Castagna Maurizio 1961 - XL - Collisione Silenziosa

Collisione Silenziosa
Er is een schijnbare tegenstrijdigheid in de titel Collisione silenziosa: de schilderkunst explodeert, maar maakt geen lawaai. Het is een ingehouden botsing, een ontploffing die schijnbaar in een innerlijke ruimte is uitgewerkt, waardoor op het doek de sporen achterblijven, wonden, resten. Maurizio Castagna bouwt hier een oppervlak waar het gebaar nooit zomaar impulso is, maar geheugen van het gebaar; elk teken lijkt afkomstig te zijn van iets wat eerder is gebeurd en wat, star, blijft opduiken.
De ondergrond, gedomineerd door aquatische tinten groen, turquoise, poederblauw, grijs en wit, vormt geen passief decor. Het is levend materiaal, corrosief, doorkruist, gewist en opnieuw herschreven. Op deze koude atmosfeer barst het donker en het rood los: twee tegenkrachten van heel verschillende aard. Het donker bouwt, graveren, scheiden; het rood verwondt, versnelt, verlicht.
Precies in de verhouding tussen deze drie cromatische universums vindt het schilderij een van zijn grootste krachten. Tegenover de bijna minerale rust van het groen en het blauw staat de emotionele temperatuur van het rood, terwijl het donker door de compositie loopt als een dragende structuur, een soort zichtbaar skelet van de schilderkunst.
De grote diagonalen verhinderen het oog een definitieve positie te vinden. Ze leiden het, onderbreken het, dwingen het van richting te veranderen. Netwerken, vlekken, krassen, overlappingen, afdrukken en plotselinge materiële concentraties creëren verschillende lees-snelheden. Van ver heeft Collisione silenziosa de onmiddellijkheid van een gebeurtenis; van dichtbij onthult het juist een verrassende geografie van kleine voorvallen.
Daaruit rijzen enigmatic cirkelvormige vormen op, doorkruist door donkere filamenten en stralen. We weten niet of het cellen zijn die onder een microscoop worden bekeken, sterren, epicentra, oorsprongsorganismen of eenvoudigweg de herinnering aan een teken. En het is juist deze onbepaaltheid die ze fascinerend maakt. Castagna geeft de toeschouwer geen symbool om te ontrafelen, maar een aanwezigheid waarover men kan vragen stellen.
De gemengde techniek wordt zo een vorm van betekenis van het werk zelf. Verschillende lagen verdragen samen zonder te zoeken naar een definitieve gladheid: schilderkunst, materie, grafische gebaren, druppels en abrasies bewaren de herinnering aan hun uitvoering. Het oppervlak verbergt zijn eigen proces niet; het toont het.
En hier komt een bijzonder significant element naar voren: Collisione silenziosa ontstaat uit de transformatie van een eerder beschilderde doek. De kunstenaar wischt niet alles volledig uit wat er ooit was, maar absorbeert het in de nieuwe compositie. De voorgaande schilderkunst blijft onder de huidige bestaan als een begraven herinnering. Het doek wordt dus letterlijk een botsing tussen twee tijden: wat was en wat is.
Misschien is dit de dieptekerng van het werk. Niet alles wat bedekt wordt verdwijnt.
Castagna lijkt het perfect te begrijpen. Hij schildert over de herinnering zonder deze te vernietigen, laat fragmenten, tekenen en voorgeschiedenis meewerken aan de geboorte van een nieuwe identiteit. Daarom krijgt de titel een bijna onvermijdelijke kracht: de botsing gaat niet alleen over vormen en kleuren, maar over verleden en heden, orde en instinct, constructie en ontbinding.
We staan niet voor een decoratieve abstractie. Het doek ademt onrust. En zijn schoonheid ontstaat juist doordat Castagna er niet naar streeft het te kalmeren. Waar een meer zwakkere schilderkunst harmonie had gezocht, houdt hij de wrijving vast; waar men had kunnen schoonmaken, laat hij de sporen achter; waar het gebaar elegant kan worden, introduceert hij bewust een breuk. Schoonheid, hier, komt niet overeen met orde: ze ontstaat uit de weerstand van chaos om orde te worden.
Collisione silenziosa sluit coherent aan bij het onderzoek van Maurizio Castagna, kunstenaar met meer dan vijfenvijftig jaar activiteit, opgeleid aan de Accademia Albertina di Belle Arti in Turijn. Beginnend met een stevige figuratieve en klassieke ervaring heeft Castagna geleidelijk zijn onderzoek verplaatst naar een vrijer, materieel en gestural taalgebied, waarin kleur, teken en stratificatie instrumenten worden om de emotionele dimensie te onderzoeken. In de loop van zijn lange carrière heeft hij ook grote werken en monumentale opdrachten aangepakt, waaronder De Steeniging van Santo Stefano, van ongeveer 3,50 × 2,20 meter.
Zijn traject is begeleid door editorial en documentair werk gerelateerd aan onder meer Bolaffi en Giorgio Mondadori, terwijl de meest recente productie wijst op een verdere bevrijding van materie en gebaar. Pigmenten, acrylverf, email, harsen en procedéën ontleend aan de lange technische ervaring van de kunstenaar dragen bij aan de opbouw van oppervlakten die niet simpelweg opgenomen willen worden, maar doorkruist.
In Collisione silenziosa bereikt dit onderzoek een bijzonder effectieve synthese: energie en herinnering, materie en grafisme, toeval en beheersing bestaan naast elkaar zonder elkaar uit te wissen.
En misschien is dit wat achterblijft na het bekijken: niet het beeld van iets, maar het gevoel dat er net iets is gebeurd op het doek.
Het lawaai is voorbij.
De botsing blijft.