Lothar Schreyer (1886-1966) - Mutter Erde

Lothar Schreyer: Mutter Erde ("Moeder Aarde"), 1920 — uit het portfolio La Lune en Rodage III

Houtsnede met gouache (handkleur) op papier, gesigneerd, getiteld en gedateerd. Vel 26,5 × 17 cm, gemonteerd op rood karton 31 × 31 cm.

Een hiëratische, frontale figuur — "Moeder Aarde" — opgebouwd uit gedurfde zwarte contouren en gevuld met vlakke zones van rood, groen, geel en wit: een stralende kop bekroond met zwarte stralen, een ronde lijf dat uitmondt in een boog of poort in het midden. De strikte symmetrie, de maskertige frontaliteit en het primaire, quasi-sacrale kleurgebruik geven het vel het karakter van een cultbeeld of spiritueel teken. Het behoort tot de visionaire, ritualistische stroom van het Duitse Expressionisme die Schreyer nastreefde bij Herwarth Walden's Sturm en, vanaf 1921, aan het Bauhaus, waar hij de sceneworkshop leidde: een kunst die minder als schilderij, maar als Schauspiel — een teken om te aanschouwen en uit te voeren — is bedoeld. Het motief dateert uit 1920; dit met de hand gekleurde vel is door de kunstenaar in 1966 gerealiseerd en gesigneerd voor Carl Laszlo's portfolio.

Lothar Schreyer (Blasewitz 1886 – Hamburg 1966) was een Duitse schilder, toneelschrijver en theatervernieuwer, en een van de centrale denkers van het Expressionistische theater. Na studies kunstgeschiedenis en rechten werd hij dramaturg in Hamburg en, vanaf 1916, redacteur van Herwarth Walden's blad Der Sturm in Berlijn. In 1918 hielp hij mee aan de oprichting van het Expressionistische Sturm-Bühne, en ontwikkelde een radicale, ritualistische voorstelling. In 1921 benoemde Walter Gropius hem tot meester en hoofd van de sceneworkshop aan het Staatliches Bauhaus in Weimar, waar hij tot 1923 lesgaf. Zijn werk verenigt het visuele, het theatale en het spirituele in opvallende mate, en dit figuur van "Mutter Erde" is een kenmerkend voorbeeld van zijn sacraal-expressionistische beeldtaal.

La Lune en Rodage is het drieledige gezamenlijke portfolio samengesteld door de in Bazel gevestigde uitgever, psychoanalyticus en verzamelaar Carl Laszlo (Pécs 1923 – Basel 2013), uitgegeven door Edition Panderma, Basel, in 1960, 1965 en 1977. De drie volumes verzamelen in totaal zo’n 180 oorspronkelijke werken en vormen een dense beschouwing van de Europese avant-garde tussen de jaren vijftig en zeventig. Verschillende werken uit de collectie markeren wendingen in de carrières van de betrokken kunstenaars: het vel van Enrico Castellani wordt beschouwd als zijn eerste gedocumenteerde grafische werk, en Piero Manzoni's Achrome als het enige meerdere dat de kunstenaar ooit realiseerde.

Conditie: mutige archiefstaat. Gemonteerd op rood karton.

Herkomst: Edition Panderma, Carl Laszlo, Basel — Galerie von Bartha, Basel — Priv Collectie, Basel.