Mario Borrelli - Erotica

Opera verkocht ZONDER STEUN (LIJN)
Verzonden met de grootste professionaliteit.

De Grazia dell'Eros van Mario Borrelli
“Nu, je zult het ermee eens zijn dat liever het zachte dan wat hard is een bewijs is van de aard van Eros.” Plato, Symposium, 195 d-e

De jonge schilder Mario Borrelli, door kritiek aangeduid als de laatste van de romantici, plaatst in het centrum van zijn artistieke ervaring het lichaam. In continuïteit met het klassieke denken, dat de mens als maat der dingen beschouwde, vertelt de kunstenaar zichzelf in zijn eerste solo tentoonstelling door middel van een reeks figuratieve doeken, waar de mens, het menselijke lichaam, de maat van alle dingen is. Een genre dat vandaag ondergewaardeerd wordt door mode, maar dat diepe wortels heeft en in elk menselijk hart huist, zij het op een verborgen manier, zoals de archetypen ons tenslotte onderwijzen. De voorstelling van het naakte lichaam heeft oeroude oorsprongen; men kan zeggen dat eerst het lichaam kwam en daarna het gezicht, vóór het landschap, vóór de stilleven, nog vóór het schrijven. Denk maar aan de Venus van Willendorf, bewaard in Wenen, en aan alle prehistorische Venusbeelden. Het erotisch lichaam dat Mario Borrelli via zijn werken vertelt, is geen “uitgetrokken” of “perfecte” of “ontklede” lichaam. Om deze visie beter te begrijpen, moet men stilstaan bij een korte, gelukkige intuïtie van Kenneth Clark, de Britse kunsthistoricus uit de jaren ’50. Clark introduceert een onderscheid dat in de Engelse taal veel vrucht zal afwerpen. Naked betekent naakt zijn, zonder kleren te zijn, en tegelijkertijd suggereert het dat ongemakkelijke gevoel dat bijna iedereen in deze toestand ervaart. Het woord nude, naakt, impliceert daarentegen dit ongemak niet en wordt in de kunst gebruikt. Het is een herontworpen, dus harmonieus, welvarend en vertrouwenwekkend lichaam. Het is alsof naaktheid een soort kledingvorm is. Maar welke? Onze schilder-kunstenaar kleedt de lichamen van Eros aan, oproepend het levensverlangen door middel van heilige openbaringen van het vlees, zodat het naakte lichaam uit het alledaagse glijdt om zich te verheffen tot idee, tot vereniging van heilige liefde en profane liefde. Freedberg schrijft dat beelden op zo’n manier werken dat ze het verlangen opwekken; en het is door de ogen dat de blik op de schilderijen van Mario Borrelli andere zintuigen meeneemt tot de mystieke contemplatie van het beeld. Het is het vlees dat heilig wordt, een aardse gebed dat de geest revitaliseert door middel van de beelden, opgewonden door de dionysische wezing; het is opstand en revolutie van instinct, dat op zijn beurt transfigueert in gevoel. Daarom is het mysticisme van het vlees dat voortkomt uit de erotische vertelling van de schilder krachtig, hartstochtelijk, en aanzet tot het onderzoeken van wat zich verbergt, wat zich verschuilt, bijna schaamt voor gemak, conventie, morele fictie. Men moet nooit vergeten, lijkt de kunstenaar te suggereren, dat de verleiding van vormen heilig is zoals heilig zijn de door Eros bewogen lichamen zijn. Lichaamsdelen die naakt, bedekt, gedeeltelijk bedekt zijn, erotisch binden de toeschouwer door een bijzonder kenmerk: een hand, een plooi van stof, een lok haar enzovoort...
Er vindt een transfiguratie plaats: Eros wordt een mysterie en de heilige matrix verschijnt in al haar schaamteloze kracht, en hier kan men de uiteindelijke waarheid van het bestaan vermoeden. Lichaamsdelen die naakt, bedekt, gedeeltelijk bedekt zijn, erotisch binden de toeschouwer door een bijzonder kenmerk: een hand, een plooi van stof, een lok haar enzovoort...
Er vindt een transfiguratie plaats: Eros wordt een mysterie en de heilige matrix verschijnt in al haar schaamteloze kracht, en hier kan men de uiteindelijke waarheid van het bestaan vermoeden. Het vitalisme explodeert, mogelijk met verschillende vormen van de schoonheid van de waarheid, de transparantie van Eros eist zich op die geen schaamte kent om zichzelf te tonen omdat het de maat is van alle dingen. In de nudité (nude) weergegeven door Mario Borrelli is de veritas te zien, die de Latijnen, niet toevallig, overeen lieten komen met de goede naaktheid vrij van flagitatium, de naakte veritas van Klimt, de pure en naakte waarheid die zich geen angst aanmeet om getoond te worden. De naturalistische beelden vertellen hun verhaal in een ruimte-niet-ruimte metastorisch, buiten specifieke ruimtelijke-tijdelijke connotaties en binnen grenzen die als heroïsch zouden kunnen worden gedefinieerd: de verhouding tussen ruimten en figuren is voor de schilder idealiter een evocatieve eis en beperkt de onderdompeling niet, integendeel, het vergroot die in een niet-plaats die vervreemding voortbrengt. Het vitalisme explodeert, mogelijk met verschillende vormen van de schoonheid van de waarheid, de transparantie van Eros eist zichzelf op omdat het geen schaamte kent om zich te tonen, want het is de maat van alle dingen. In de nudité weergegeven door Mario Borrelli is de veritas te zien, die de Latijnen, niet toevallig, overeen lieten komen met de goede naaktheid vrij van flagitatium; het is de naakte veritas van Klimt, de zuivere en naakte waarheid die geen angst kent om zichzelf te tonen. De naturalistische beelden vertellen hun verhaal in een ruimte-niet-ruimte metastorisch, buiten precieze ruimtelijk-tijdelijke connotaties en binnen grenzen die men heroïsch zou kunnen noemen: de relatie tussen ruimtes en figuren is voor de schilder een evocatieve eis en beperkt onderdompeling niet maar vergroot deze in een niet-plaats die vervreemding veroorzaakt. Ten slotte de kunstenaar, met een voorkeur voor de vrouwelijke naaktheid met ronde vormen, niet uit genderstrijd, maar omdat in die zachtheid eros als overwinnaar huist, legt de nadruk op een erotisch triomf, dat zich omzet in de tastbare vorm van die scheppende kracht die eeuwig strijdt tegen Thanatos, zijn tegenstander, drager van vernietiging. Ten slotte de kunstenaar met een voorkeur voor de vrouwelijke naaktheid met zachte vormen, niet uit genderwaan maar omdat in die zachtheid eros overwinnaar huist, legt de nadruk op een erotisch triomf dat zich omzet in de tastbare vorm van die scheppende kracht die eeuwig strijdt tegen Thanatos. Maar de spanning tussen Eros en Thanatos wordt verteld met onuitsprekelijke tederheid. En misschien is het, in die extase waarin de figuren kristallijser zijn, de spirituele plek waar de kunstenaar onverwacht over zichzelf, zijn kunst en zijn schilderkunst als gebed en poëzie kan spreken.

Van Daniela Marra