Sancti Cypriani - Opera - 1666

Sancti Cæcilii Cypriani Opera
Parijs, Ioannes du Puis (onder het teken van de Gouden Kroon), 1666.

Uitgave bezorgd door Nicolas Rigault (Nic. Rigaltii I.C.), met zijn integrale annotaties en die van Pamelius en andere commentatoren.

Het volume brengt de complete werken van Sint-Ciprianus van Cartago samen, gecorrigeerd «naar de fidem van de meest verouderde exemplaren», en voegt eraan toe, voor het eerst in deze verzameluitgave:
• Marci Minucii Felicis Octavius (De Idolorum vanitate);
• Arnobii Afri Adversus Gentes libri VII;
• Iulii Firmici Materni De Errore Profanarum Religionum;
• Commodiani Instructiones adversus Gentium Deos (eerste gedrukt editie, verzorgd door Rigault).

Formaat in-folio (cm 34 × 25).
Collation: pp. 38 [i.e. 83], [1], 453, [11], 36, [16], 108, [32], 60.

Voorkant in rood en zwart met groot drukmerk (corona aurea gedragen door twee putti), kop- en aanhaalkopteksten en houten carvefinalen.

Historische bekleding in vol leer, rug met nerven en friezen en titel in goud («SCYPRIA. OPERA»), vlakke banden.

Voorwaarden
Loszitten, kappen een beetje versleten (zie foto), snijvlak van de achterplaat.

Dit is de zogenaamde “Prioriaanse” editie (vernoemd naar Philippe Le Prieur/Priorius die erbij betrokken was), gebaseerd op de kritische tekst van Nicolas Rigault (1577-1654), een van de meest complete en filologisch nauwkeurige uitgaven van de zeventiende eeuw.

Verzamelt in één band de werken van Sint-Ciprianus van Cartago (Thascius Caecilius Cyprianus, ca. 200-258), bisschop en martelaar, een van de meest invloedrijke Vaders van de Latijnse Kerk. Cipriano, bekeerd uit het heidendom en rond 248-249 tot bisschop van Cartago gewijd, stond voor de grote crises van de Afrikaanse Kerk: de Persecutie van Decius en het probleem van de lapsi (christenen die afgezworen hadden), de kwestie van de doop voor ketters en de eenheid van de Kerk.

Tot zijn belangrijkste werken die hier zijn opgenomen:
• De Catholicae Ecclesiae Unitate (fundamenteel voor de theologie van eenheid en van het primaat);
• De Lapsis;
• De Dominica Oratione;
• De Mortalitate;
• De Opere et Eleemosynis;
• De Bono Patientiae;
• De Zelo et Livore;
• de talrijke Epistolae (meer dan 80);
• en de huidig traditionele geschreven onjuiste of twijfelsaanwijzingen (waaronder Sodoma en anderen).

Het volume is verrijkt met vier belangrijke apologetische teksten van de vroege christendom, waardoor het een waardevol corpus vormt:
1. Minucius Felix – Octavius
Een van de meest elegante Latijnse apologetische dialogen uit de IIe-IIIe eeuw, waarin de christen Octavius de pagane beschuldigingen van bijgeloof en immoraliteit weerlegt.
2. Arnobius van Sicca – Adversus Gentes (libri VII)
Krachtige weerlegging van het heidendom, geschreven rond 300 door een Afrikaanse retoricus die zich bekeerd heeft.
3. Julius Firmicus Materno – De Errore Profanarum Religionum
Fragment uit de IVe eeuw gericht aan keizers Constantijn en Constantijn, dat de heidense mysteries aanvalt en oproept tot hun volledige vernietiging.
4. Commodianus – Instructiones adversus Gentium Deos
Verzameling van 80 acrostichons (eerste en tweede deel) van een christelijke dichter uit de derde eeuw (mogelijk Afrikaans of Gazaeër).

De tekst, lange tijd ongepubliceerd, vormt een van de oudste getuigenissen van Latijnse christelijke poëzie in de vorm van een acrostichon.

Het kritische apparatus van Rigault (met zijn Observationes) en de nota’s van Jacobus Pamelius (1536-1587) en van andere commentators maken deze editie tot op heden een referentiepunt voor patristische studies.

Volledige exemplaren en in historische binding zijn vrij duur op de antiquarische markt.