Een houten beeld. - Prampram - Ghana

Een paar PramPram-beeldhouwwerken, zuid-centraal Ghana. Tekenen van ouderdom.

Prampram-koppelbeelden vormen een zeldzame en sterk lokaal gebonden vorm van beeldhouwkunst die samenhangt met de Ga-Adangbe-bevolking in het zuidoosten van Ghana, met name de kustplaats Prampram. Deze figuren, het vaakst uitgebeiteld als mannelijk-vrouwelijk paren, worden verondersteld te functioneren binnen de complexe begrafenis- en voorouderlijke tradities van de Ga-Adangbe, hoewel de precieze rituele contexten waarin ze werden gebruikt gedeeltelijk onduidelijk blijven vanwege beperkte velddocumentatie en een schaarste aan overgebleven voorbeelden.

De beeldhouwwerken zijn meestal uit hout gesneden en vertonen een onderscheidend stilistisch profiel: de figuren staan rechtop, vaak in symmetrische houdingen, met een frontale oriëntatie en armen gebeeldhouwd dicht bij het lichaam. Gezichten worden gekenmerkt door prominente trekken, waaronder grote amandelvormige ogen, afgevlakte neuzen en brede monden, vaak weergegeven met een doelbewuste abstractie. De hoofden kunnen verhoudingsgewijs groter lijken ten opzichte van het lichaam, een verhoudingsstrategie die veel voorkomt in West-Afrikaanse beeldhouwkunst om wijsheid, macht of identiteit te benadrukken. Scarificatiemarkeringen en details van het kapsel kunnen ook aanwezig zijn, wat de lokale esthetische voorkeuren en sociale signalen weerspiegelt.

Deze paren figuren worden opgevat als geïdealiseerde voorouders of spirituele dubbels, en hun paarvorming wordt verondersteld harmonie, vruchtbaarheid en continuïteit tussen generaties te symboliseren. De aanwezigheid van zowel mannelijke als vrouwelijke figuren onderstreept het belang van gendercomplementariteit in Ga-kosmologie en verwantschapsstructuur. In sommige interpretaties kunnen de figuren dienen als gedenkportretten van de overledenen, hoewel de stylisering een symbolische eerder dan naturalistische intentie suggereert. Hun opname in begrafeniscontexten diende mogelijk om de veilige passage van de overledene naar het voorouderlijk rijk te waarborgen of om evenwicht tussen de levenden en de doden te handhaven.

Hoewel deze beelden soms worden gekoppeld aan de bekendere Ga-funerale tradities, waaronder uitgebreide kisten en gedenkvoorwerpen, zijn de Prampram-figuren uitzonderlijk vanwege hun sculpturale verfijning en metafysische functie. Enkele voorbeelden dragen sporen van pigment of oppervlaktebehandeling, wat wijst op hun plaatsing in huiselijke of heiligdom-achtige omgevingen waar ze mogelijk offers of drankoffers hebben ontvangen.

Omdat zo weinig Prampram-sculpturen in openbare verzamelingen terecht zijn gekomen, is hun classificatie vaak gebaseerd op mondelinge overleveringen en stilistische vergelijking met verwante tradities onder naburige kustgroepen, waaronder de Ewe en Dangme. Toewijzing wordt verder bemoeilijkt door de historische migratie van kunstenaars en ideeën door heel Zuid-Ghana, met name tijdens de koloniale en vroege postkoloniale periodes.

Het academische behandelen van deze beelden blijft beperkt, hoewel hun aanwezigheid in selecte museale collecties en af en toe verwijzingen in Ghanese etnografieën hun culturele en historische waarde bevestigen. Als fysieke getuigen van Ga-Adangbe voorouderlijke geloofssystemen bieden Prampram-koppelbeelden een unieke lens op lokale uitingen van gender, herinnering en ritueel.

Referenties:
Cole, Herbert M. en Doran H. Ross. De kunsten van Ghana. Museum of Cultural History, University of California, Los Angeles, 1977.
Arhin, Kwame. “De Politieke en Culturele Geschiedenis van de Ga-bevolking.” Verhandelingen van het Historisch Genootschap van Ghana, deel 15, 1974, pp. 1–24.
Nooter, Mary H. en Allen F. Roberts. Memory: Luba Art and the Making of History. Museum voor Afrikaanse Kunst, 1996.

CAB28320

Hoogte: 118 cm / 118 cm
Gewicht: 4,3 kg / 4,1 kg