Inleiding door Edmund White.

Black Males is een van Robert Mapplethorpe’s meest compromisloze en belangrijke vroege fotografische publicaties. Voor het eerst verschenen in Amsterdam bij Galerie Jurka in 1980, begeleidde het boek de tentoonstelling met dezelfde titel van Mapplethorpe en markeert het een cruciaal moment in de ontwikkeling van zijn onderscheidende beeldtaal. Het is een vroege monografie volledig gewijd aan zijn foto’s van zwarte mannen, een onderwerp dat een significante en steeds gerichtere plaats innam in zijn werk in de late jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig.

De foto’s in Black Males onthullen Mapplethorpe’s buitengewone vermogen om het menselijke lichaam te transformeren tot een beeld met formele precisie. Voornamelijk werkend in zwart-wit, isoleert hij zijn onderwerpen tegen neutrale achtergronden en richt hij de aandacht op de fysieke structuur van het lichaam: musculatuur, houding, huid, gebaar en silhouet. De resulterende beelden bezitten een bijna sculpturale kwaliteit. Lichamen worden volumes en oppervlakken, zorgvuldig gecontroleerd door licht en compositie.

Toch verbergt de schijnbare eenvoud van deze foto’s een ingewikkelde set aan vragen. Mapplethorpe was gefascineerd door klassieke beeldhouwkunst en door de tradities van de westerse kunst die historisch gezien het mannelijke lichaam als object van esthetische contemplatie hadden geplaatst. In Black Males brengt hij deze traditie in de context van hedendaagse fotografie, queer verlangen en het culturele landschap van het late jaren zeventig in New York.

De spanning tussen schoonheid en erotiek is fundamenteel voor het werk. Mapplethorpe’s foto’s kunnen buitengewoon direct zijn, maar ze zijn ook opmerkelijk beheerst. De erotische lading van de beelden wordt nooit losgekoppeld van hun formele constructie. Een schouder, romp, hand of gezicht wordt onderdeel van een zorgvuldig evenwichtige compositie, terwijl de camera tegelijk een individueel lichaam registreert en het transformeert tot een esthetisch object.

Deze dualiteit stond centraal in Mapplethorpe’s fotografische praktijk. Hij daagde herhaaldelijk de conventionele grenzen uit tussen portretfotografie, mode, beeldhouwkunst, klassieke schoonheid en erotische fotografie. Black Males is bijzonder belangrijk omdat deze verschillende belangen met buitengewone helderheid samenkomen. Het boek toont aan hoe Mapplethorpe de conventies van fijnkunstfotografie kon gebruiken om expliciet erotische beelden binnen een verfijnde visuele traditie te plaatsen.

De publicatie weerspiegelt ook de culturele omgeving waarin Mapplethorpe werkte. New York in de jaren zeventig was een plek van buitengewone artistieke en seksuele experimenten, en Mapplethorpe werd een van de fotografen die het meest nauw verbonden raakte met de ondergrondse en queer artistieke gemeenschappen. Zijn foto’s van het mannelijke lichaam waren niet enkel privé-verkentingen van seksualiteit; ze werden onderdeel van een bredere confrontatie met wat vertegenwoordigd, geëxposeerd en als kunst gezien kon worden.

Inleidende tekst van Edmund White voegt een extra laag toe aan de publicatie. White, een van de belangrijkste Amerikaanse schrijvers die geassocieerd wordt met gay literatuur, benadert Mapplethorpe’s foto’s via vragen over ras, seksualiteit en kijken. Zijn bijdrage maakt duidelijk dat de foto’s niet simpelweg begrepen kunnen worden als oefeningen in formele schoonheid. Ze roepen vragen op over wie kijkt, wie bekeken wordt en hoe raciale en seksuele identiteiten die ontmoeting vormen.

Dit is vooral significant omdat Mapplethorpe’s estetisering van zwarte mannelijke lichamen tot aanzienlijk debat heeft geleid. Sommige lezingen van het werk benadrukken de viering van zwarte schoonheid en de uitdaging van overwegend witte tradities van esthetische representatie. Andere interpretaties hebben de machtsrelatie in twijfel getrokken die gepaard gaat met een witte fotograaf die zwarte mannen fotografeert binnen een expliciet erotische en sterk gestileerde kader. Deze spanningen zijn geen toeval tussen de bladzijden; ze maken deel uit van wat Black Males zo’n complexe en blijvende pleit.

Wat echter opvallend blijft, is Mapplethorpe’s weigering om de beelden te verzachten. Er is geen poging om de erotische dimensie van de foto’s achter documentaire conventies te verhullen. Tegelijkertijd ontbreekt er een conventioneel narratief dat de onderwerpen uitlegt. De mannen verschijnen via geïsoleerde beelden, gebaren en fragmenten, waardoor het lichaam zelf het hoofdonderwerp wordt.

De sequentie van het boek versterkt deze aanpak. In plaats van een conventionele documentaire vertelling op te bouwen, creëert Mapplethorpe een visuele progressie gebaseerd op herhaling, variatie en contrast. Vergelijkbare houdingen en fysieke vormen komen terug, maar subtiele veranderingen in belichting, gebaar en kadrering veranderen voortdurend de betekenis van de beelden. Het cumulatieve effect is bijna sculpturaal, alsof het boek zelf een evoluerende studie van het mannelijke lichaam aan het construeren is.

Black Males is dan ook veel meer dan een vroege katalogus van Mapplethorpe’s foto’s. Het is een geconcentreerde uitspraak over zijn begrip van fotografie. De camera wordt een middel om fysieke aanwezigheid om te zetten in formele structuur, terwijl het fotoboek een ruimte biedt waarin erotiek, schoonheid, ras en identiteit gelijktijdig kunnen bestaan.

De eerste editie uit 1980 is bijzonder significant binnen Mapplethorpe’s bibliografie. Uitgegeven door Galerie Jurka in Amsterdam als tentoonstellingkatalogus, bevat het 52 pagina’s en presenteert 43 zwart-wit fotoplaten, met een inleiding door Edmund White. Het behoort tot een periode die direct voorafging aan de consolidatie van Mapplethorpe’s internationale reputatie en biedt een belangrijke kijk op de kunstenaar in een cruciale fase van zijn carrière.

Als je heden ten dage Black Males bekijkt, behoudt het een buitengewone visuele intensiteit. De foto’s zijn streng, elegant en doelbewust confronterend. Ze tonen Mapplethorpe’s geloof in de kracht van precieze compositie, terwijl ze tegelijkertijd de culturele en persoonlijke complexiteiten blootleggen die vervat zitten in het handelen van het fotograferen van het lichaam.

Voor iedereen die geïnteresseerd is in Mapplethorpe’s vroege werk, queer fotografie, de geschiedenis van de mannelijke naaktheid of de evolutie van de hedendaagse fotoboek, is Black Males een essentiële publicatie. De betekenis ligt niet alleen in de individuele foto’s, maar in de manier waarop het boek seksualiteit, klassieke esthetiek, ras en fotografische vorm samenbrengt op een moment waarop zulke combinaties nog diep controversieel waren.

Als eerste editie uit 1980 biedt Black Males een directe confrontatie met een van de bepalende werken in Mapplethorpe’s oeuvre, voordat de latere boeken en tentoonstellingen van de fotograaf deze beelden transformeerden tot enkele van de meest herkenbare foto’s van de late twintigste eeuw.