Piet van der Hem (1885 - 1961) - De veiling

Piet van der Hem werd op 9 september 1885 geboren in het Friese dorp Wirdum. Hij en zijn broer verloren op jonge leeftijd hun beide ouders, waarna ze werden opgevoed door hun oom en tante in Leeuwarden. Van der Hem voltooide daar in 1903 de H.B.S, waar hij uitblonk in tekenen. Zijn tekenleraar Hans Bubberman spoorde hem aan om een acte middelbaar tekenen te halen aan de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam. In september 1903 vestigde Van der Hem zich in de hoofdstad om zijn ambitie tot kunstenaar te verwezenlijken. De studie vond Van der Hem erg schools maar rondde hij wel af. In oktober 1904 deed hij toelatingsexamen voor de Rijksakademie van Beeldende Kunsten, waar hij tussen 1905 en 1907 de dagopleiding volgde.

In deze studiejaren ontmoette Van der Hem een aantal goede vrienden, waaronder de kunstenaars François Hoogerwaard en Bon Ingen-Housz. Samen met hen vertrok Van der Hem in 1907 naar Parijs, waar hij een eenvoudig atelier in de kunstenaarswijk Montmartre betrok.3 ‘Zijn interesse ging vooral uit naar het tekenen en schilderen van de mensen in het moderne straat- en uitgaansleven: circusartiesten, clowns, danseressen en opgedofte vrouwen en mannen uit het losbandige nachtleven.4 Hij sloot hiermee aan bij de thematiek in werk van oudere kunstenaars zoals Henri Toulouse-Lautrec en de Nederlandse kunstenaars Kees van Dongen en Jan Sluijters, die al eerder in Parijs werkzaam waren.
Na anderhalf jaar keerde Van der Hem terug naar Amsterdam waar hij zijn Parijse studies verder uitwerkte. In 1909 debuteerde hij op de tentoonstelling van de kunstenaarsvereniging Sint Lucas.6 Het vernieuwende werk van de Amsterdamse luministen Sluijters, Leo Gestel en Piet Mondriaan met felle kleuren in losse verftoetsen was hier ook te zien.7 Dit was een inspirerende omgeving en Van der Hem schilderde vanaf dat jaar ook enige tijd in een gematigd luministische schildertrant. Illustratief hiervoor is het schilderij Moulin Rouge, dat is opgebouwd uit vele kleine streepjes, felle kleuraccenten en sferische lichteffecten [afb. b]. In Amsterdam had Van der Hem niet alleen aandacht voor elegante scènes uit de mondaine en demi-mondaine wereld maar ook voor de mensen in de volksbuurten. Net als in Parijs ging zijn interesse hierbij uit naar het weergeven van mensen in levendige en anekdotische scènes.8 Hartjesdag in de Jordaan is hiervan een goed voorbeeld [afb. c]. Ook tijdens de vele reizen die hij maakte tussen 1910-1914 naar Rome, Parijs, Moskou, Sint Petersburg en Madrid legde hij de lokale bevolking op typerende wijze vast.

In 1918 verhuisde Van der Hem naar een groot huis aan de Johan van Oldebarneveltlaan in Scheveningen. Vanaf dat moment legde hij zich voornamelijk toe op het schilderen van natuurgetrouwe portretten in opdracht van welgestelde Amerikanen en Nederlanders. Zo verwierf hij bekendheid als societyportrettist met het groepsportret Het kabinet Cort van der Linden 1913-1918 (1922) en het statieportret van De koninklijke familie (1925/1926).

Naast zijn schilderwerk maakte Van der Hem tot 1945 veel boekillustraties, affiches, reclameplaten en politieke spotprenten in opdracht. De politieke prenten die hij maakte voor De Nieuwe Amsterdammer (1914-1918), De Haagsche Post (1920-1935) en De Haagsche Courant (1941) zijn vooral bekend.14 [Afb. d] Van der Hem overleed in 1961 op 75-jarige leeftijd. Zijn werk bevindt zich onder andere in de collecties van het Drents Museum, Singer Laren, Stedelijk Museum Amsterdam en het Rijksmuseum.