De Chastnet - Arte della Guerra - 1753

Het Boeddha van de Oorlog: Van het slagveld tot de wetenschappelijke theorie
De Napolitaanse editie uit 1753 van Het Boeger van de Oorlog van Jacques-François de Chastnet, markies de Puységur, steekt als een van de meest significante momenten in de transformatie van de Europese militaire kennis in een volledig theoretisch systeem. Hier stopt de oorlog met louter empirische ervaring te zijn en krijgt ze de contouren van een rationele discipline, georganiseerd volgens principes van orde, maat en voorspelbaarheid. Uitgegeven in de Bourbonse context getuigt het werk niet alleen van de Italiaanse ontvangst van de Franse strategische cultuur, maar ook van een bredere moderniseringsproject van de Staat door middel van de wetenschappelijke beheersing van de gewapende macht. De gravures met koperplaat, met hun bijna cartografische precisie, vertalen de complexiteit van het slagveld naar leesbare en repliceerbare schema’s, waardoor oorlog een visuele grammatica wordt naast een theoretische. Het tractaat schaalt zich zo als een knooppunt tussen de zeventiende-eeuwse traditie en de opkomende moderne militaire doctrine, en anticipeert op de rationalisering van de strategie die zal culmineren in het militaire denken tussen de zeventiende en negentiende eeuw.
MARKET VALUE
De etsenende zevenenzeventiende-eeuwse edities van militaire traktaten, met name die volledig zijn met kopieerdekeningen en in meerdere delen, genieten van een stabiele vraag in de gespecialiseerde antiquarische markt. Exemplaren in goede conserveringsstaat, met tijdgenoten bindingen en een compleet iconografisch apparatus, bevinden zich doorgaans in een bereik tussen 900 en 1.200 euro, met hogere pieken voor kopieën die bijzonder fris zijn, zonder structurele gebreken of met relevante provenances.

PHYSICAL DESCRIPTION AND CONDITION
Twee volumes in volle middeleeuwse perkamentband, ruggen met vijf nerflijnen en goudgestempelde titel- en nummereringskruisen; randen gesprayd. Titelpagina’s versierd met een kopergravure. Het werk wordt vergezeld door een aanzienlijk iconografisch apparatus bestaande uit 51 koperen platen die buiten de tekst gevouwen zijn, essentieel voor het begrip van de tactische dynamiek die wordt uitgebeeld. Ontbreken van het portret van Karel van Bourbon in de antiporta. Aanwezigheid van koptekst- en initialen en xilografische finales, houtwormgaten, soms ook in de tekst. Paginering: deel I pp. (2), 8 niet genummerd, 318, 10 niet genummerd, (2); deel II pp. (2), 8 niet genummerd, 414, 2 niet genummerd, (2).
In oude boeken, met een eeuwenlange geschiedenis, kunnen enkele imperfecties aanwezig zijn die niet altijd in de beschrijving zijn opgemerkt.

FULL TITLE AND AUTHOR
Het Boeger van de Oorlog.
Napels, Alessio Pellecchia, 1753.
Jacques-François de Chastnet, markies de Puységur.

CONTEXT AND SIGNIFICANCE
In het volle licht van de Verlichting wordt oorlog geleidelijk onttrokken aan improvisatie en individueel heldendom om herzien te worden als een systeem geregeld door universele principes. Het tractaat van Puységur vertegenwoordigt een van de meest geslaagde pogingen om militaire ervaring te codificeren in een coherente theoretische structuur, bestemd voor de opleiding van de Europese militaire elites. Het werk analyseert systematisch de organisatie van permanente legers, de discipline van troepen, logistiek, het beheer van marsen en kampen, evenals de tactische dynamiek van veldslagen en belegeringen. De koperen platen nemen een centrale rol in: geen eenvoudige illustraties, maar echte cognitieve instrumenten, in staat om bewegingen van troepen en de orde van krachten op het terrein in geometrische vormen om te zetten, waardoor de rationaliteit die ten grondslag ligt aan oorlog zichtbaar wordt. De Napolitaanse editie van 1753 past in het Bourbon-project om de staat te versterken door de invoering van Franse modellen, en draagt bij aan de verspreiding van een moderne militaire cultuur in de Italiaanse context. In dit perspectief is de tekst niet alleen een technisch handboek, maar ook een ideologisch instrument dat de overgang naar geharmoniseerde, gecentraliseerde en aan de staatslogica ondergeschikte legers weerspiegelt.

BIOGRAPHY OF THE AUTHOR
Jacques-François de Chastnet, markies de Puységur (1656–1743), was generaal van het Franse leger en een van de invloedrijkste militaire theoretici van zijn tijd. Hij nam deel aan talrijke campagnes onder het bewind van koning Lodewijk XIV, en ontwikkelde een directe veldervaring die hij omzette in systematische reflectie over oorlog. Zijn werken, gekenmerkt door duidelijkheid van uiteenzetting en analytische strengheid, hebben een beslissende rol gespeeld in de definitie van de moderne militaire doctrine en hebben generaties Europese officieren beïnvloed.

PRINTING HISTORY AND CIRCULATION
Oorspronkelijk gepubliceerd in Frankrijk in de eerste decennia van de achttiende eeuw, kende het werk een brede verspreiding door vertalingen en herdrukken, tekenend voor zijn belang in de Europese militaire opleiding. De Napolitaanse editie uit 1753 vormt een van de belangrijkste getuigenissen van de circulatie van Franse strategische kennis op het Italiaanse schiereiland. Drukwerk door Alessio Pellecchia, het beantwoordde aan de behoefte aan actualisering van Bourbonse militaire structuren en was vermoedelijk bestemd voor officieren, academies en omgevingen voor militair onderwijs. Kopieën met complete platen zijn tegenwoordig het meest gezocht en getuigen van een uitgeverijproductie van hoog technisch niveau.

BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
Brunet, Manuel du libraire et de l’amateur de livres, s.v. Puységur, vol. IV, pp. 1008–1009.
Colas, Bibliographie générale du costume et de la mode, nr. 2478 (voor de militaire en uniformologische platen).
ICCU/OPAC SBN, record voor “L’Arte della Guerra”, Napoli, Pellecchia, 1753 (identificatie van de editie en lokalisaties).
Catalogue général de la BnF, notices betreffende de Franse edities van Puységur.
M. Howard, War in European History, London, 1976, blz. 83–95 (voor de context van de zeventiende-eeuwse militaire theorie).
J. Black, European Warfare 1660–1815, London, 1994, blz. 112–130.
Studiën over de verlichting van traktatisme en de verspreiding van Franse modellen in het Koninkrijk Napels in de XVIII