Volker Rossenbach - PortraitModern3XX

Het Narrativisme van Volker Rossenbach, tussen kunsthistorische verwijzingen en een neiging tot interdisciplinaire expressie

Er zijn levensbeelden en houdingen van enkele vertegenwoordigers van de hedendaagse kunst die tot de conclusie leiden dat de figuratieve aanpak niet per se losgemaakt hoeft te worden van de literaire, filosofische, historische en sociologische aanpak, zodat ze kunnen versmelten en juist door hun onbepastheid wat betreft de indeling in één enkel gebied een ongebruikelijk perspectief bieden. Niet alleen dat: er zijn kunstenaars die bovendien de volledig hedendaagse behoefte toevoegen om zich met minder traditionele, minder orthodoxe middelen te meten – als men zo wil zeggen –, die daarmee duidelijk verschillen van de resulterende schilderachtige stijl en toch ongelooflijk harmonieus zijn en in een inmiddels onmisbare moderniteit geplaatst zijn. De protagonist van vandaag is al dit en nog veel meer, want hij put uit zijn diepgaande kennis van kunstgeschiedenis en literatuur en mengt beide, waarbij hij de intuïties en theorieën van de avant-gardisten van de twintigste eeuw oppakt.

In de eerste decennia van de twintigste eeuw moest de cultuurmaatschappij met tegenzin meemaken hoe alle overtuigingen, de zekerheden en regels die de tot dan toe geldende kunst hadden gevormd, als een beweging genaamd Dadaïsme, die in Zwitserland ontstond maar zich vervolgens over andere Europese landen uitstrekte, begonnen een ontweide, sarcastische en polemische houding ten opzichte van het kunstsysteem van die tijd aan te nemen. Afgezien van de daaruit voortvloeiende visuele voorstelling, die berustte op de ironische omzetting van elk willekeurig object in een kunstwerk, was het vernieuwende de invoering dan wel de verbinding van andere disciplines in het experimenteren, wat auteurs als Tristan Tzara, Hans Arp en Marcel Duchamp als cruciaal voor de hele beweging beschouwden. Theater, fotografie, collage en fotomontage waren de synergieën die door de Dadaïsten vooruit werden geschetst en later door het Bauhaus, de grote en revolutionaire school voor toegepaste kunst van de Weimarrepubliek in Duitsland, die zich niet beperkt hiele om de intuïties van zijn Zwitserse voorgangers te gebruiken, maar besloot ook vele andere technieken in te voeren die zich met de kunst konden verbinden, zoals een andere, kort daarvoor ontstane fundamentele beweging, die Arts and Crafts, al had voorweggenomen. Nu de tijden veranderden en de samenleving een diepgaande transformatie had ondergaan, werd het voor de schoolleider Walter Gropius noodzakelijk vakken als architectuur, theater, grafiek, reclame, weverij, metaalbewerking en vele andere disciplines op te nemen in het curriculum, die wel als handwerkelijk gold maar in volmaakte harmonie stonden met de kunst in haar hoogste en meest omvattende zin. Hoewel het Bauhaus formeel gericht was op De Stijl, onderstreepte zijn weg het belang van de versmelting van verschillende uitdrukkingsvormen, waardoor het mogelijk was die innovaties te verbinden en in te voeren die in de loop der jaren en vooral na het einde van de Tweede Wereldoorlog voet aan de grond begonnen te krijgen. Een daarvan was de computerkunst, gemaakt door een wiskundige en een filosoof, Ben Laposki en Manfred Frank, die met behulp van osciloscopen lichtgolven gebruikten om onbepaalde en abstrakte artistieke lijnen te genereren; deze experimenten waren slechts het begin van een digitale kunst, die aanvankelijk belemmerd en als minderwaardig uitdrukkingsmiddel werd beschouwd, omdat ze voor iedereen toegankelijk was. Vandaag heeft ze zich echter geëvenaard en vereist bijzondere handvaardigheden. Ze vindt talloze toepassingsgebieden, van kunst tot grafische vormgeving en reclame tot multimediale installaties, met name voor kunstenaars die graag experimenteren en verschillende technieken met elkaar versmelten, en heeft daarmee een plaats verdiend aan de top van de hedendaagse kunstwereld. De Duitse kunstenaar Volker Rossenbach heeft een loopbaan doorlopen die hem voortdurend met innovaties in aanraking bracht, maar ook met zijn geestelijke en culturele levendigheid, waardoor hij zich niet alleen met kunst, maar ook met literatuur en geschiedenis heeft beziggehouden – gebieden die altijd verweven zijn met een klassieke, bijna renaissanceachtige beeldtaal, die zich echter tot digitale techniek wendt. De eindeloze mogelijkheden die digitale kunst inmiddels biedt en de behoefte aan een terugkeer naar een klassieke en traditionele esthetiek – dus in zekere zin in tegenstelling tot de ontstaansgronden van de praktische toepassing ervan – vormen zijn visuele stijl, die ontstaat uit een samensmelting van tekeningen en foto’s die verrijkt zijn met filters en texturen, vervolgens gescand en met Photoshop en Illustrator tot één beeld zijn samengebracht; waar hij dan handmatig met acrylverf, stiften en krijt op inwerkt om het werk zijn definitieve uiterlijk te geven. Zijn nieuwste werken zijn geïnspireerd door motieven uit de internationale literatuur met een sterk narratief karakter, die hij vermengt met citaten en verwijzingen naar meesterwerken uit de kunstgeschiedenis, waarbij zijn ironische kijk en zijn interpretatie, die verbonden is met reflecties over actuele thema’s, niet ontbreken. Het lijkt bijna alsof Volker Rossenbach wil benadrukken dat