Eileen Nisbet (1929-1990) - Oval

Prachtig en zeer zelden te koop: porseleinen assemblagekunst van de zeer bekende late Britse pionier-keramiste Eileen Nisbet. Dit stuk bevat miniatuurkleurige inlays en cilindrische porseleinen elementen als verbindingen tussen talrijke verschillend gevormde en georiënteerde zeer dunne porseleinen platen. Twee soortgelijke stukken werden door het Phillips veilinghuis verkocht voor meer dan $5000.

Eileen Nisbet: Ceramic Sculpture. A Brief Introduction.

Op een tijd waarin functionele keramiek heerste, toonde Eileen Nisbet’s abstracte keramische beeldhouwkunst aan dat zij een van de meest vernieuwende keramisten van haar tijd was. Haar werk werd zowel in het VK als internationaal wijd geexposeerd, en ze was ook een inspirerende docente en een drijvende kracht achter de keramiekopleiding aan wat nu het Central Saint Martins College of Art and Design in Londen is.

Een kunstenaar van totaal engagement; haar output was overvloedig vanaf de tijd dat ze de kunstacademie verliet tot aan haar overlijden.

Deze site is bedoeld als educatieve en praktische bron voor studenten en onderzoekers en om het werk van een unieke en significante kunstenaar te catalogiseren.

Eileen Nisbet: Ceramic Sculptor
1929 - 1990.
Leven en Werk.

Eileen Nisbet bekleedde een uniek ruimte in de keramiek van de 20e eeuw. Op een moment dat functionele aardewerk de boventoon voerde, was haar werk volkomen anders dan dat van haar tijdgenoten. In de laatste vijftien jaar van haar leven ontwikkelde zij een opmerkelijke werkwijze met porselein en kon men haar beschouwen als een van de meest innovatieve keramisten uit die tijd. Als erkenning hiervan werden voorbeelden van haar keramische sculpturen aangekocht voor vele privé- en openbare collecties.

Als kind groeide ze op in Noord-Londen en aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werd ze naar het busdepot gestuurd voor evacuatie; op het laatste moment besloot ze echter weg te glippen en keerde terug naar haar familie om tijdens de Blitz in Londen te blijven. In haar vormende jaren raakte ze hecht bevriend met haar ouderebroer James Hull, die een passie voor schilderen had en in de vroege vijftiger jaren een van de eerste Britse abstracte schilders werd aan de rand van de avant-garde beweging. Door de invloed van James ontwikkelde Eileen een fascinatie voor tekenen, abstractie en de leer van het Bauhaus. Ze solliciteerde bij Hornsey College, haar lokale kunstschool, maar werd afgeleid van de traditionele schilderafdeling naar keramiek en glas-in-lood. Hier ontmoette ze mede-student Michael Casson, met wie ze een levenslange vriendschap zou vormen. Toen ze aan de Central School of Art kwam, volgde ze de Basic Art-cursus onder leiding van William Turnbull, gevolgd door de NDD Ceramics-cursus met Kenneth Clark als haar docent. Haar streven als student was echter schilderkunst en de bredere zorgen van schilderen, tekenen en beeldhouwkunst bleven de basis van haar werk. Deze interesse bleef na haar afstuderen in 1963, terwijl ze doorging met pottenbakken, maar het was door experimenten met tekenen direct in klei dat Nisbet ontdekte dat ze zich werkelijk kon uiten.

Deze Diagram geeft de verschijning van nieuw werk aan zoals ze het maakte, op bepaalde momenten in haar carrière. De betekenis ervan zal duidelijk worden naarmate je verder leest.

Hoewel ze van potten hield, genoot Nisbet er niet van om ze op een draaischijf te draaien. Door een platter, pers-gemodelde schaal te maken, creëerde ze een zacht hellend landschap waarop ze een aantal eenvoudige tekeningen kon uitproberen. Deze ontstonden aanvankelijk uit de lijn die werd gecreëerd door het verschuivende waterniveau terwijl het zich beweegt langs de binnenkant van een kantelende schaal en de invloed van het werk van Paul Klee, die een lijn op zijn pad liet lopen. De perfectie van een rijke, halfmat amberkleurige glazuur en de kenmerkende helderheid van de lineaire ontwerpen, geaccentueerd met inleg met diepe bruin/zwart oxiden, maakten deze kommen erg populair - (zie Dish/D1271).

