Nicolas Poussin (1594-1665), Navolger van - La morte di Lucrezia

Volgeling van NICOLAS POUSSIN
(Les Andelys, 1594 – Roma, 1665)
La morte di Lucrezia
Olie op doek, cm. 81 x 84

NOTE: Publicatie catalogus van werken uit de collectie Intermidiart (pdf). Oeuvre ongetekend. Garantiebewijs en Legaal herkomstcertificaat. Doek zonder lijst:

Het doek illustreert de ontknopende episode van de transitie van het Archaïsche Rome van monarchie naar republiek: de zelfmoord van de Romeinse heldin Lucrezia, gevolgd op het eerloze genomen door Sesto Tarquinio.
De hoofdpersonen zijn horizontaal in de voorgrond geplaatst, volgens een compositie-instelling die doet denken aan die van de oudheden bas-reliefs, bijzonder geschikt voor de classicistische poëtiek van Nicolas Poussin. Op de achtergrond doemt een strikte monumentale architectuur, opgesplitst door pilasters en geschaalde zuilen uit de schemering, waardoor de scène een plechtige en teatrale sfeer krijgt.
Het levenloze lichaam van Lucrezia ligt op de grond, gewikkeld in een donkergroene tuniek die de mortale bleekheid van de huid benadrukt. Op de borst is duidelijk het letsel door het wapen zichtbaar waarmee de vrouw zich van het leven heeft beroofd. Een ancillary-figuur of, waarschijnlijker, een familielid steunt haar en laat zich in tranen, waarmee het dramatische karakter van de episode wordt onderstreept.
Het group van de Romeinen reageert op het voorval met opwinding. Opvallend is de figuur van Lucius Junius Brutus – of, volgens een alternatieve interpretatie, van Lucius Tarquinius Collatinus – afgebeeld in een majestueuze gouden wittageuitrusting van de antieke stijl, met helm met kroontop versierd met scharlaken pluimen en een lange rode mantel. De figuur onderneemt een theatrale en assertieve gebaar, die de linkerarm optilt in richting van de mede-figuren en de soldaten eromheen, alsof hij hen aanspoort om wraak te zweren en tegen de tirannie der Tarquijnen in opstand te komen. Naast hem zijn gewapende figuren zichtbaar, sommigen met een rood vaandel en zwaarden.
Het schilderij toont een duidelijke stilistische en formele afhankelijkheid van de modellen van de Romeinse classicisme van de zeventiende eeuw, geïnitieerd door Nicolas Poussin en nadien herwerkt door zijn directe en indirecte volgelingen. De nadruk op de moraliteit van de historische episode, de dominantie van rood in de mantels, het gebruik van dramatisch maar zorgvuldig beheerst clair-obscur, en de balans van de figuren en anatomieën brengen het werk terug tot de figuratieve cultuur van het classicisme bestemd voor, tussen de zesde en zevende eeuw, de quartetres van de adel en de Europese intellectuele elite.

Nicolas Poussin werd geboren op 15 juni 1594 in Les Andelys, Normandië. Na verhuizing naar Parijs kreeg hij zijn opleiding aanvankelijk in de werkplaats van de Vlaamse schilder Ferdinand Elle en vervolgens bij Georges Lallemand. Tijdens de Parijse vormingsjaren raakte hij in contact met de Franse maniëristische cultuur, met name die van de Fontainebleau-school, en bestudeerde verder de Italiaanse Renaissance-traditie, met name Leonardo da Vinci en Rafael.
In maart 1624, na een verblijf in Venetië, bereikte Poussin Rome, waar hij zich vestigde en het belangrijkste deel van zijn carrière ontwikkelde. Hoewel hij geen aanhanger van de caravaggistische stroming was, verdiepten hij zich in de Venetiaanse schildertraditie van de zestiende eeuw, met een bijzondere bewondering voor het werk van Tiziano, samen met de studie van beeldhouwkunst en de klassieke oudheid en de grote meesters van de Renaissance.
In 1640 werd Poussin op uitnodiging van koning Lodewijk XIII naar Parijs teruggeroepen en belast met toezicht op enkele belangrijke decoratieve werken met betrekking tot het hof en het Louvre. Na ongeveer twee jaar keerde hij echter terug naar Rome, waar hij de rest van zijn leven doorbracht.
Ondanks gezondheidsproblemen, waaronder een tremor in de handen die in de laatste jaren zijn activiteit geleidelijk beperkte, schilderde Poussin door tot de laatste jaren van zijn leven. Hij stierf in Rome op 19 november 1665.

Bij nadere inspectie van het schilderoppervlak kan de staat van beschaving van het werk globaal als redelijk worden omschreven, met afwijkingen die toe te schrijven zijn aan de normaal verouderingsprocessen van een oud schilderij, hypothetisch terug te voeren tot het einde van de zeventiende en het begin van de achttiende eeuw.
Er is wijdverbreid vergeling van de beschermende laklaag op het oppervlak, een fenomeen dat de oorspronkelijke waarneming van het kleurenbereik verandert, met minder frisheid van de koelere tonen en een versterking van de bruine component van de schaduwen. Deze verandering treft vooral de architectonische achtergronden en de schaduwgebieden van de gewaden en veroorzaakt een lichte verlies van diepte en leesbaarheid van de clair-obscur-relaties.
Over het hele oppervlak is bovendien een fysiologisch craquelé zichtbaar, fijn en ogenschijnlijk stabiel, toe te schrijven aan natuurlijke verouderingsprocessen en aan de differentiële spanning tussen de textiell basis, de voorbereidende lagen en de schilderfilm.
Een goede leesbaarheid van de middenlichten van de huidtinten en de chromatische en materiële details, zoals de bleekheid van Lucrezia's huid en de gouden glans van het pantser van het personage op de voorgrond, zou kunnen duiden op het afwezig zijn van agressieve schijnreinigingsinterventies. Het behoud van toonovergangen en glacen suggereert immers dat de schilderfilm in elk geval grotendeels zijn originele laagstructuur heeft behouden.
Het canvas kan bij een voorgaande interventie opnieuw gespannen zijn vervangen. De huidige afmetingen van het doek zijn 81 × 84 cm.
Het schilderij wordt zonder lijst verkocht, hoewel het verfraaid wordt door een mooie houten lijst.

HERKOMST: Privécollectie

PUBLICATIE:
- INEDITA QUADRERIA, Catalogus generaal van de schilderijen uit de collectie van de Intermidiart Gallery van Andrea Maggio, 2026 (pdf).

In het geval van verkoop buiten het Italiaanse grondgebied, moet de koper wachten op de afhandeling van de exportformaliteiten.