Mario Borrelli - Erotica

Opera verkocht ZONDER ONDERSTEUNING (LIJNSTUK).
Verzonden met de hoogste professionaliteit.

De Grazia dell'Eros van Mario Borrelli
‘’Nu, je zult het ermee eens zijn dat liever zacht dan hard is een demonstratie van de aard van Eros’’. Plato, Symposium, 195 d-e

De jonge schilder Mario Borrelli, door de kritiek aangeduid als de laatste van de romantici, plaatst in het middelpunt van zijn artistieke ervaring het lichaam. In continuïteit met de klassieke gedachte, die de mens als maat der dingen beschouwde, vertelt de schilder over zichzelf in zijn eerste solotentoonstelling via een reeks figuratieve doeken, waar de mens, het menselijk lichaam, de maat van alle dingen is. Een genre dat vandaag ondergewaardeerd wordt door mode, maar dat diepe wortels heeft en in ieder zielsleven huist, zelfs als dat op discrete wijze, zoals de archetypen ook leren. De voorstelling van het naakte lichaam heeft antieke oorsprong; men kan zeggen dat het lichaam eerder is ontstaan dan het gezicht, vóór het landschap, vóór de stilleven, ja vóór de schrijfkunst; denk maar aan de Venus van Willendorf bewaard in Wenen en aan alle prehistorische Venusbeelden. Het erotisch lichaam dat Mario Borrelli via zijn werken vertelt, is geen “naakt” lichaam, geen “perfect” lichaam, geen “onthuld” lichaam. Om deze visie beter te begrijpen, is het nodig stil te staan bij een korte en gelukkige intuïtie van Kenneth Clark, de Britse kunsthistoricus uit de jaren vijftig. Clark introduceert een onderscheid dat veel vervolg krijgt in de Engelse taal. Naked betekent naakt zijn in de zin van het ontbreken van kleding, en suggereert tegelijk dat gevoel van schaamte dat bijna iedereen in deze toestand ervaart. Het woord nude, naakt, daarentegen, impliceert dit ongemak niet en wordt in de kunst gebruikt. Het is een hervormd, dus harmonieus, bloeiend en vertrouwen gevend lichaam. Het is alsof naaktheid een vorm van kleding is. Maar welke? Onze schilder-scheerder kleedt de lichamen van Eros; hij roept het levensgevoel op via epifanieën van het goddelijke vlees, zodat het naakt zich uit het contingente onttrekt en verheft tot idee, tot samensmelting van heilige en wereldlijke liefde. Freedberg schrijft dat beelden op zo’n manier werken dat ze het verlangen opwekken; en het is door de ogen dat de blik op de schilderijen van Mario Borrelli andere zintuigen naar de contemplatieve mystiek van het beeld leidt. Het is het vlees dat heilige wordt, een aardse gebed dat de geest revitaliseert door de beelden, opgewonden door de dionysische beweging; het is opstand en revolutie van het instinct, die op zijn beurt in gevoel wordt getransfigureerd. Daarom is het mysticisme van het vlees dat voortkomt uit het erotisch verhaal van de schilder krachtig, hartstochtelijk, en drijft ons om te onderzoeken wat zich verbergt, wat zich verschuilt, alsof het om pragmatisme, conventie, morele fabel gaat. Men moet nooit vergeten, zo lijkt de kunstenaar te suggereren, dat de verleiding van vormen heilig is zoals de lichamen die door Eros bewogen schilderijen ook heilig zijn. Lichamen naakt, bedekt, gedeeltelijk bedekt, erotisch verbonden met de kijker door een detail: een hand, een plooitje, een lok haar, enz. Er vindt een transfiguratie plaats: Eros wordt mysterie en de heilige matrix verschijnt in al haar schaamteloze kracht, en hier kan men de ultieme waarheid van het bestaan ontwaren. Lichamen naakt, bedekt, gedeeltelijk bedekt, erotisch verbonden met de kijker door een detail: een hand, een plooitje, een lok haar, enz. Er vindt een transfiguratie plaats: Eros wordt mysterie en de heilige matrix verschijnt in al haar schaamteloze kracht, en hier kan men de ultieme waarheid van het bestaan ontwaren. Het vitalisme explodeert, misschien neemt het de schoonheid van de waarheid op verschillende manieren aan, de transparantie van Eros die geen schaamte kent om zich te tonen omdat het de maat is van alle dingen is. In de nude die door Mario Borrelli wordt weergegeven, is veritas waar te nemen, die de Romeinen, met opzet, niet zonder contradicties vereenzeligen met de goede naaktheid vrij van flagitium; het is de nudus veritas van Klimt, de naakte en pure waarheid die geen angst kent om zich te tonen. De naturalistische beelden vertellen hun verhaal in een ruimte-niet-ruimte metastorisch, buiten precieze ruimtelijk-temporale connotaties en binnen grenzen die men heroïsche kan noemen: de verhouding tussen ruimten en figuren is voor de schilder idealiter een herdenkingsbehoefte en beperkt de suggestieve onderdompeling niet, integendeel, versterkt deze in een niet-plaats die vervreemding produceert. Het vitalisme explodeert, misschien neemt het de schoonheid van de waarheid op verschillende manieren aan, de transparantie van Eros die geen schaamte kent om zich te tonen omdat het de maat is van alle dingen. In de nudität zoals weergegeven door Mario Borrelli is veritas te zien, die de Romeinen, niet toevallig, vereenzelvigen met de goede naaktheid vrij van flagitium; het is de naakte veritas van Klimt, de naakte en zuivere waarheid die geen angst kent om te tonen. De naturalistische beelden vertellen hun verhaal in een ruimte-niet-ruimte metastorisch, buiten precieze ruimtelijk-temporale connotaties en binnen grenzen die men heroïsch kan noemen: de verhouding tussen ruimten en figuren is voor de schilder idealiter een herdenkingsnoodzaak en beperkt de suggestieve onderdompeling niet, eerder vergroot het die in een niet-plaats die vreemd maakt. Tot slot de kunstenaar die de voorkeur geeft aan het vrouwelijke naakt met zachte vormen, niet uit gendertriviale van te spreken, maar omdat in die zachtheid eros slaagt, legt de nadruk op een erotisch triomf, dat zich omzet in de tastbare vorm van die scheppende kracht die eeuwig strijdt tegen Thanatos, zijn tegenstander, drager van vernietiging. Tot slot de kunstenaar die de voorkeur geeft aan het vrouwelijke naakt met zachte vormen, niet uit gendertriviale van te spreken, maar omdat in die zachtheid eros slaagt, legt de nadruk op een erotisch triomf, dat zich omzet in de tastbare vorm van die scheppende kracht die eeuwig strijdt tegen Thanatos. Maar de spanning tussen Eros en Thanatos wordt verteld met onuitsprekelijke tederheid. En het is misschien, in die extase waarin de figuren gecreëerd zijn, de spirituele plek waar de kunstenaar onverwacht over zichzelf, zijn kunst en zijn schilderkunst kan spreken als gebed en poëzie.

Van Daniela Marra