Da Palma il Vecchio (XIX), Naar - La Bella

XIXe eeuw, van Palma il Vecchio
De Bella
Olie op doek, cm 102 x 75
Met lijst, cm 119 x 93

Het schilderij in kwestie vat rechtstreeks het beroemde prototype van Jacopo Negretti, bekend als Palma il Vecchio (Serina, ca. 1480 – Venetië, 1528), bekend als De Bella, een jonge vrouw halflengd die terug te voeren is op de viering van het esthetische ideaal van het Venetiaanse Renaissance. De vrouwelijke figuur rijst op uit een donkere achtergrond en is vastgelegd met een blik die lichtjes naar de waarnemer gekeerd is, gekenmerkt door een bleke en heldere huidskleur en zachte ros-ontstelde haren die over de schouders vallen. Met de rechterhand streelt de vrouw met elegantie een lok van haar volle kapsel, naar de borst toe houdend, terwijl de linkerhand natuurlijk rust op een stenen sokkel in de voorgrond. De jurk laat een diepe decolleté zien dat de keel en het bovenstuk onbedekt laat, en benadrukt een wit fijn gerimpeld hemd waarop een weelderige mantel in levendig rood rust, verrijkt met insignes en randen in ottaniazachte zijde en mouwen versierd met pof en multikleurige inzetten. Palma il Vecchio was feitelijk een van de protagonisten van de Venitiaanse schilderkunst van de Renaissance. Vernoemd als jonge man naar Venetië uit Bergamo-stam, wist hij de les van meesters als Giorgione, Giovanni Bellini en Tiziano te assimileren en te herwerken. Zijn stilistische handtekening onderscheidde zich door het majesteuze gebruik van geveild kleur, de zachtheid van de huidtinten en een buitengewoon sensorische weergave van de stoffen. Zeer gewaardeerd zowel door publieke opdrachtgevers voor zijn Heilige Conversaties, als door privéklanten voor allegorieën en portretten, gaf hij leven aan de beroemde ideële stroming van de “Belle Dames” — vrouwelijke figuren van stralende huwelijksachtige schoonheid en kalme sensualiteit die uitgroeiden tot een werkelijk esthetisch model voor de tijd, waarin ons doek is ingebed. Een van de curiosa verbonden aan dit model is de eeuwige discussie over de identiteit van de figuur: vroeger werd vaak geassocieerd met beroemde hofdames van die tijd, terwijl de moderne historisch-artistische kritiek de voorstelling interpreteert als een allegorische of ideale afbeelding van huwelijksgeluk, rijk aan verwijzingen naar vruchtbaarheid, kuisheid en de voorbereiding op het huwelijk, waarbij de beweging van zich te kammen of aan het haar raken verwijst naar de rituelen van de huwelijkstoeleiding. In het meesterwerk van Palma il Vecchio zelf (thans bewaard in het Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid) is bovendien op de stenen balustrade een cryptische inscriptie te zien, in hoofdletters,