Tidiani Shitou (1933–2000) - Toi et moi (1975)

Zilvergelatine afdruk - Gesigneerd(e)

Door de namen Seydou Keita of Malik Sidibé is in het Westen een Afrische fotografie populair geworden waarin de menselijke figuur centraal staat en die de populariteit van fotografiestudio's uit de jaren 1960 tot 1990 benadrukt. Maar er zijn nog talloze andere fotografen, die ook in studio werken, die nog ontdekt moeten worden. En dit is de eerste keer dat in Lyon een galerie voor kunst en fotografie die mogelijkheid biedt. De verbluffende beelden van de dubbelganger van de Malinese kunstenaar Tidiani Shitou (1933-2000) vinden hun oorsprong in de artistieke en culturele specificiteiten van West-Afrika. Formele specificiteiten: denk aan symmetrieën, hiëratisme en de ingetogen energie van de beeldhouwkunst, en symbolische specificiteiten. Zijn dubbele portretten, portretten van ouders, vrienden, ver verwijderd van louter het uitdrukken van een broederlijke liefde badenya (zonen van dezelfde moeder), vertalen andere typen affectieve relaties tussen individuen. Ze benadrukken de diepe band die twee personen bindt. De kunst van de fotograaf bestaat erin deze band te vertalen met symbolische gelijkenis, door de gelijkenis tussen hen uit te vergroten via houding, kleding (soms geleend), accessoires, de symmetrie van de compositie, tot de illusie van een totale identificatie te creëren, van eenzelfde verdubbeling. Zijn portretten vieren dan een relatie terwijl ze haar tegelijkertijd uitbeelden door gebruik te maken van symbolen: stereotypische tweelingbeelden die ook terug te vinden zijn in de beeldhouwkunst en in vele andere alledaagse objecten in West-Afrika. Ze zijn niet het directe en realistische beeld van de individuen maar wel het naar voren halen van de dualiteit van de persoon en het ideaalmodel dat de tweelingkoppeling vormt in de oorsprongmythen. Beschermd door de goden dragen tweelingen geluk en symboliseren ze harmonie en billijkheid. Ze zijn een herschepping van de oorsprongen van de wereld en ze voeden een zeer vruchtbaar verbeeldingsvermogen in Sub-Saharisch Afrika. Het idee dat ieder op zoek is naar zijn alter ego, naar zijn zielsverwant die zijn complementaire - zijn tweeling - vormt het zeer populaire thema in West-Afrika van het dubbele portret, vaak gelijkgesteld aan een tweelingportret. Een portret waarin het individu niet verdwijnt ten gunste van het dubbelbeeld, maar, integendeel, groeit door zijn verdubbeling. Tidiani Shitou toont, in portretten van grote historische, ethnologische en artistieke waarde, dat een strakke hedendaagse esthetiek ten dienste kan staan van een traditioneel gedachtegoed. Hij laat ook zien dat, dankzij de fotografie, klanten hun beeld opnieuw kunnen eigen maken of zelfs opnieuw kunnen creëren, door te spelen met verschillende lagen van hun realiteit en door hun eigen moderniteit en geschiedenis uit te vinden. Een gedachte drijft dit 'beeldmakers'-tussenpersoon tussen het zichtbare en het onzichtbare aan: door de beheersing van een geschikt medium te bereiken dat mentale beeld van een radicale dualiteit van de persoon te figuraliseren. C. Angelo Micheli El Hadj Tidiani SHITOU (1933 - 2000) Studio Photo Kodak Olore, Mopti, Mali Tidiani Shitou, lange tijd beschouwd als de beste fotograaf van zijn regio, heeft tussen de jaren 1970 en 2000, in zijn Studio Photo Gangal in Mopti, een aanzienlijk oeuvre geproduceerd. Het bestaat uit portretten maar ook uit beelden van feesten en ceremonies, gemaakt in zwart-wit en daarna in kleur. Yoruba geboren in Nigeria, was hij aanvankelijk kleermaker en handelaar. In Mali, vanaf het einde van de jaren 1950, stopte hij in Gao in 1962 waar hij werd gevormd door de Nigereese fotograaf Mahamane Awani, daarna in Bamako waar hij een band sloot met Malick Sidibé, voordat hij in Mopti aankwam. Daar vervolgt hij zijn opleiding naast de Malinese fotograaf Bosco Maïga en opent hij in 1971 zijn studio. Maar nieuwsgierig, heeft hij nooit opgehouden Afrika Sub-Sahara te doorkruisen om zich te laten inspireren door nieuwe ideeën in contact met fotografen en kunstenaars. Zijn scherpe, tendre en geestige blik is gericht geweest op zijn medeburgers in een grote variëteit aan portretten. De Peul, de Bozo, de Dogon, de Sarakole, de Bella en de Yoruba kwamen naar de Studio photo Kodak van Mopti (een erg handelsrijke stad op het kruispunt van de routes Djenné, Tombouctou en het Dogon-land) vanwege de diversiteit aan houdingen, de vele accessoires die beschikbaar waren en de kwaliteit van de beelden. Op het kruispunt van modellen uit westerse studiofotografie en een lokaal traditioneel erfgoed, heeft hij zijn kennis in Mali verspreid. Hij is zeker een van de grote voorstanders van het Ibeji-portret, een dubbelportret gemaakt door overdruk uit te voeren door de Yoruba in het kader van de cultus van de tweelingen. Hij gebruikte 6x6-camera’s en later een single-lens reflex voor kleur. Hoewel zijn portretten tegenwoordig getuigen van de elegantie en de speelsheid van een tijdperk, zijn ze rijke historische en antropologische documenten over de culturen, maar vooral de weerspiegeling van een artistieke arbeid die verbonden is met de dromen van de modellen die naar een andere ideale realiteit verlangden. Enkele foto’s van Shitou zijn opgenomen in privécollecties en in het Sokkelund Museum van Kopenhagen. Ze werden vertoond op de Rencontres de la photographie de Bamako in 2001 en in april 2007 in het Indiana University Art Museum. C. Angelo Micheli