Twee magnifieke fotoboeken van de Bulgaars-Nederlandse fotografe Vesselina Nikolaeva, waarvan het tweede in de vorm van een leporello is gedrukt en die is bovendien gesigneerd door de fotografe. 1 Vesselina Nikolaeva - Simply a Line - No Man's Land between Bulgaria and Turkey / Het niemandsland tussen Bulgarije en Turkije Uitgever NAi Publishers/Uitgevers 2009 Hardcover 140 pagina's In nieuwstaat 2 Vesselina Nikolaeva - Baba Leporello hardcover 19,5 x 19,5 cm 36 pagina's Gesigneerd exemplaar! In nieuwstaat Fotografe Vesselina Nikolaeva maakte indrukwekkende fotoseries over haar geboorteland Bulgarije, onder meer Simply a Line, over het grensgebied tussen Bulgarije en Turkije, en School Number 7, over een middelbare school in Sofia. Maar ze portretteerde ook op een bijzondere, liefdevolle manier haar honderdjarige overgrootmoeder, die in 1902 geboren werd. Ze heeft er een bijzondere vorm voor gevonden – een boek in de vorm van een leporello, met aan de ene kant omzichtige foto’s van haar overgrootmoeder (je ziet haar gezicht nooit) en haar omgeving (een dressoir, een tafel met twee stoelen, gedroogde rode paprika’s aan een draadje aan de muur, een plant in een pot), waar je bij elke foto wat stiller van wordt. De andere kant van de leporello is ingeruimd voor de geschiedenis van Baba, met documenten en oude foto’s, en tegelijk de geschiedenis van Bulgarije in de twintigste eeuw. De combinatie van die twee maakt dit tot een buitengewoon indrukwekkend en ontroerend fotoproject. Het is een uitgesproken intiem portret, en tegelijkertijd heeft Nikolaeva haar overgrootmoeder een speciale plek in de geschiedenis van een eeuw gegeven. Mooi. Over Simply a Line: Vesselina Nikolaeva is een Bulgaars-Nederlandse fotograaf die in 2004 toestemming kreeg om de grens tussen Bulgarije en Turkije te fotograferen. Die grens was tot 1989 zwaarbewaakt, want het was het zuidelijkste stuk van het IJzeren Gordijn, dat het Oostblok hermetisch afsloot van het Westen van Europa. Er is nog steeds prikkeldraad te vinden, in een woest en verder ledig landschap, maar de grens liep ook door fraaie bosgebieden. Nikolaeva fotografeerde zowel de zichtbare, soms roestige, restanten van het IJzeren Gordijn, maar ook plekken waar nu niets meer aan te zien is, maar die voor eeuwig de omschrijving “schuldig landschap” verdienen. Nikolaeva vulde haar foto’s aan met foto’s van grenssoldaten uit het nationaal archief van Bulgarije en andere archieffoto’s, waardoor haar boek nog sterker een historisch monument wordt, waarin een situatie voor altijd is vastgelegd. Zij fotografeerde overigens zelf de jonge grensbewakende soldaten die nu de grens tussen Europa en Turkije als werkgebied hebben. Tijdens de Koude Oorlog (en ook jaren daarna nog) was het absoluut verboden de grens te fotograferen, en de sporen die er, toen Nikolaeva fotografeerde, nog zichtbaar waren zullen ongetwijfeld in de loop der tijd allemaal verdwijnen of overwoekerd raken door de natuur, maar de “simpele lijn”, het niemandsland langs de grens, zal voor altijd schuldig landschap blijven.