Giovenale - Satire - 1804

GIOVENALE IN DE NAPOLITAINS (SALONS) - TUSSEN SATIRE EN BURGELIJKE MORAAL
Deze elegante, Milanese uitgave van Satire van Juvenalis, vertaald door Pietro (of beter G.) Giordani, plaatst zich in de bruisende cultureclima van Italië tijdens Napoleontische tijden, waarin het terughalen van Latijnse klassieken niet alleen filologisch maar ook civiel en moreel waardevol is. Juvenalis, dichter van verontwaardiging en corrosieve beschuldiging, wordt hier gefilterd door de neoclassicistische en patriottische sensiviteit van Giordani, een centrale figuur van het eerste Italiaanse decennium van de negentiende eeuw. Het resultaat is een werk dat de polemische kracht van het origineel behoudt, maar herleest in een pedagogische optiek, waarbij de Romeinse satire wordt omgevormd tot een instrument voor de opvoeding van de moderne burger. Het boekobject, met zijn sobere binding, weerspiegelt perfect deze spanning tussen klassiek strengheid en de nieuwe civiele functie van de literatuur.
MARKET VALUE
Italiaanse uitgaven uit het eerste decennium van de negentiende eeuw van Juvenalis’ Satire, met name in Giordani’s vertaling en in een bijpassende binding, bevinden zich doorgaans tussen 450 en 700 euro. Zeer goed bewaarde exemplaren, compleet en met versierde bindingen kunnen 800–1.000 euro halen. Deze exemplar, vanwege de integriteit en de kwaliteit van de gemarmerde binding, bevindt zich waarschijnlijk in het midden-hoge segment van de markt.

FYSIEKE BESCHRIJVING EN CONDITEIN
2 banden; hedendaagse binding in bruin halfleer met schutbladen in gemarmerd papier, ruggen glad met filetten en titels in goud gedrukt, noem van de banden op de rug. Bladen met lichte verkleuring en wat verspreide vlekjes, het guilds op de eerste pagina’s; ruime marges. Solide binding. Goede exemplar, over het algemeen goed bewaard.
Paginering:
Vol. I: [2], XXIV, 312 pp.
Vol. II: [2], 328 pp.
In oude boeken, met een eeuwenlange geschiedenis, kunnen enkele imperfecties aanwezig zijn, niet altijd vermeld in de beschrijving.

VOLLEDIGE TITEL EN AUTEUR
Satire van Juvenalis, vertaald door G. Giordani.
Milaan, Drukkerij en Gieterei van Genio, 1804.

CONTEXTE EN BETEKENIS
De Satire van Juvenalis vertegenwoordigen een van de toppunten van de Latijnse literatuur vanwege de polemische intensiteit en expressieve kracht. Door een snijdende taal en vaak violente beelden beklaagt de dichter de morele corruptie van het Romeinse keizerrijk, en legt privé-ondeugden en publieke degeneraties bloot. De vertaling van Giordani bevindt zich op een cruciaal moment in de Italiaanse cultuur, waarin de herontdekking van de klassieken een instrument wordt voor civiele en politieke vorming. Giordani beperkt zich niet tot vertalen: hij interpreteert, faciliteert en moreleiseert gedeeltelijk, door de oude satire aan te passen aan de smaak en de behoeften van een modern publiek. Het werk wordt zo een brug tussen twee werelden: het keizerlijke Rome en het voor-unitaire Italië, verenigd door de gedeelde noodzaak kritisch na te denken over de samenleving.

BIOGRAFIE VAN DE AUTEUR
Decimus Iunius Juvenalis, waarschijnlijk geboren in Aquino tussen de 1e en 2e eeuw na Christus, is een van de grootste Latijnse satirici. Actief onder keizers Domitianus, Trajanus en Hadrianus, is hij auteur van zestien satires in hexameters, beroemd om hun expressieve geweld en morele toon. Zijn werk had een diepe invloed op de Europese satirische traditie, van Boileau tot Swift en tot Leopardi.
Pietro Giordani (1774–1848), literator en vertaler, was een centrale figuur in de Italiaanse neoclassicistische beweging. Vriend en mentor van Leopardi, ondersteunde hij een idee van literatuur als een civiel en moreel instrument, en promootte hij de verspreiding van klassieken in de Italiaanse taal.

DRUKHISTORIE EN CIRKULATIE
De vertaling van Giordani van Juvenalis’ Satire had een redelijke verspreiding in het vroege negentiende-eeuwse tijdperk, in lijn met de hernieuwde belangstelling voor Latijnse klassieken, aangewakkerd door academische en patriottische kringen. De Milanese editie van 1804 vormt een van de eerste getuigenissen van dit cultureel project, ondersteund door drukkerijen actief in de Napoleontische context. Latere herdrukken gedurende de 19e eeuw droegen bij aan het consolideren van Juvenalis’ fortuin in Italië, vaak via aanpassingen aan de smaak van die tijd.

BIBLIOGRAPHIE EN VERWENNINGEN
ICCU/OPAC SBN: record voor “Satire van Juvenalis vertaald door G. Giordani”, Milaan, 1804.
Cat. BnF: Juvenal, Satires, Italiaanse edities 19e eeuw, typografische vergelijking.
Graesse, Trésor de livres rares, IV, p. 478 (entry Juvenalis).
Brunet, Manuel du libraire, III, col. 562–565 (Juvenal, vertalingen en edities).
Gamba, Serie dei testi di lingua, n. 2093 (edities van klassieke auteurs vertaald in het Italiaans).