Fetisj figuur - Mahafaly - Madagaskar - Fetisch Vazimba

MF18, Fetischfiguur Vazimba, Monster man. Hoogte 55 cm, Diameter 13 cm, 2475 g, exacte afkomst onbekend, vervaardigd circa 1970. Ik heb deze figuur verworven uit een conglomeraat van een verzameling op de kunstmarkt in Tulear, in het zuidwesten van Madagaskar. De verkoopster kwam van heel ver uit het Mahafaly-gebied en het lijkt wel om de ontbinding van een kunstenaarswerkplaats te gaan. De schrijnwerkers in de regio Betioky vervaardigen uit drijfgraan van grote rivieren in familieopdracht rituele figuren, waaronder grafstelen zoals de beroemde AloAlo. Het gaat hier om een figuur uit een vreemde artistieke niche in het sowieso uitzonderlijke voorouderverering van de Malagasy. Offensichtlich een man met complexe angstproblemen en een slechte tandarts. Het monsterachtig opengesperde bek ontbloot een onheilspellend gebit en de overdreven grote ogen steken ver naar voren. Ook de grote oren duiden op een eigenschap van mensen die graag luisteren en observeren om vervolgens geruchten te verspreiden. Archaïsche samenlevingen in het zuiden lijden sterk onder de gele gevoelens, jaloezie, wrok en afgunst. Misschien waarschuwt deze Vazimba daarvoor of laat hij een reële persoonlijkheid met dit profiel zien. Hardhout, grijs geoxideerd, droogscheuren, houtvergroeiingen in optiek meegenomen. Vazimba waren de oorspronkelijke inheemse bewoners van Madagaskar, etnologisch niet eenduidig vastgesteld. Deze den Pygmeeën vergelijkbare zeer kleine wezens zouden voor de besiedeling van Madagaskar al daar nomadisch hebben geleefd. Volgens volksmythen hebben de nieuwkomende landbewoners uit de indopacifische ruimte deze bevolkt en verdreven. Sommige volksgroepen zouden zich ook met hen vermengd hebben, soms zie je in de rassen echt heel kleine mensen met relatief onbruikbare hoofden. Misschien is in het verhalenwereldje van de nieuwland-Madagassen een soort trauma verankerd dat tot mystificatie van deze etnische groep heeft geleid. De Vazimba nemen in Madagaskar de rol van onze feeën, dwergen en kobolden in. Er bestaan ontelbare, meestal griezelige verhalen en sagen over Vazimba. In de zuidelijke regio Tulear verduidelijkt men dit in enkele weinig ateliers ook figuratief en verkoopt men deze “monsters” als afschrikmiddel of ter opvoeding van kinderen over regels en geboden. Over deze fabels waakt dan het geschnitzte Vazimba. Volgens de spirituele opvattingen van sommige volkeren van Madagaskar gaat de ziel van een overledene (Razana) een langer pad naar het voorouderrijk en naar de Scheppergod Andriamanitra. Daarbij kan zij op verschillende tussenstippen ook in dieren vertoeven. Dit zijn dan heilige dieren zoals krokodil, ibis-vogel, kebu-rind, kameleon, aan wie bijzondere krachten en mystieke eigenschappen worden toegekend. Zeer wijdverspreid is dus ook het geloof in diertrekkers, toverwezens en gemens tussen mens en dier (bibi olona). Deze worden dan ook vaak geïllustreerd in sculpturen, stelen en maskers.