Werkgereedschap

Antieke diamantzaagmachine / zaagbank voor diamantbewerking – Gietijzer en messing – ca. 1900–1920

Een zeldzaam en authentiek stuk industrieel erfgoed uit de vroege mechanische periode van de diamantnijverheid (Amsterdam / Antwerpen). Deze zware precisiezaagbank werd gebruikt om ruwe diamanten met uiterste nauwkeurigheid te zagen met behulp van een flinterdun fosforbronzen zaagblad en diamantpoeder.

Beschrijving & Werking
Het apparaat is opgebouwd rond een massief geprofileerd gietijzeren bed met originele zwarte lak (japanning), ontworpen om trillingen tijdens het bewerken volledig te absorberen.

Gebalanceerde hefboomarm: De centrale arm scharniert tussen centers en is voorzien van een massief messing bolgewicht. Dit contragewicht zorgt voor een uiterst constante, minieme druk van de diamant op de roterende zaagschijf om breuk van het kristal of verbuiging van het blad te voorkomen.

Gelede dophouder / tang: Aan de voorzijde bevindt zich een meervoudig verstelbare messing klemkop met fijn afstelbare kartelschroeven, waarmee de steen exact op de kristallas (het zaagvlak) gericht kon worden.

Horizontale zaagas: De as draait tussen messing centerlagers en draagt de karakteristieke zaagschijf.

Dieptebegrenzer: Voorzien van een verticale draadspil met gekartelde stelmoeren op een los voetje om de zaagdiepte nauwkeurig te begrenzen.

Dankzij het samenspel van het donkere gietijzer, het warme gepatineerde messing en de sculpturale hefboomconstructie is dit instrument niet alleen historisch interessant, maar ook een opvallend decoratief object voor de liefhebber van wetenschappelijke instrumenten en curiosa.

Specificaties
Object: Diamantzaagbank / precisie-werkbankmachine

Toepassing: Diamantbewerking (kloof- en zaagambacht)

Periode: Ca. 1900 – 1920

Materiaal: Gietijzer, messing, brons en staal
Afmetingen: 30 × 15 × 19 cm (l × b × h)
Gewicht: Ca. 6–8 kg (massieve gietijzeren uitvoering)

Conditie
In authentieke, ongepoetste staat met fraaie ouderdoms- en gebruikspatina. Alle mechanische delen en stelschroeven bewegen soepel.

Aandachtspunten:

Er bevindt zich een zichtbare verticale haarscheur in het gietwerk van de hefboomarm, net onder de bovenste stelschroef (zie detailfoto).

De gemonteerde zaagschijf op de as vertoont randslijtage en randschilfers conform leeftijd en werkplaatsgebruik.