De La Borde - Il Genio delle Nazioni - 1764

[Let op: de achtergrondinstelling in sommige afbeeldingen is met behulp van AI gecreëerd om de boeken in een aangename omgeving te presenteren. Deze achtergrondelementen veranderen of beïnvloeden de ware weergave en toestand van de boeken niet]

HET KARAKTER VAN VOLKEN VOORDAT DE ANTROPOLOGIE: KLIMAAT, GEWOONTEN, POLITIEK EN CIVILATIE
Fascinerend werk uit de Europese Verlichting gewijd aan een van de grote vragen van de achttiende eeuw: waarom ontwikkelen volkeren en naties zo verschillende karakters, gewoonten, politieke instituties en gedragingen? Het genie van de naties is de Italiaanse vertaling van het Franse werk van François-Ignace d’Espiard de La Borde, een auteur die systematisch probeerde de verschillen tussen volken te interpreteren door de invloed van klimaat, omgeving, opvoeding, instituties, wetten en gebruiken. Het werk anticipeert thema’s die later centraal zullen staan in de culturele antropologie, sociologie en politieke filosofie: nationaal karakter, relatie tussen milieu en samenleving, oorsprong van culturele verschillen, opvoeding, urbaniteit, vormen van bestuur, monarchie en Republiek, politieke vrijheid, wetgeving en de relatie tussen individuele deugd en instituties. Vooral interessant zijn de voortdurende vergelijkingen tussen Fransen, Engelsen, Italianen, Spanjaarden, Duitsers, Grieken, Romeinen, Aziatische volkeren en andere beschavingen. Het derde boek behandelt rechtstreeks de verschillende vormen van bestuur, door monarchieën, republieken en oude en moderne politieke systemen te vergelijken. Venetiaanse editie uit 1764, verrijkt met een elegante allegorische antiporta en een titelblad met een medaillon van Cicero.

MARKET VALUE
Interessant werk op de antiquarische markt, vooral vanwege de verlichtings-, proto-antropologische en politieke inhoud, naast de aanwezigheid van de allegorische antiporta. Het gefotografeerde exemplaar bevat Tome Primo, de aanduiding geeft aan dat het werk in totaal in verdere delen doorging: aanbevolen prijs: €380–440.

FYSIEKE BESCHRIJVING EN TOESTAND
2 banden. Oude band met kartonnen kaft bedekt met gevlekt bruinachtig papier. Eenvoudige rug met restanten van een oude papieren strip. Allegorische antiporta gegraveerd in koper, gesigneerd op de plaat, voorstelling van een complexe personificatie van naties en beschavingen met globe, obelisk, monumenten, boeken, gereedschappen en symbolische figuren. Titeldruk met grote gravure van een portret in medaillon van Marcus Tullius Cicero. Talrijke ornamenten, kopjes en historiëren initialen in de tekst. Papier met brede marges, grotendeels onaangeraakt, met duidelijke randen. Banding met slijtage, krassen, kleine superficiële missingen, defecten aan de kappen en hoeken, en gedeeltelijk verlies van de plakrand aan de rug. Natuurlijke golving van het papier, enkele biologisch verouderen bruiningen, sporadische vlekken en vage vlekken, enkele kleine scheurtjes of marginale defecten en tijdsporen. In oude boeken met een eeuwenlange geschiedenis kunnen er enkele imperfecties aanwezig zijn, die niet altijd in de beschrijving worden opgemerkt. Pp. (2); 10nn; 212; (2).

VOLLEDIGE TIEL EN AUTEUR
Het genie van de naties. Tome Primo, [Tome Secondo]
Te Venetië, bij Giacomo Caroboli en Domenico Pompeati, 1764.
François-Ignace d’Espiard de La Borde.

