S. Oomius - [SUICIDE] Prophylacticum Vitae - 1660

[Eerste uitgave - zelfmoord – zelfdoding – psychologie – Nederland]

Prophylacticum Vitae ofte Bescherming des levens tegen zelfmoorderije
Simon Oomius
Amsterdam, 1660

Zeldzame eerste druk met talrijke hedendaagse randnotities van een geleerde theoloog.

Bijzonder indrukwekkend is de volledig paginagrote kopergravure frontispice, dat drastische scènes van zelfdoding en reddingspogingen toont en zo het onderwerp meteen voor ogen stelt.

Uitermate zeldzame vroegmoderne eerste uitgave van dit boek over de voorkoming van zelfmoord – in de wetenschap als één van de eerste zelfstandige traktaten over dit onderwerp in het Nederlands genoemd. De hervormde prediker Simon Oomius analyseert de „indirecte en directe zelfmoorderije“, bespreekt oorzaken als wanhoop, somberheid, eenzaamheid en geloofszwaarte en ontwikkelt uitvoerige pastorale strategieën ter behoud van het leven. Daarmee bevindt het werk zich op het kruispunt van theologie, moraaltheorie en vroege psychologie en biedt het een inkijkje in de omgang met suïcidegedachten in de zeventiende eeuw.

BETREFFEND DE NOTITIES:
Zij verbinden Oomius’ argumenten tegen wanhoop en zelfmoord met andere hervormde auteurs (Bolton, Gouge, Voetius etc.) en met kerkgeschiedkundige voorbeelden (apostelen, ketters, kerkconcilies).

De schrijver commentarieert, nummeriert en vult de argumenten aan, bijvoorbeeld bij de „Zonde tegen de Heilige Geest“, bij de vraag naar de vergeving van „afval van het geloof“ en bij de pastorale behandeling van wanhoopigen.

Onderaan in de brede marges staan langere, samenhangende notities, ogenschijnlijk uittrkkels of eigen formuleringen daaromtrent, hoe men met „afvalligen“, „wanhopige zielen“ enz. om zou moeten gaan – dus zeer waarschijnlijk preek- of pastorale notities van een hervormde geestelijke.

De tekst is duidelijk gestructureerd: Eerst worden het wezen en de vormen van zelfmoord gedefinieerd, dan de ziels- en maatschappelijke oorzaken geanalyseerd en ten slotte praktische „prophylactische“ middelen aanbevolen, zoals troost, geestelijke begeleiding en de versterking van de hoop. Oomius wijdt zich tevens aan verwante thema’s zoals wanhoop, zonde tegen de Heilige Geest en de vraag naar de eeuwige bestemming van zelfmoordenaars – onderwerpen die in deze duidelijkheid slechts zelden in één eigen boek behandeld zijn.

Tijdgenoot perkamenten band met handgeschreven rugtitel. Leeftijdsgebonden wat geschaafd, maar stevig. Binnen af en toe licht gebrookt (zie foto's). Veel bladzijden bevatten hedendaagse randnotities (zie foto's).
Pagina’s: titelkopers + titeldruk, Opdracht (14 blz), 336 blz, Bladt-Wyser (7 blz).