Castagna Maurizio 1961 - XL - Collisione Silenziosa

Collisione Silenziosa
Er lijkt sprake te zijn van een schijnbare contradictie in de titel Collisione silenziosa: de schilderkunst explodeert, maar maakt geen lawaai. Het is een inhouden botsing, een explosie die schijnt te zijn uitgeblust in een innerlijke ruimte, waarbij op het doek zijn sporen, zijn wonden, zijn resten achterblijven. Maurizio Castagna bouwt hier een oppervlak waarin de handeling nooit zomaar een impuls is, maar herinnering aan de handeling; elk teken lijkt afkomstig te zijn van iets wat eerder is gebeurd en wat, stekelig, blijft opduiken.
De achtergrond, gedomineerd door aquatische groentinten, turkoois, poedertoon blauw, grijs en wit, vormt geen passief toneel. Het is levende, corroderende materie, doordrongen, gewist en opnieuw herschreven. Op deze koude sfeer breekt zwart en rood binnen: twee verschijningen van een heel andere aard. Het zwarte bouwt, snijdt, scheidt; het rode verwondt, versnelt, laat vlammen zien.
Het is precies in de relatie tussen deze drie cromatische universa dat het schilderij een van zijn grootste krachten vindt. Tegen de bijna minerale rust van de groenen en de blauwen staat de emotionele temperatuur van het rood, terwijl het zwart de compositie doorkruist met de functie van dragende structuur, een soort zichtbaar skelet van de schilderkunst.
De grote diagonalen verhinderen het oog om een definitieve positie te vinden. Ze leiden het, onderbreken het, dwingen het van richting te veranderen. Netten, druppels, krassen, overlappingen, afdrukken en plotselinge materiële concentraties genereren verschillende lees-snelheden. Van afstand bezit Collisione silenziosa de directheid van een gebeurtenis; van nabij onthult het juist een verrassende geografie van kleine gebeurtenissen.
Daar komen enigmatic vormende cirkels naar voren, doorkruist door zwarte vezels en stralen. We weten niet of het cellen zijn die onder een microscoop worden bekeken, sterren, epicentra, primitieve organismen of simpelweg de herinnering aan een teken. En het is precies deze onbepaaldheid die ze fascinerend maakt. Castagna levert de kijker geen symbool ter ontleding op, maar een aanwezigheid waarover men vragen kan stellen.
De gemengde techniek wordt zo deel van de betekenis van het werk zelf. Verschillende lagen coëxisteren zonder naar een definitieve gladheid te streven: schilderkunst, materie, grafische gebaar, druppels en schuurplekken bewaren de herinnering aan hun uitvoering. Het vlak verbergt zijn eigen proces niet; het toont het.
En hier komt een bijzonder significante factor naar voren: Collisione silenziosa ontstaat uit de transformatie van een eerder geschilder doek. De kunstenaar wischt niet alles wat er was volledig uit, maar laat het opnemen in de nieuwe compositie. De eerdere schilderkunst overleeft onder het huidige, als een begraven herinnering. Het schilderij wordt dus letterlijk een botsing tussen twee tijden: wat was en wat is.
Misschien is dit de diepste sleutel van het werk. Niet alles wat bedekt wordt verdwijnt.
Castagna lijkt het perfect te begrijpen. Hij schildert over de herinnering zonder het te vernietigen, laat fragmenten, tekenen en eerdere lagen deelnemen aan de geboorte van een nieuwe identiteit. Daarom krijgt de titel een bijna onvermijdelijke kracht: de botsing betreft niet alleen vormen en kleuren, maar verleden en heden, orde en instinct, constructie en ontbinding.
We bevinden ons niet voor een decoratieve abstractie. Het schilderij draagt onrust in zich. En zijn schoonheid ontstaat juist doordat Castagna er niet naar streeft het te pacificeren. Waar een meer verzoenende schilderkunst naar harmonie zou zoeken, bewaart hij de wrijving; waar men het zou kunnen opkuisen, laat hij het spoor achter; waar het gebaar elegant kan worden, introduceert hij doelbewust een breuk. Schoonheid, hier, komt niet voort uit orde: het ontstaat uit de weerstand van het chaos om orde te worden.
Collisione silenziosa sluit naadloos aan bij het onderzoek van Maurizio Castagna, een kunstenaar met meer dan vijfenvijftig jaar activiteit, opgeleid aan de Accademia Albertina di Belle Arti in Turijn. Vertrekkend vanuit een solide figuratieve en klassieke ervaring, heeft Castagna zijn onderzoek geleidelijk verplaatst naar een vrijere, materiële en gestureuze taal, waarin kleur, teken en laagopbouw instrumenten worden om de emotionele dimensie te onderzoeken. In de loop van zijn lange loopbaan heeft hij ook gewerkt aan werken van groot formaat en opdrachten van monumentale aard, waaronder La Lapidazione di Santo Stefano, van circa 3,50 × 2,20 meter.
Zijn parcours is begeleid door editoriële en documentaire aanwezigheden die onder meer aan Bolaffi en Giorgio Mondadori zijn verbonden, terwijl de meest recente productie getuigt van een verdere bevrijding van materie en gebaar. Pigmenten, acryl, glazuren, harsen en procedés ontleend aan de lange technische ervaring van de kunstenaar dragen bij aan de bouw van oppervlakken die niet simpelweg willen worden bekeken, maar worden doorlopen.
In Collisione silenziosa bereikt dit onderzoek een bijzonder effectieve synthese: energie en geheugen, materie en grafisme, toeval en controle bestaan naast elkaar zonder elkaar uit te wissen.
En misschien is dit wat achterblijft nadat je het hebt bekeken: niet het beeld van iets, maar het gevoel dat iets zojuist op het doek is gebeurd.
Het lawaai is voorbij.
De botsing blijft.