In een aflevering van Michael Casson’s ‘The Craft of the Potter’ (BBC) is ze te zien terwijl ze een aantal van deze lijnen op een schaal maakt. Ze vertelt kort over de relatie tussen de vloeiende bocht van de schaal en de geschraapte lijn, terwijl ze de schaal in één hand draait en het gereedschap met de andere bestuurt.

"Na te hebben besloten voor deze vorm en het gebruik van ingesneden of gekraste lijnen, ontdekte ik dat ik moest leren hoe steil die kromming was, hoe snel hij stijgt bij het snijden van een lijn, om curven en rechte lijnen op bestelling te produceren. Ik wilde de decoratie een soort vermaak geven zodat, als je slechts een halve decoratie bij een blik ziet, het je doet verlangen te zien wat er aan de andere kant gebeurt." EN 'The Craft of the Potter' BBC 1976.

De onwrikbare vloeibare penseelstreek is een hypnotiserend gezicht en toont de kunstenaar volledig één met haar medium en persoonlijke visie, hoewel ze inmiddels naar een geheel ander soort werk was overgestapt.

Het was Nisbet's bekering tot porselein in 1975 die resulteerde in de meest innovatieve en vruchtbare periode van haar carrière. Nadat ze er eerder mee had gewerkt, beschouwde ze het medium altijd als beperkt en maakte een punt van de geadviseerde “kostbaarheid”, maar op aandringen van Pan Henry bij de Casson Gallery om deel te nemen aan een tentoonstelling over porselein, nam ze de uitnodiging aan als een uitdaging. Het nieuwe medium vereiste een totaal andere benadering van haar werk; de strakke structuur van gebakken porselein geeft de mogelijkheid tot kracht en dunheid tot het punt van doorzichtigheid. Ze ontdekte dat het bijna als papier kon worden behandeld. Nadat ze een serie porseleinen kommen had gemaakt met brede, platte randen, besloot ze alle functionele aspecten te schrappen en te experimenteren met vlakke vlakken. Deze werden omgekeerd om een sculpturale taal te vormen, die ze de komende vijftien jaar zou ontwikkelen.

Eerder plano-werken uit 1975 tot 1977 hadden geen kleur toegepast, en leunden op licht en schaduw gecreëerd door variërende diktes klei en de wisselwerking van geperforeerde gaten, verzonken cirkels en gleuven. Met weinig uitzonderingen waren het abstracte constructies. De sculpturen zouden tegen de achtergrond worden getoond, zodat de decoratieve kenmerken samensmelten met de papierachtige kwaliteit van de keramiek (zie FishForm/E1152) uit de sectie Light and Plane). Afgezien van hun schoonheid en innovatieve technische kwaliteiten, is deze periode ook opmerkelijk vanwege de sterke banden met haar eerdere opleiding in glas-in-lood; werken met licht en tweedimensionale vlakken in een driedimensionale omgeving.

Na behoedzaam experimenteren om dunne platen te bakken zonder kromtrekken of vervorming, ontwikkelde ze de essentiële techniek van assemblage. De voltooide vormen, die plat moesten worden gebakken, werden verticaal gelaagd door buisvormige porseleinen scheidingswanden ertussen te façeren. Destijds werd deze hechting als een schande beschouwd, hoewel vandaag het gebruik van sterke lijm in keramieke sculptuur wat vaker voorkomt.

Ze werkte op een nauwkeurige en methodische manier en was erg zuinig. Aan het begin werd elk onderdeel van een beeld zo gemaakt dat het relateerde aan andere stukken in het werk, maar vaak werd hun plaats binnen de uiteindelijke compositie gewijzigd ten opzichte van wat oorspronkelijk werd voorzien. Ook was het belangrijk dat het werk fysiek stabiel was als het op een tafel werd geplaatst, een overweging die vaak haaks stond op de esthetiek. Het assemblageproces vereiste enorme zorg van Nisbet om goed uit te voeren; af en toe werden onderdelen opnieuw gemaakt met subtiele wijzigingen en werden de eerste pogingen in opslag geplaatst.

