Neksteun - Hout

Hoofdsteunen Shona Details van het object
Fabrikant
Kunstenaar Shona
Kunstenaar Tsonga
Labeltekst
De Shona- en Tsonga-hoofdsteunen delen vergelijkbare stilistische kenmerken. Deze hoofsteun is typischer voor de Shona-stijl door twee van zijn drie structurele elementen. Het bovenste plateau is rechthoekig, de uiteinden zijn lichtjes omhoog gebogen en voorzien van flappen-achtige aanhangsels. De basis is een drievoudige platte kop met openingen, de centrale structuur is massief, wat het geheel een visuele en structurele sterkte verleent.
Sommige elementen van deze hoofdsteunen doen denken aan het vrouwelijke geslacht: de vlakke vorm in het centrum van de basis, de bewerkte uiteinden van het bovenste plateau, die de scarificaties (nyora) nabootsen. Onderzoek heeft aangetoond dat de oorsprong van een vergelijkbare hoofdsteun in Chipinga ligt, in het zuidoosten van Mozambique, wat Tsonga-toekening oplevert.
Oorspronkelijk diende de hoofdsteun als houten kussen. De hoofdsteunen waren voorbehouden aan volwassen mannen. Hoewel de verfijnde kapsels, bestaande uit pluimen die zijn versierd en met kralen bevestigd, niet langer gangbaar zijn bij de Shona en de Tsonga, behouden de hoofdsteunen religieuze en rituele functies. Er wordt gemeld dat ze werden gebruikt om voor de voorouders te bidden. Ze maken ook deel uit van de uitrusting van de mediums; hun associatie met de voorouders bevestigt hun praktijken. Ze zijn verbonden met de in de Shona-samenleving wijdverbreide overtuiging dat dromen een belangrijke manier zijn om kennis te vergaren en problemen op te lossen. Er wordt ook aangenomen dat dromen kunstenaars, met name muzikanten en beeldhouwers, helpen bij het realiseren van hun creaties.
Het gebruik van hoofdsteunen in Zuidelijk Afrika is oud. Opgravingen bij Groot-Zimbabwe hebben goudplaatjes aan het licht gebracht die waarschijnlijk hoofdsteunen bedekten die met hun eigenaren waren begraven vanaf de twaalfde eeuw na Chr. Andere hoofdsteunen zijn gevonden in grotten die als begraafplaatsen voor de Shona dienden door de eeuwen heen. Recentere Shona-hoofdsteunen die niet met hun eigenaren waren begraven, zijn overgeërfd door mannelijke erfgenamen, waarmee waarschijnlijk een oude praktijk werd voortgezet.