CONTEXTEREN EN BETEKENIS
Het Genio delle nazioni maakt deel uit van een cruciale fase in de Europese cultuur, toen filosofen en literatoren begonnen systematische verklaringen te zoeken voor de verschillen tussen menselijke samenlevingen, zonder uitsluitend terug te vallen op dynastieke geschiedenis of religie. Een van de kernconcepten is het begrip “genio della nazione”: een geheel aan neigingen, gewoonten, gedragingen en instituties die elk volk kenmerken. De auteur maakt expliciet onderscheid tussen oorzaken die “fysisch” zijn en “moraal”. Tot de eerste rekent hij het klimaat, de geografie, de voeding en de natuurlijke omstandigheden; tot de tweede noemt hij opvoeding, wetten, bestuur, religie, gebruiken en geschiedenis. Het werk bevindt zich dus in dezelfde grootschalige intellectuele stroming waarin Montesquieu de relatie tussen klimaat, wetten en vormen van politiek onderzocht in L’esprit des lois. Bijzonder betekenisvol is het vergelijkende karakter. De auteur zet voortdurend Europese naties tegenover elkaar: Franse temperament, urbaniteit en beschaving, Engels karakter, Italiaanse gewoonten en de verschillen tussen noordelijke en zuidelijke volkeren. Het strekt zich ook uit tot Grieken, Romeinen, Perzen, Chinezen en andere beschavingen. In het derde boek wordt de toespraak openlijk politiek. Een hoofdstuk is gewijd aan de “verschillende regeringen in relatie tot de deugden en talenten” en monarchie, gematigde monarchie en republikeins bestuur worden onderscheiden. Andere hoofdstukken analyseren de republieken, de oude en moderne politieke instituties en zelfs het bestuur van China. Natuurlijk behoren veel nationale generalisaties weliswaar tot de mentaliteit van de 18e eeuw en hebben ze tegenwoordig vooral historische waarde. Juist daarom is het werk een opmerkelijk getuigenis van de Europese geboorte van de comparatieve studie van samenlevingen en van het moderne idee van nationaal karakter.

BIOGRAPHY OF THE AUTHOR
François-Ignace d’Espiard de La Borde was een Franse auteur uit de 18e eeuw, vooral bekend om zijn reflecties over het karakter van volkeren en over de invloed van natuurlijke en sociale omstandigheden op verschillende beschavingen. Zijn werk maakt deel uit van de filosofische cultuur die het Verlichtingsepochus voorbereid en vergezelt en neemt deel aan de zoektocht naar algemene oorzaken die de diversiteit van de menselijke samenlevingen kunnen verklaren. D’Espiard wordt vooral herinnerd in de geschiedenis van klimatologische theorieën en van het “genio des nations”: het idee dat omgeving, instituties en gewoonten bijdragen aan de vorming van collectieve kenmerken die herkenbaar zijn. Zijn werk maakt daarom deel uit van de intellectuele genealogie die de 18e -eeuwse morele en politieke filosofie verbindt met de latere vergelijkende disciplines gewijd aan samenlevingen en culturen.

PRINTING HISTORY AND CIRCULATION
Het Franse werk van d’Espiard circuleerde in de 18e eeuw in verschillende vormen en versies binnen het intensieve Europese debat over het karakter van naties. De notie van “genio nazionale” stond toen centraal in een breder debat dat talen, literatuur, klimaat, opvoeding en politieke instituties omvatte. Het debat over de relatie tussen “genio” taalkundig en nationaal karakter kreeg bijzondere betekenis in de Europese cultuur tussen de 17e en 18e eeuw. De Venetiaanse vertaling uit 1764 documenteert de infiltratie van deze theorieën in de Verlichte Italiaanse cultuur. Venetië in het tweede helft van de 18e eeuw was een van de belangrijkste Italiaanse centra voor de circulatie en vertaling van vreemde werken, binnen een algemeen programma van culturele actualisering van Franse en Britse ervaringen. De uitgave werd gepubliceerd door Giacomo Caroboli en Domenico Pompeati en onderging de normale Venetiaanse revisieprocedure: in het exemplaar bevindt zich de autorisatie van de Riformatori dello Studio di Padova, gedateerd 16 april 1764. De aanwezigheid van de calcografische antiporta, van het medaillon van Cicero en van een vrij rijk ornamentaal instrumentarium toont bovendien aan dat de Italiaanse editie niet als een simpele vertaling voor gebruik was bedoeld, maar als een zorgvuldig uitgegeven publicatie voor het welgestelde publiek van de Serenissima.

BIBLIOGRAPHY AND REFERENCES
François-Ignace d’Espiard de La Borde, Il genio delle nazioni. Traduzione dal Francese in Italiano di B.T.F., Venezia, Giacomo Caroboli e Domenico Pompeati, 1764.
François-Ignace d’Espiard de La Borde, opere francesi dedicate al génie, ai costumi e al governo delle nazioni.
Montesquieu, De l’esprit des lois, 1748, fundamenteel referentiepunt voor de zevenentwintigste-eeuwse theorieën over de invloed van klimaat en instituties.
Letteratura settecentesca europea sul génie des nations, sul carattere nazionale e sulle relazioni fra lingua, cultura e identità collettiva.
Studi sulla cultura veneta del Settecento e sobre la circolazione e traduzione in area veneziana delle opere filosofiche e politiche europee.