het verleden, ondanks uiterlijke verschillen, uiteindelijk niet zo ver van het heden afstaat. Dit is wellicht de diepere betekenis van de benaming die hij voor zijn kunst heeft gekozen, voor zijn schilderachtige aanpak die is samengesteld uit de meest recente gemengde techniek, namelijk die van het Narrativisme, waarin de in de loop der jaren bestudeerde artistieke traditie de vertolker wordt van verwijzingen naar filosofisch-narratieve gedachten van schrijvers uit de hele wereld, voor zover deze in lijn liggen met het moment van uitvoering en tegelijk terug te voeren zijn op de sociologische en persoonlijke observatie van een wereld die te snel lijkt te lopen om even stil te kunnen staan en zo de schoonheid van het genieten van het ene moment te kunnen zien. Deze denkrichting loopt door het werk “Mystwelt” (Zelfportret op het eiland Myst), waarin Volker Rossenbach zichzelf met de rug naar de camera in een scène plaatst die doet denken aan het beroemde werk van de Duitse romantische schilder Caspar David Friedrich met de titel “Wanderer above the Sea of Fog”; Anders dan bij de kunstenaar uit de 19e eeuw is het werk hier echter verrijkt met metafysische details die symboliseren dat alles, ook al is het duidelijk zichtbaar en niet gehuld in nevelsluier, toch een onverklaarbaar geheim kan vormen, tenzij men de geduld en wil heeft om stil te staan en dieper te kijken dan de oppervlakkige waarneming. De jas doet denken aan de overlappingen van leegte en volheid in de surrealistische visioenen van René Magritte, terwijl rechtsbeneden een van de figuren van Giorgio de Chirico te herkennen is; het werk vormt in wezen een synthese van het leven van Volker Rossenbach, een lange reis door de kunstgeschiedenis en de meest boeiende literaire werken, waaruit de boodschap van Antoine de Saint-Exupéry in “De kleine prins” voortkomt, namelijk dat het essentiële voor de ogen onzichtbaar is. In het werk “Het bos der magische wezens” verweeft hij de kleurrijke schoonheid van de natuur met de aanwezigheid van tropische dieren zoals papegaai, papegaaien en kameleons, en plaatst daarbij het beeld van een vrouwenschilderes centraal, die, door haar vermogen om met pijn te leven, maar ook omdat zij de kunstgeschiedenis van de twintigste eeuw diepgaand heeft beïnvloed, als een bijna bovennatuurlijke heldin geldt – ik heb het natuurlijk over Frida Kahlo. Naast haar, in een futuristische wereld, voegt de auteur een soort humanoïde vrouw toe, een projectie van hoe de mens van morgen eruit zou kunnen zien in een context waarin de vitaliteit van de natuur misschien wordt verzwakt door het gebrek aan respect van de huidige mens voor haar. De magie waarnaar de titel verwijst, doorkruist zo de tijd, blaast grenzen weg en maakt een overkoepelende kijk mogelijk die een waarschuwing kan worden om de toekomst meer aandacht te geven en daarbij altijd de harmonie en vitaliteit van het verleden in het zicht te houden. “Siddharta” heeft daarentegen een dubbele betekenis, want enerzijds vertegenwoordigt het een visuele synthese van Volker Rossenbach van het meesterwerk van Hermann Hesse waarnaar de titel verwijst, en anderzijds is het uitdrukking van een diepere betekenis, waarvoor de kleine roman destijds beroemd werd, namelijk de zoektocht naar zichzelf, de verlangens om zichzelf te vinden, de trots van het individu tegenover de wereld en de geschiedenis, in een tijd direct na de Tweede Wereldoorlog, waarin elke zekerheid en elk referentiepunt waren verloren gegaan door de wreedheden van de nazi’s. In het werk komt de gehele mystieke en oosterse atmosfeer tot uitdrukking die de roman kenmerkt, evenals de symboliek van vrijheid en de verwijzing naar de ware, hoogste en spirituele essentie, waarop Siddhartha’s inzicht en zelfanalyse berusten; Het mystieke aspect van het figuur in het centrum van het schilderij wordt nog indrukwekkender door het gebruik van levendige, verzadigde kleuren, wat terug te voeren is op de hippie-filosofie, waardoor het boek vaak als symbool voor de waarden van een beweging werd gezien die de wereld heeft veranderd. Volker Rossenbach sloot in 1969 zijn studie grafisch ontwerp af en richtte, nadat hij als Art Director en Creative Director voor internationale agentschappen als Leo Burnett of Grey had gewerkt, zijn eigen bureau op, de E/B/D in Düsseldorf, en zijn werken, waaronder de grote Coca-Cola-campagne van 1976 tot 1978, zijn meerdere malen bekroond. Van de eerder experimenteel georiënteerde werken uit zijn vroege scheppingsjaren is hij nu uitgegroeid naar een figuratievere en traditionelere kijk, zij het met behoud van zijn neiging om innovatieve en onconventionele uitdrukkingsmiddelen in te zetten en te mengen; hij kan terugkijken op deelname aan groepstentoonstellingen en solotentoonstellingen in Duitsland.

Tekst: Marta Lock, Italië. Kunsthistorica en curator.

Dit werk, PortraitModern3XX, behoort tot de serie van mijn portrettekeningen. De voorstelling is gebaseerd op een tekening van een levende model.

Mijn werken bevinden zich in de volgende landen: VS (New York, Phoenix, Miami, Springfield, Santa Barbara), Canada (Montreal), Singapore, Taipeh, Finland, Italië, Frankrijk, Denemarken, België, Nederland, Hongarije, Polen, Roemenië, Oostenrijk, Luxemburg en op vele plaatsen in Duitsland.

Tentoonstellingen Nationaal en Internationaal.
Meer informatie onder rossenbachart online