S. Oomius - [SUICIDE] Prophylacticum Vitae - 1660

[Eerste Uitgave - Zelfmoord – Selbstmord – Psychologie – Niederlande]

Prophylacticum Vitaeofte Bescherming des levens, tegen zelfmoorderije
Simon Oomius
Amsterdam, 1660

Zeldzame eerste druk met talrijke hedendaagse randnotities van een geleerd theoloog.

Bijzonder indrukwekkend is het volledig pagina‑grote koperen frontispis, dat drastische scènes van zelfdoding en reddingspogingen toont en zo het onderwerp direct onder de aandacht brengt.

Uitermate zeldzame vroege moderne eerste uitgave van dit boek over de preventie van zelfmoord – in de wetenschap benadrukt als een van de eerste zelfstandige geschriften over dit onderwerp in het Nederlands. De gereformeerde predikant Simon Oomius analyseert de „indirecte en directe selfs‑moorderije“, bespreekt oorzaken zoals wanhoop, somberheid, eenzaamheid en geloofszelftwijfel en ontwikkelt uitvoerige pastorale strategieën ter behoud van het leven. Daarmee bevindt het werk zich op het kruispunt van theologie, moraaltheorie en vroege psychologie en biedt het inzicht in de omgang met suïcidale gedachten in de zeventiende eeuw.

BIJ DE RANDNOTITIES:
Ze verbinden Oomius’ argumenten tegen wanhoop en zelfmoord met andere gereformeerde auteurs (Bolton, Gouge, Voetius enz.) en met kerkgeschiedkundige voorbeelden (apostelen, ketters, kerkconcilies).

De schrijver commentarieert, nummerieert en vult de argumenten aan, bijvoorbeeld bij de „Zonde tegen den Heiligen Geest“, bij de vraag naar de vergeving van „Afval van het Geloof“ en bij de pastorale behandeling van wanhoopigen.

Onderin, in de brede marges, staan langere, samenhangende aantekeningen, kennelijk uitzuigen of eigen formuleringen over hoe men met „Afvalligen“, „wanhopige zielen“ om moest gaan – dus zeer waarschijnlijk preek‑ of pastorale aantekeningen van een gereformeerde geestelijke.

De tekst is duidelijk gestructureerd: Eerst worden het wezen en de vormen van het zelfmoord definieert, vervolgens de psychische en maatschappelijke oorzaken geanalyseerd en ten slotte praktische „prophylactische“ middelen aanbevolen, zoals troost, geestelijke begeleiding en de versterking van de hoop. Oomius wijdt zich bovendien aan verwante onderwerpen zoals wanhoop, Zonde tegen den Heiligen Geest en de vraag naar de eeuwige bestemming van zelfmoordenaars – onderwerpen die in deze duidelijkheid zelden in een eigen boek behandeld zijn.

Tijdgenoot perkamentenband met aangepaste handschrift op de rug. Altersgemäß wat berieben, maar stevig. Binnenin lichtelijk gebranded op sommige plaatsen (zie foto's). Veel bladen bevatten hedendaagse randnotities (zie foto's).
Bladzijden: Titelkopper + Titelseite, Opdracht (14 S.), 336 S., Bladt-Wyser (7 S.)