“Wanneer je vormen aan elkaarzet, is er een heel dunne lijn tussen wanneer iets er goed uitziet en wanneer niet. … Begonnen met één bepaalde vorm betekent dat je anderen moet vinden om erbij te passen en alles moet in esthetische en fysieke zin tegenwicht krijgen. Het uitwerken van deze relaties kan nogal moeilijk zijn.” EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

Na het verleggen van de grenzen van het nieuwe materiaal, voelde Nisbet dat hoewel de kwaliteiten van het porselein nog steeds belangrijk waren, de doorzichtigheid als einddoel op zich niet voldoende was. Ze probeerde een verdere serie assemblages, eerst door het gladde porselein te contrasteren met de grovere textuur van wit, grogged stoneware (zie WhiteMask/T1043) uit de Panels-sectie) en daarna door porselein alleen te gebruiken maar in dikkere platen. Uit LargeGame/G1706 blijkt dat, zoals gewoonlijk, het doel eerder was dan een speelse menging van vormen; maar net als bij de schalen, een drang om actiever spaces te genereren waarop lijnen en oppervlakken de ogen door de impliciete sprong en rold van hun elementen laten volgen.

De 'Large Game' is een van de eerste sculpturen waarvoor gekleurde slippen zijn toegepast. Binnen de beperkingen van het materiaal moest een beperkt palet van gedempte kleuren met een zorgvuldig uitgebalanceerd tonale bereik worden bedacht.

In 1978 begon de eerste planar potvormen, die het planar thema voortzetten maar de afgeronde silhouette en lip-details overnamen van aardewerk – (zie PotWithLip/P930).

“De kommen ontstonden door ‘platte’ tekeningen die ik maakte toen ik glas-in-lood ontwierp. De silhouet moest alle belangrijke details vanuit één gezichtspunt overbrengen. Deze keramische kommen (die voor mij voelen als tekeningen, plat, maar vorm laten zien, randen, binnenkant, handvat op een oogopslag).” EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

'Omdat deze pot niets bevat, hoef ik hem niet rond te maken of zwaarden samen te voegen. Mijn visuele beeld is zo duidelijker op deze manier.' EN. Verklaring voor Anatol Orient. 1983.

Nisbet bleef kleur gebruiken in kleine gebieden om het oog te trekken en te richten. Eerst het bulls-eye motief op HorizontalFlower/F743 en vervolgens, opmerkelijk, in strepen op Flyer/P436, die het idee van decoratie abstracteerde zodat het als een vlag van de pot kan afvliegen.

"De kleur wordt vluchtig gebruikt, als een suggestie van kleur, een mengsel van kleur, een bewustzijn, eerder dan om te specificeren 'Dit is een blauwe kom'" EN.

'De beschilderde strepen worden over een voorgestelde ronde vorm van de pot of kom op een grafische manier gebruikt en worden een andere vorm zoals een vlag, die van de pot af wappert en beweging geeft aan een statische vorm.' EN. Verklaring voor Anatol Orient. 1983.

De inspiratie voor de sculpturen uit deze periode kwam uit diverse bronnen, maar vooral uit vliegtuigen, propellers, bloemvormen en de potten, die altijd favoriet waren. Over het geheel genomen verzamelde haar invloeden zich uit ervaringen, eerder dan uit specifieke thema's. Ze vond een visuele waarde in de meeste dingen; zelfs alledaagse en schijnbaar onbeduidende objecten werden onderzocht door middel van uitgebreide enveloppe-schetsen. Deze discipline van kijken en begrijpen lag aan de basis van al haar werk. Sommige pagina’s uit haar schetsboeken geven een inzicht in haar werkwijzen en ideeontwikkeling.

De kwaliteit die gemeenschappelijk was aan Eileen Nisbet’s werk gedurende haar hele carrière, was die van een distillatie van vorm tot de essentie. Haar stukken waren bedoeld om de stemming van een voorwerp vast te leggen, eerder dan zijn afbeelding. Van de GerminatingSeed/F759-sculpturen schrijft ze –
'This sculpture does not represent a flower, nor is it a 'new' flower, but about a flower. It contains some of the ideas about a plant from a seed with a single wiggling root, transforming into a bud, bursting into flower, showing first signs of coloured petals. In the minds eye, the root then becomes a curling stalk.' EN. Verklaring voor Anatol Orient. 1983.

'Met de aeroform- stukken streefde ze naar een gevoel van beweging zodat "…ook al heeft het object geen bewegingsvermogen, het kan lijken alsof het net geland is of op het punt staat op te stijgen." EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

Een combinatie van Nisbet’s enthousiasme voor het maken van grotere werken en het groeiende aantal verzoeken van internationale curatoren resulteerde in een behoefte om de sculpturen veerkrachtiger te maken. Grote dunne structuren zouden minder bestand zijn tegen breuk tijdens transport, dus werden de platen verdikt in verhouding tot hun grootte en niet langer taps toelopend aan de randen. Deze verdikking van de vlakken opende meer mogelijkheden voor randbehandeling, met name de ontwikkeling van een laminar vlammenachtige rand op BowlWithRainbow/P1187 en later kerfformaties, maar die eerst verscheen op SimpleOval/E1119 in 1978.

