Icoon - Kruisiging van Christus - Hout - vierdelige icoon

Russische vierdelige icoon met de Kruisiging van Christus en beschermheiligen – circa 1800

Herkomst: Rusland
Datering: Omstreeks 1800, eind 18e / begin 19e eeuw
Techniek: Tempera op houten paneel
Afmetingen: 35 × 29 cm

Bijzondere Russische orthodoxe icoon met een rijk uitgewerkte, meerledige voorstelling rondom de centrale Kruisiging van Christus. De compositie is verdeeld in vier hoofdvelden, waarin belangrijke heiligen en beschermfiguren uit de Russisch-orthodoxe traditie zijn afgebeeld.

Centraal bevindt zich Christus aan het kruis, met aan weerszijden de treurende figuren van de Moeder Gods en Johannes de Evangelist. Boven het kruis verschijnt God de Vader, gezeten op een wolkenpartij.

De vier omliggende voorstellingen tonen:

Linksboven: De Moeder Gods van Kazan (Kazanskaja Bogomater), met het Christuskind. Deze bijzonder vereerde Maria-icoon geldt als een van de belangrijkste beschermende voorstellingen binnen de Russische orthodoxie.

Rechtsboven: De heilige Nicolaas van Myra, ook bekend als Nicolaas de Wonderdoener, afgebeeld in bisschoppelijk gewaad, zegenend en met het Evangelieboek in zijn hand.

Linksonder: De aartsengel Michaël, als hemelse legeraanvoerder, gezeten op een vurig rood gevleugeld paard. Hij draagt een bazuin en andere attributen die verwijzen naar de Apocalyps en het Laatste Oordeel.

Rechtsonder: De heilige Georgius de Drakendoder, afgebeeld als een geharnaste ruiter op een wit paard, die met zijn lans de draak bestrijdt. De voorstelling symboliseert de overwinning van het goede op het kwaad.

De icoon kenmerkt zich door een krachtig kleurgebruik met vermiljoenrood, diepblauw, okergeel en donkere aardetinten. De gestileerde figuren, karakteristieke gezichtsuitdrukkingen en traditionele iconografie sluiten aan bij de Russische volksiconenschilderkunst.

Dergelijke samengestelde iconen werden vervaardigd voor particuliere devotie en huiselijk gebruik. Door meerdere vereerde heiligen en wonderdadige voorstellingen op één paneel samen te brengen, fungeerde de icoon als een veelzijdig religieus beschermingsobject.

Conditie en provenance: De icoon vertoont ouderdoms- en gebruikssporen, waaronder craquelé, plaatselijk verfverlies en slijtage van de beschildering. Op de achterzijde bevindt zich een oudere Duitstalige documentatiekaart, waarop de voorstelling wordt omschreven als Vierbilder-Ikone, met een datering rond 1800. Volgens deze documentatie werd de icoon op 27 november 1969 bij veilinghuis Lempertz te Keulen geveild, als lotnummer 360 van de 505e veiling. Tevens is een restauratieaantekening aanwezig, gedateerd 25 januari 1975 te Recklinghausen.