Jacopo Benito Bossuet - Massime, e riflessioni sopra la Comedia - 1730

Massimes, en reflecties over de komedie van Jacques-Bénigne Bossuet, in de Italiaanse vertaling gepubliceerd te Venetië door Giovanni Gabriello Hertz in 1730.

[79]. 8*

Boek in goede staat, kaft in perkament met handgeschreven titel op de rug, binnenpagina’s met vochtvlekken en niet-extreme verkleuringen.

Het is de Italiaanse versie van de Maximes et réflexions sur la comédie, voor het eerst gepubliceerd te Parijs door Jean Anisson in 1694. De term «comédie» duidt hier op het theater en de podiumvoorstellingen in ruime zin.

Het werk is ontstaan uit de controverse over de moraliteit van het theater. De religieuze franciscaner Francesco Caffaro had posities verdedigd die het mogelijk maakten om voorstellingen toe te staan; Bossuet reageerde met een strenge kritiek, die verder werd uitgewerkt in dit tractaat.

Het centrale punt is het effect van de voorstelling op de toeschouwer: volgens Bossuet kan het tonen van passies op een plezierige en meeslepende manier ze zelfs doen aanwakkeren bij wie toekijkt. Zijn kritiek gaat dus over de emotionele macht van het schouwspel, naast de inhoud van de teksten. Het is een betekenisvol document van de confrontatie tussen theatercultuur en religieuze discipline in Frankrijk van de XVIIe eeuw.

Jacques-Bénigne Bossuet, geboren in Dijon op 27 september 1627 en overleden op 12 april 1704, was theoloog, predikant en schrijver. In 1670 werd hij tutor van de Dauphin van Frankrijk en in 1671 lid van de Académie française. Hij is vooral bekend om zijn sermosten en liviërings, de Discours sur l’histoire universelle en controversiële geschriften over religieuze tegenstrijdigheden, waaronder die tegen Fénelon over het quietisme.

Bekend als «de Adelaar van Meaux», was hij bisschop van die stad van 1681 tot 1704. Zijn activiteiten verenigden literaire welsprekendheid met de verdediging van de leer en de katholieke discipline.

Het volume is met name interessant voor wie geschiedenis van het theater, polemieken over voorstellingen en Italiaanse vertalingen van Franse auteurs verzamelt. De aanwezigheid van de editie in historische verzamelingen documenteert zijn circulatie, maar volstaat niet alleen om zeldzaamheid te definiëren.

Ik zou de kwalificatie van “eerste Italiaanse editie” nog niet toekennen: het vereist een nadere bestudering van de volgorde van vertalingen. De vakliteratuur vermeldt ook een Lucca-edities bij Nicolao Mencacci.