Paul Bory - Les Explorateurs de l’Afrique - 1890

Een boek dat al vóór het openslaan het tijdperk van de grote 19e-eeuwse ontdekkingsreizen oproept. Les Explorateurs de l’Afrique van Paul Bory verscheen in 1890 bij Alfred Mame et Fils te Tours en neemt de lezer mee naar een Afrika dat voor het Europese publiek van die tijd vooral bekend werd door de verslagen van reizigers, geografen en ontdekkingsreizigers.

Bory volgt de reizen en avonturen van bekende ontdekkingsreizigers als Gustav Nachtigal, Joseph Gallieni, Henry Morton Stanley, Pierre Savorgnan de Brazza, Samuel White Baker en Georges Révoil. Hun tochten voeren door de Sahara en de Sahel, langs de grote rivieren van Centraal-Afrika en verder naar Congo, equatoriaal en zuidelijk Afrika. Ontmoetingen met lokale bevolkingen, gevaarlijke passages, onbekende landschappen, wilde dieren en gebeurtenissen tijdens de verschillende expedities worden uitvoerig beschreven. Het werk vormt daarmee niet alleen een relaas van ontdekkingsreizen, maar ook een karakteristiek historisch document van de Europese belangstelling voor en visie op Afrika aan het einde van de 19e eeuw.

De grote aantrekkingskracht van deze uitgave ligt echter minstens zozeer in haar bijzonder decoratieve uitvoering. Het boek bevindt zich nog in zijn oorspronkelijke, rijk versierde lichtblauwe uitgeversband. Over het voorplat ontvouwt zich een vrijwel volledig beeldvullend tafereel van tropische vegetatie, waarin verschillende portretmedaillons van ontdekkingsreizigers zijn verwerkt. Nachtigal, de Brazza, Stanley, Samuel Baker, Gallieni en Révoil verschijnen tussen het groen, gecombineerd met fijne zwarte decoratie en goudaccenten. Linksonder draagt de banddecoratie de gedrukte signatuur A. Souze, de ontwerper van deze opvallende compositie.

Ook de rug is volledig in het ontwerp meegenomen. Tussen de vegetatieve ornamenten staan de naam van Paul Bory en de titel in goud, terwijl een portretmedaillon van David Livingstone de decoratie completeert. De goudkleurige boeksneden versterken het luxe karakter van de uitgave. Het resultaat is typerend voor de rijk uitgevoerde Franse uitgeversbanden uit de late 19e eeuw: een boek dat nadrukkelijk niet alleen bedoeld was om gelezen, maar ook om tentoongesteld en bewonderd te worden.

Ook binnenin blijft het visuele karakter behouden. Het omvangrijke werk telt 398 pagina’s en is rijk voorzien van gedetailleerde zwart-witillustraties en paginagrote platen. We zien portretten van ontdekkingsreizigers, Afrikaanse landschappen en oases, expedities, ontmoetingen, nederzettingen en indrukwekkende scènes met wilde dieren, waaronder olifanten. De fijne lijnvoering en de grote afmetingen van veel illustraties maken het boek bijzonder aantrekkelijk om door te bladeren.

Met een formaat van circa 30 × 21 × 4 cm is het bovendien een behoorlijk grote en imposante uitgave, waardoor zowel de rijk gedecoreerde band als de illustraties binnenin goed tot hun recht komen.

Het exemplaar verkeert in een goede en aantrekkelijke staat voor zijn leeftijd. De originele uitgeversband vertoont zichtbare maar passende gebruiks- en ouderdomssporen, waaronder slijtage aan de randen en hoeken en enige slijtage en rafeling aan kop en staart van de rug. De belangrijke polychrome decoratie van het voorplat is echter nog fraai aanwezig en zowel de kleuren als de goudaccenten zijn goed bewaard gebleven. Het boekblok is samenhangend. Het papier vertoont verspreid lichte foxing en ouderdomsvlekjes, passend bij een boek van deze leeftijd, terwijl tekst en illustraties helder en goed leesbaar zijn gebleven.

Paul Bory – Les Explorateurs de l’Afrique: Nachtigal, Gallieni, Stanley, de Brazza, Samuel Baker, Georges Révoil, etc. – Tours, Alfred Mame et Fils – 1890– 398 pagina’s – ca. 30 × 21 × 4 cm.