Klaus vom Bruch (1952) - Götterdämmerung

Klaus vom Bruch: Kleine Götterdämmerung, 1992

Rubber object met een gechromen messingantenne. Ca. 10 × 10 × 13 cm. Editie van 50.

Een handgroot blok rubber met een gepolijste messingantenne die uit het blok omhoog rijst. Het object heeft de silhouette van een zender — een basis en een mast, de elementaire vorm van elke radio, elk radarstation, elk velden-apparaat — teruggebracht tot het punt waar niets anders meer overblijft dan het gebaar van uitzenden. Waar het van gemaakt is spreekt tegen wat het eruitziet: rubber is het materiaal van isolatie en demping, de stof die gebruikt wordt om signalen te absorberen in plaats van uit te zenden. De antenne zit in een lichaam dat niet kan uitzenden.

De titel heeft dezelfde dubbele rand. Wagners Götterdämmerung is de verbranding van Valhalla, het einde van een orde die zichzelf eeuwig achtte — en tegen 1992 was het lang geleden de standaard Duitse afkorting geworden voor elke ineenstorting van een systeem. Klaus vom Bruch bouwde zijn werk voort uit de beelden van de Koude Oorlog: militaire opnames, vliegtuigen, radar schermen, het technologische apparaat waardoor de twee blokken elkaar bekeken en zich tot hun eigen bevolking richtten. Zijn videotapes uit de late jaren zeventig en tachtig sneden dit gevonden materiaal in korte, obsessieve loops, vaak met het gezicht van de kunstenaar in de montage geplakt, zodat de kijker tegelijk de dragers van de uitzending ziet als de uitzending zelf.

Gemaakt drie jaar na de val van de Muur en een jaar na de ontbinding van de Sovjet-Unie — en in de onmiddellijke nasleep van de eerste oorlog die live werd uitgezonden als een radar- en cameraspektakel — dit kleine object houdt dat hele apparaat in de handpalm. De zender is een papiergewicht geworden; de schemering van de goden is een bureauobject geworden. Het is een grap met een zeer koude kern, wat kenmerkend is voor het werk van vom Bruch: het punt is nooit nostalgie naar de Koude Oorlog maar de constatering dat de media-infrastructuur langer bestond dan de ideologieën die ze dienden.

Klaus vom Bruch (geb. 1952 in Keulen) studeerde van 1975 tot 1976 aan het California Institute of the Arts onder John Baldessari en Bruce Nauman, en vervolgens filosofie, kunstgeschiedenis en Egyptologie aan de Universiteit van Keulen tot 1981. Hij maakte zijn eerste videobanden in 1975 en werd, naast Marcel Odenbach en Ulrike Rosenbach, een van de bepalende figuren van de eerste generatie Duitse video-kunst, wiens centrum in die jaren Keulen was. [Voeg hier twee of drie geverifieerde tentoonstellingen en collecties toe — zie hieronder de notitie.]

Inwendig gesigneerd en genummerd uit een editie van 50.

Conditie: goed

Provenance: Edition Helga Maria Klosterfelde