De zoektocht naar nieuwe materialen en technische verfijning werd een intrinsic deel van het maakproces. Na een reeks testen met diverse toevoegingen om een matte afwerking te geven, ontdekte Nisbet dat keramische glazuren die onlangs beschikbaar kwamen, op porselein konden worden toegepast om heldere translucente kleuren te bereiken die vergelijkbaar waren met waterschilderkunst. Tot grote afkeuring van keramische puristen zou ze vanaf 1985 keramische emaille uitsluitend gebruiken voor toegepaste kleurwerk (zie WingAndLoopHandledJugs/P452).

Speciaal ontwikkelde schervenpatroon-marquetera-achtige elementen, gebruikt in patches op sommige latere kruikvormen, contrasteren met de schilderkunst en ingelegde lijnvoering. Zachte gebogen handgrepen werden mogelijk gemaakt door fijne afstelling van de baktemperatuur; zo ontstonden subtiele en variërende schaduwwerk in de vlakke vlakken. De 'Loop Handled Jug' heeft een lyrische wending aan de steel en ShardJugOnTable/P1636 heeft een lip gevormd in het anders vlakke vlak van het lichaam.

Zorgvuldig geselecteerde natuurlijke leisteen dakpannen uit Nisbet’s omgebouwde Cornwallse schuur werden als schaduwen of achtergronden in verschillende stukken verwerkt, waaronder de verfijnde BoatBowlWithLip/P986 uit 1988, die ook fijne oppervlaktestructuur heeft door de krassen van de lichte toepassing van zeer grof schuurpapier met gekleurde slip op te vullen. De technieken achter de textuur van kleur op VesselWithLip/P1144 en op veel potten gemaakt in 1989 en 1990, zijn meer het werk van een fijn kunstenaar en drukdrukker.

"Ik hou van potten – hoewel ik ze nooit maak – vooral ronde. ...Mensen denken meestal dat pottenbakkers dingen maken die rond zijn, op het wiel of met de hand. Ik vind dit heel beperkend, dus ik neig ernaar klei te gebruiken voor wat het me mogelijk maakt te doen. Ik vind het prettig klei te zien als slechts een materiaal om ideeën uit te drukken." EN. Studio Porcelain door Peter Lane.

Een van haar laatste werken is een eenvoudige, vlakke rechthoekige porseleinen paneel waarop een schilderij werd gemaakt (zie Painting/T1503). Dit zou het begin zijn van een nieuwe serie, maar helaas verslechterde haar gezondheid. Haar dood kwam op een moment dat Eileen’s carrière behoorlijk in versnelling kwam, zowel qua creatieve ontwikkeling als erkenning.

De Central School of Art in Londen (nu Central Saint Martins College of Art and Design) verloor eveneens een van haar meest toegewijde en inspirerende docenten, een rol die zij vervulde van 1963 tot aan haar overlijden. Naast het bieden van praktische, praktische ondersteuning, gaf haar enthousiasme en empathie haar vermogen om snel het ware potentieel van een student te ontdekken en dit vervolgens naar buiten te brengen, zonder haar eigen ideeën op te leggen. Naast haar taken als Senior Lecturer, was zij een drijvende kracht in de ontwikkeling van de keramiek-opleiding en had zij sterke opvattingen over wat studenten zouden moeten kunnen bereiken en wat de opleiding hen zou moeten bieden.

Nisbet’s gevoeligheid en zelfonderdrukking maakten haar een hele bijzondere docente, maar misschien hebben deze kenmerken ook bijgedragen aan haar bescheiden inspanningen voor zelfpromotie. Haar toewijding lag eerst bij haar werk en haar studenten, en commercieel succes was eerder bijproduct dan prioriteit. Dit aspect van haar karakter en de uniciteit van haar werk, gekoppeld aan de beperkte media-aandacht voor keramiek in die tijd, heeft ertoe geleid dat Eileen Nisbet enigszins over het hoofd is gezien.

Referenties:

Peter Lane – Studio Porcelain Contemporary Design and Techniques. Pitman.